Η απόλυτη αποχή από το κρέας μειώνει το προσδόκιμο επιβίωσης στους ηλικιωμένους

Πρόσφατη μελέτη αναφέρει ότι οι ηλικιωμένοι που αποφεύγουν το κρέας ενδέχεται να έχουν ελαφρώς μικρότερη πιθανότητα να φτάσουν στην ηλικία των 100 ετών σε σύγκριση με όσους το καταναλώνουν. Ωστόσο, τα ευρήματα είναι πιο σύνθετα απ’ όσο φαίνονται εκ πρώτης όψεως και δεν πρέπει να εκληφθούν ως απλή καταδίκη των φυτικών διατροφικών προτύπων.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 5.000 ενήλικες στην Κίνα, ηλικίας 80 ετών και άνω, οι οποίοι συμμετείχαν στη μελέτη Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey, μία εθνικά αντιπροσωπευτική έρευνα που ξεκίνησε το 1998. Μέχρι το 2018, διαπιστώθηκε ότι όσοι δεν κατανάλωναν κρέας είχαν μικρότερη πιθανότητα να γίνουν αιωνόβιοι σε σύγκριση με εκείνους που το περιλάμβαναν στη διατροφή τους.

Με μια πρώτη ματιά, το εύρημα αυτό φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με δεκαετίες ερευνών που συνδέουν τις χορτοφαγικές και φυτικές δίαιτες με καλύτερη υγεία. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τέτοια διατροφικά πρότυπα σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, εγκεφαλικού επεισοδίου, διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκίας. Τα οφέλη αυτά αποδίδονται συχνά στην αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών και στη μειωμένη κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών.

Πριν εξαχθούν συμπεράσματα, όμως, είναι απαραίτητο να εξεταστεί ποιοι ακριβώς μελετήθηκαν και πώς αλλάζουν οι διατροφικές ανάγκες με την πάροδο της ηλικίας. Η συγκεκριμένη έρευνα επικεντρώθηκε αποκλειστικά σε άτομα άνω των 80 ετών, μια πληθυσμιακή ομάδα με πολύ διαφορετικές απαιτήσεις σε σχέση με τους νεότερους ενήλικες. Με την ηλικία, ο οργανισμός υφίσταται σημαντικές φυσιολογικές μεταβολές: η ενεργειακή δαπάνη μειώνεται, η μυϊκή μάζα και η οστική πυκνότητα φθίνουν, ενώ η όρεξη συχνά περιορίζεται. Αυτοί οι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο υποσιτισμού και ευπάθειας.

Το μεγαλύτερο μέρος των στοιχείων που τεκμηριώνουν τα οφέλη της αποχής από το κρέας προέρχεται από μελέτες σε νεότερους και σχετικά υγιείς πληθυσμούς. Αντίθετα, σε πιο προχωρημένες ηλικίες, ορισμένες έρευνες υποδηλώνουν ότι οι ηλικιωμένοι που δεν καταναλώνουν ζωικές τροφές μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, ενδεχομένως λόγω χαμηλότερης πρόσληψης πρωτεΐνης και ασβεστίου.

Στην τρίτη ηλικία, οι διατροφικές προτεραιότητες μεταβάλλονται. Η έμφαση δεν δίνεται πλέον αποκλειστικά στην πρόληψη μακροχρόνιων ασθενειών, αλλά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην αποφυγή απώλειας βάρους και στην εξασφάλιση ότι κάθε γεύμα παρέχει υψηλή θρεπτική αξία. Υπό αυτό το πρίσμα, τα ευρήματα της μελέτης ενδέχεται να αντικατοπτρίζουν τις προκλήσεις της πολύ προχωρημένης ηλικίας και όχι εγγενή προβλήματα των φυτικών διατροφών.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η χαμηλότερη πιθανότητα να φτάσουν τα 100 έτη παρατηρήθηκε μόνο μεταξύ των λιποβαρών συμμετεχόντων που δεν κατανάλωναν κρέας. Στους ηλικιωμένους με φυσιολογικό βάρος δεν διαπιστώθηκε ανάλογη συσχέτιση. Είναι γνωστό ότι το χαμηλό σωματικό βάρος στην τρίτη ηλικία συνδέεται ήδη με αυξημένο κίνδυνο ευπάθειας και θνησιμότητας. Επομένως, το βάρος φαίνεται να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Επιπλέον, πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, γεγονός που σημαίνει ότι καταγράφει συσχετίσεις και όχι αιτιώδεις σχέσεις. Η ταυτόχρονη εμφάνιση δύο παραγόντων δεν αποδεικνύει ότι ο ένας προκαλεί τον άλλον. Τα ευρήματα, πάντως, συνάδουν με το λεγόμενο «παράδοξο της παχυσαρκίας» στην τρίτη ηλικία, σύμφωνα με το οποίο ένα ελαφρώς αυξημένο σωματικό βάρος συχνά σχετίζεται με καλύτερη επιβίωση στους πολύ ηλικιωμένους.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι η μειωμένη πιθανότητα επίτευξης των 100 ετών δεν παρατηρήθηκε σε όσους, παρότι δεν έτρωγαν κρέας, κατανάλωναν ψάρια, γαλακτοκομικά ή αυγά. Οι τροφές αυτές παρέχουν υψηλής ποιότητας πρωτεΐνη, βιταμίνη Β12, ασβέστιο και βιταμίνη D, θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για τη διατήρηση της μυϊκής και οστικής υγείας. Οι ηλικιωμένοι που ακολουθούσαν τέτοια διατροφή είχαν παρόμοιες πιθανότητες να φτάσουν τα 100 με εκείνους που έτρωγαν κρέας.

Το βασικό μήνυμα δεν είναι ότι μία διατροφή υπερέχει καθολικά μιας άλλης, αλλά ότι οι διατροφικές ανάγκες μεταβάλλονται ανάλογα με το στάδιο της ζωής. Αν και οι θερμιδικές ανάγκες μειώνονται με την ηλικία, ορισμένες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά παραμένουν ίδιες ή ακόμη και αυξάνονται. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, βιταμίνης Β12, ασβεστίου και βιταμίνης D είναι κρίσιμη για την πρόληψη της απώλειας μυϊκής μάζας και της ευπάθειας.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι φυτικές δίαιτες μπορούν να παραμείνουν υγιεινές επιλογές, αρκεί να σχεδιάζονται προσεκτικά και, όπου χρειάζεται, να συνοδεύονται από συμπληρώματα. Τελικά, οι ανάγκες του οργανισμού στα 90 διαφέρουν σημαντικά από εκείνες στα 50. Η διατροφική καθοδήγηση οφείλει να εξελίσσεται με τον χρόνο, και η προσαρμογή των διατροφικών συνηθειών καθώς μεγαλώνουμε δεν είναι μόνο αναμενόμενη, αλλά και απαραίτητη για υγιή γήρανση.