Τι αποκαλύπτει ο τρόπος που μιλούν τα παιδιά
12 Αυγούστου 2026, 10:30
Γλωσσικά μοντέλα που ανέλυσαν την ομιλία παιδιών όταν περιέγραφαν στρεσογόνες εμπειρίες προέβλεψαν με μεγαλύτερη ακρίβεια από ομάδα ειδικών ποια παιδιά θα εμφάνιζαν στο μέλλον προβλήματα ψυχικής υγείας.
Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Mental Health, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τέσσερα μοντέλα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (Natural Language Processing - NLP) για να αναλύσουν ηχογραφημένες συνεντεύξεις περισσότερων από 200 παιδιών ηλικίας 9 έως 13 ετών.
Τα μοντέλα προέβλεψαν με μεγάλη ακρίβεια ποια παιδιά θα εμφάνιζαν προβλήματα ψυχικής υγείας έξι χρόνια αργότερα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, ανεξάρτητα από το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε, μεγαλύτερη σημασία είχε ο τρόπος ομιλίας των παιδιών παρά το περιεχόμενο όσων έλεγαν.
Ο τρόπος με τον οποίο διαμόρφωναν τις προτάσεις τους αποδείχθηκε πιο ενδεικτικός από τις ίδιες τις περιγραφές των αγχωτικών εμπειριών τους.
«Πιστεύουμε ότι η μελέτη αυτή αποτελεί ισχυρή απόδειξη ότι μπορούν να αναπτυχθούν εργαλεία μεγάλης κλίμακας για τον εντοπισμό δεικτών κινδύνου πριν ακόμη διαγνωστεί ένα άτομο», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Chase Antonacci, υποψήφιος διδάκτορας Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο Stanford.
Η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος
Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία εμφανίζονται συχνότερα η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές, ενώ τα χρόνια που προηγούνται της διάγνωσης θεωρούνται κρίσιμα για τον έγκαιρο εντοπισμό των παιδιών που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες μέθοδοι αξιολόγησης βασίζονταν σε κλινικές εκτιμήσεις και δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν εύκολα σε μεγάλους πληθυσμούς.
Μακροχρόνια παρακολούθηση των παιδιών
Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας έρευνας που παρακολουθεί την πορεία των ίδιων παιδιών για πολλά χρόνια.
Οι ειδικοί αξιολόγησαν τις τραυματικές εμπειρίες κάθε παιδιού, όπως οικονομικές δυσκολίες, διαζύγιο γονέων, κακοποίηση ή φυσικές καταστροφές, αποδίδοντας σε κάθε συμμετέχοντα μια συνολική βαθμολογία στρες.
Ο τρόπος ομιλίας ήταν πιο σημαντικός από το περιεχόμενο
Για τη νέα ανάλυση, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τέσσερα διαφορετικά μοντέλα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας, τα οποία στο παρελθόν είχαν εφαρμοστεί κυρίως σε γραπτά κείμενα ενηλίκων για την ανίχνευση συμπτωμάτων ψυχικής υγείας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η γλωσσική δομή της ομιλίας είχε τη μεγαλύτερη προγνωστική αξία.
Το εύρημα συμφωνεί με προηγούμενες μελέτες που έχουν δείξει ότι συγκεκριμένα γλωσσικά μοτίβα, όπως η συχνή χρήση προσωπικών αντωνυμιών πρώτου προσώπου, προθέσεων και συνδέσμων, σχετίζονται με προβλήματα ψυχικής υγείας.
Οι ενδείξεις κινδύνου και οι παράγοντες προστασίας
Αν και το περιεχόμενο της ομιλίας δεν ήταν τόσο ισχυρός προγνωστικός δείκτης όσο ο τρόπος έκφρασης, παρείχε σημαντικές πληροφορίες.
Οι δηλώσεις που συνδέθηκαν περισσότερο με μελλοντικό κίνδυνο περιλάμβαναν αναφορές σε σοβαρή σωματική βία, όπως ξυλοδαρμό, καθώς και έντονο κοινωνικό αποκλεισμό, όπως η αίσθηση ότι ολόκληρο το σχολείο ήταν εναντίον του παιδιού.
Αντίθετα, η ανθεκτικότητα συνδέθηκε με αναφορές σε κοινωνική υποστήριξη, συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες και σχολικούς ομίλους.
Ιδιαίτερα σημαντικό ήταν ότι οι αναφορές σε ψυχολόγους, θεραπευτές ή συμβούλους ψυχικής υγείας αναδείχθηκαν ως ένας από τους ισχυρότερους προστατευτικούς παράγοντες.
Επόμενο βήμα η αξιολόγηση μέσω κινητού
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη εργαλείων αξιολόγησης που βασίζονται στη γλώσσα, ωστόσο επισημαίνουν ότι απαιτούνται μελέτες σε μεγαλύτερα δείγματα.
«Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, ίσως στο μέλλον αρκεί μια ηχογράφηση από το κινητό τηλέφωνο ενός παιδιού για να αναλυθεί η ομιλία του και να εντοπιστεί αν διατρέχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ψυχικής διαταραχής, χρόνια πριν αυτή εκδηλωθεί», δήλωσε ο Gotlib.
