Ανακάλυψαν τρόπο να κάνουν τους ανθρώπους λιγότερο εγωιστές

Σε νέα μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, 44 εθελοντές κλήθηκαν να αποφασίσουν πώς θα μοιράσουν ένα χρηματικό ποσό μεταξύ τους και ενός ανώνυμου συνεργάτη. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, εφαρμόστηκε ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα σε δύο περιοχές του εγκεφάλου: Τη μετωπιαία (στο μπροστινό μέρος) και τη βρεγματική (πιο προς το πίσω μέρος). Όταν οι δύο αυτές περιοχές διεγέρθηκαν ταυτόχρονα, οι συμμετέχοντες έδιναν περισσότερα χρήματα στον άλλον.

«Τα αποτελέσματα δεν ήταν τεράστια, αλλά ήταν σταθερά», δήλωσε ο καθηγητής Christian Ruff, ένας από τους επικεφαλής ερευνητές. «Στατιστικά, παρατηρούμε πραγματική αύξηση στην προθυμία τους να πληρώσουν».

Αλλαγή συμπεριφοράς

Πέρα από το ότι αποκαλύπτουν περισσότερα για τους μηχανισμούς που διέπουν τη θεμελιώδη ανθρώπινη συμπεριφορά, τα ευρήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και στη θεραπεία ορισμένων νευρολογικών διαταραχών.

«Υπάρχουν άνθρωποι που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα κοινωνικής συμπεριφοράς, επειδή δεν μπορούν να λάβουν υπόψη τη σκοπιά των άλλων και συμπεριφέρονται διαρκώς εγωιστικά», εξήγησε ο καθηγητής Ruff. «Εκεί θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αυτή η τεχνική» πρόσθεσε.

Στο συγκεκριμένο πείραμα, τα αποτελέσματα ήταν βραχυπρόθεσμα. «Για να αλλάξει κανείς τη συμπεριφορά σε βάθος χρόνου, θα έπρεπε να επαναλαμβάνει τη διαδικασία», ανέφερε. Παρομοίασε τη διαδικασία με τη γυμναστική: μία προπόνηση δεν αλλάζει τη φυσική κατάσταση, αλλά η συστηματική άσκηση για εβδομάδες μπορεί να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές.

Η νέα αυτή ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLoS Biology, βασίζεται σε προηγούμενη έρευνα της ίδιας ομάδας. Σε εκείνη τη μελέτη, οι επιστήμονες κατέγραφαν την εγκεφαλική δραστηριότητα ενώ οι συμμετέχοντες έπαιζαν το ίδιο «παιχνίδι» διαμοιρασμού χρημάτων.

Τότε εντόπισαν δύο περιοχές του εγκεφάλου που φαίνονταν να «επικοινωνούν» μεταξύ τους, δηλαδή τα εγκεφαλικά κύτταρα ενεργοποιούνταν με την ίδια συχνότητα, όταν οι συμμετέχοντες έπαιρναν πιο γενναιόδωρες αποφάσεις. Οι περιοχές αυτές σχετίζονται με τη λήψη αποφάσεων και την ενσυναίσθηση, δηλαδή την ικανότητα να διακρίνουμε και να κατανοούμε τα συναισθήματα των άλλων.

Όταν λαμβανόταν μια πιο ανιδιοτελής απόφαση, η περιοχή της ενσυναίσθησης και εκείνη της λήψης αποφάσεων φαίνονταν να συνεργάζονται στενά. Έτσι, στη νέα μελέτη, οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν εάν η ηλεκτρική διέγερση μπορούσε να «ωθήσει» τους ανθρώπους προς πιο αλτρουιστικές επιλογές.

Ένας ανώνυμος εθελοντής που συμμετείχε στο πείραμα περιέγραψε την εμπειρία ως «σαν ένα ζεστό ντους ή μικρές σταγόνες βροχής» στο τριχωτό της κεφαλής. Όπως είπε, δεν ένιωσε ότι η διέγερση επηρέαζε συνειδητά τις αποφάσεις του.

Το γεγονός ότι αυτή η εγκεφαλική δραστηριότητα εντοπίστηκε σε πολλούς ανθρώπους ενισχύει την άποψη ότι ο αλτρουισμός είναι «ενσωματωμένος» στον εγκέφαλό μας και έχει εξελικτική βάση, ώστε να φροντίζουμε τους άλλους.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Ruff, η δυνατότητα επηρεασμού αυτού του μηχανισμού είναι αυτό που καθιστά την ανακάλυψη κλινικά σημαντική. Η συν-ερευνήτρια Δρ Jie Hu πρόσθεσε ότι το νέο στοιχείο της μελέτης είναι η απόδειξη σχέσης αιτίου-αποτελέσματος: όταν τροποποιήθηκε η επικοινωνία σε ένα συγκεκριμένο εγκεφαλικό δίκτυο μέσω στοχευμένης, μη επεμβατικής διέγερσης, άλλαξαν και οι αποφάσεις διαμοιρασμού.

Ωστόσο, γεννάται το ερώτημα: πρέπει να ανησυχούμε για μια τεχνική που επηρεάζει τη συμπεριφορά; Ο καθηγητής Ruff απαντά κατηγορηματικά πως όχι. Όπως εξηγεί, η διαδικασία είναι αυστηρά ρυθμιζόμενη, εγκρίνεται από επιτροπές δεοντολογίας και βασίζεται στην πλήρη και ενημερωμένη συγκατάθεση των συμμετεχόντων, οι οποίοι μπορούν να αποχωρήσουν οποιαδήποτε στιγμή.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Μάλιστα, ο νευροεπιστήμονας συνέκρινε αυτή τη διαφανή και ελεγχόμενη διαδικασία με τις επιρροές που δεχόμαστε καθημερινά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη διαφήμιση, όπου -όπως σημείωσε- δεν έχουμε έλεγχο στο τι μας εκτίθεται και πώς επηρεάζει τον εγκέφαλό μας.