Απλή καθημερινή αλλαγή που μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο κατάθλιψης

Mεγάλη ολλανδική μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο European Psychiatry, δείχνει ότι μια απλή αλλαγή στην καθημερινή ρουτίνα θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης σοβαρής κατάθλιψης. Συγκεκριμένα, η καθημερινή μείωση του χρόνου που αφιερώνεται στην παρακολούθηση τηλεόρασης, και η αντικατάστασή του με πιο δραστήριες συμπεριφορές – όπως άσκηση, περπάτημα, δραστηριότητες στην εργασία ή ακόμα και ύπνος, μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για την ψυχική υγεία των ανθρώπων.

Στη μελέτη, που παρακολούθησε περισσότερους από 65.000 ενήλικες για τέσσερα χρόνια μέσα στο πλαίσιο της μεγάλης κοινοτικής έρευνας Lifelines, όσοι μετέφεραν έστω και μία ώρα την ημέρα από τον χρόνο τηλεθέασης σε άλλες δραστηριότητες παρουσίασαν μείωση στο συνολικό κίνδυνο εμφάνισης σοβαρής κατάθλιψης κατά περίπου 11%. Τα οφέλη ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακά στις μέσες ηλικίες, όπου η αλλαγή αυτή συνδέθηκε με μείωση του κινδύνου κατάθλιψης έως και 19%. Όσο περισσότερο χρόνο αφαιρούσαν οι συμμετέχοντες από την καθιστική ζωή και τον έδιναν σε άλλες δραστηριότητες, τόσο μεγαλύτερη ήταν η μείωση του κινδύνου, με αναφορές ότι η αντικατάσταση δύο ωρών τηλεθέασης με άλλες δραστηριότητες μείωνε τον κίνδυνο κατάθλιψης ακόμη και κατά 43% στις μέσες ηλικίες.

Η καινοτομία της έρευνας έγκειται στο ότι δεν εξετάστηκε απλώς η σύνδεση μεταξύ υψηλών επιπέδων καθιστικής ζωής και κατάθλιψης, αλλά τι συμβαίνει όταν ο χρόνος καθιστικής δραστηριότητας αντικαθίσταται ενεργά με άλλες συμπεριφορές. Μέχρι τώρα, πολλές μελέτες είχαν απλώς δείξει ότι οι καθιστικές συνήθειες σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο ψυχικών διαταραχών, αλλά αυτή η μελέτη δείχνει ότι δραστικές αλλαγές στην κατανομή του χρόνου μπορούν να επιφέρουν μετρήσιμα οφέλη.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά τη διαφοροποίηση των επιδράσεων ανά ηλικιακή ομάδα. Στους μεσήλικες, η αντικατάσταση τηλεοπτικού χρόνου με πιο ενεργές μορφές ζωής ήταν σαφώς πιο αποτελεσματική στη μείωση του κινδύνου κατάθλιψης. Η μείωση του κινδύνου σε αυτή την ομάδα ήταν σχεδόν διπλάσια συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό. Αντίθετα, στους νεότερους ενήλικες, το ίδιο μοτίβο αλλαγής δεν απέδωσε ουσιαστικά οφέλη για την πρόληψη της κατάθλιψης, κάτι που οι ερευνητές αποδίδουν στο γεγονός ότι οι νεότεροι συμμετέχοντες είναι συχνά ήδη πιο ενεργοί στη ζωή τους και υπερβαίνουν σε μεγάλο βαθμό τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας που απαιτούνται για πρόληψη ψυχικών διαταραχών.

Στους ηλικιωμένους, οι επιδράσεις ήταν μικρότερες αλλά υπήρχαν ενδείξεις ότι ακόμη και σε αυτή την ομάδα η άσκηση – ειδικά η συμμετοχή σε οργανωμένες μορφές άσκησης – μπορεί να μειώσει ελαφρώς τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης. Αυτό υποδεικνύει ότι οι αλλαγές στον τρόπο που οι ηλικιωμένοι χρησιμοποιούν τον χρόνο τους, ακόμη και πέρα από την καθιστική ζωή, μπορεί να είναι σημαντικές για τη διατήρηση της ψυχικής υγείας.

Η μέθοδος της μελέτης βασίστηκε σε αυτοαναφορές των συμμετεχόντων για το πώς κατανέμουν τον χρόνο τους μεταξύ τηλεόρασης, άσκησης, ενεργούς μετακίνησης (όπως περπάτημα ή ποδηλασία), σωματικής δραστηριότητας στη δουλειά ή στο σχολείο, οικιακών εργασιών και ύπνου. Επιπλέον, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τυποποιημένες κλινικές συνεντεύξεις για να καθορίσουν αν οι συμμετέχοντες ανέπτυξαν κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης. Οι αναλύσεις ελέγχθηκαν για άλλους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την ψυχική υγεία, συμπεριλαμβανομένων δημογραφικών και κοινωνικών μεταβλητών.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τα ευρήματα της έρευνας, και η ίδια η προσέγγιση της μελέτης, παρέχουν ισχυρά στοιχεία ότι η αύξηση της ενεργής ζωής και η μείωση των καθιστικών δραστηριοτήτων έχει άμεσες και μετρήσιμες επιπτώσεις στην ψυχική ευεξία. Συμπερασματικά, το να αφιερώσει κάποιος λίγο λιγότερο χρόνο σε καθιστικές συνήθειες όπως η τηλεθέαση και να αντικαταστήσει αυτόν τον χρόνο με φυσική δραστηριότητα ή ακόμη και με περισσότερο ξεκούραστο ύπνο μπορεί να είναι μια απλή αλλά αποτελεσματική στρατηγική για τη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης σοβαρών ψυχικών διαταραχών στη μέση ηλικία.