ΙατροίΔιατροφολόγοιΑισθητικοίΝοσηλευτήριαΔιαγνωστικάΧημείαΦαρμακείαΓυμναστήριαΑσφάλειες

Αλτσχάιμερ: Νέα εξέταση αίματος δείχνει την εξέλιξη της νόσου

20 Νοεμβρίου 2026, 13:50

images

Μια νέα εξέταση αίματος συμβάλλει στον προσδιορισμό του βαθμού εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλο, όπως ανέφεραν ερευνητές στη Βοστώνη, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Κλινικές Δοκιμές για τη Νόσο Αλτσχάιμερ» (Clinical Trials on Alzheimer's Disease).

Η εξέταση, που αναπτύχθηκε από την εταιρεία Alamar Biosciences, μετρά τα επίπεδα ενός βιοδείκτη με την ονομασία eMTBR-tau. Ο δείκτης αυτός αντικατοπτρίζει τον βαθμό συσσώρευσης ελικοειδών συμπλεγμάτων της πρωτεΐνης tau (tau tangles) στα εγκεφαλικά κύτταρα.

Οι διαθέσιμες εξετάσεις αίματος για τη νόσο Αλτσχάιμερ εστιάζουν σε πρωτεΐνες όπως το β-αμυλοειδές και η φωσφορυλιωμένη tau, τα επίπεδα των οποίων αυξάνονται στα αρχικά στάδια της νόσου. 

Ωστόσο, παρέχουν περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη συσσώρευση συμπλεγμάτων tau στα μεταγενέστερα στάδια. Δύο φάρμακα για τη νόσο Αλτσχάιμερ, που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά, στοχεύουν στη μείωση των πλακών β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, ενώ αρκετά άλλα φάρμακα που βρίσκονται υπό ανάπτυξη στοχεύουν στην πρωτεΐνη tau.

«Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ είναι να επιβεβαιωθεί ότι, σε έναν ασθενή με γνωστική εξασθένηση, η παθολογία της νόσου δεν είναι απλώς παρούσα, αλλά βρίσκεται σε αρκετά προχωρημένο βιολογικό στάδιο ώστε να αποτελεί την πιθανή αιτία των συμπτωμάτων», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Niklas Mattsson-Carlgren, από το Πανεπιστήμιο Lund της Σουηδίας.

Η νέα εξέταση αίματος δεν είναι ακόμη διαθέσιμη για κλινική χρήση και δεν προορίζεται για τη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ ως αυτόνομο διαγνωστικό εργαλείο, διευκρίνισαν οι ερευνητές σε έκθεση της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA.

«Η ύπαρξη ενός απλού, αλλά εξαιρετικά κλιμακώσιμου τρόπου για τον προσδιορισμό της έκτασης της συσσώρευσης συμπλεγμάτων πρωτεΐνης tau (tau tangles) στον εγκέφαλο, αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου στην κατανόηση της νόσου Αλτσχάιμερ», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Nicholas Ashton, εκ των επικεφαλής της μελέτης, από το Banner Sun Health Research Institute στο Sun City της Αριζόνας.

Σύμφωνα με τον Ashton, ο συνδυασμός των υπαρχουσών εξετάσεων αίματος με τη νέα εξέταση για την eMTBR-tau θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να λαμβάνουν ορθότερες αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία και να εντοπίζουν τους κατάλληλους ασθενείς για κλινικές δοκιμές.

"Αυτοσυντήρηση" εγκεφάλου επηρεάζεται με ηλικία

Μια διαδικασία που είναι υπεύθυνη για την απομάκρυνση των άχρηστων ουσιών από τον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του ύπνου, συχνά παρουσιάζει δυσλειτουργία στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. 

Αυτό προκύπτει από μια άλλη μελέτη ερευνητών, οι οποίοι διερευνούν κατά πόσον το φαινόμενο αυτό επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης νευροεκφυλιστικών διαταραχών.

Κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου (μη-REM ύπνος), κύματα ηλεκτρικών παλμών στον εγκέφαλο συμβάλλουν στη σωματική αποκατάσταση και στην εδραίωση της μνήμης.

Αυτά τα αργά κύματα, τα οποία μπορούν να καταγραφούν μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (ΗΕΓ), είναι επίσης καθοριστικά για τη δημιουργία κυμάτων εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ), τα οποία βοηθούν στην απομάκρυνση των άχρηστων ουσιών από τον εγκέφαλο.

Στο πλαίσιο ερευνών που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της νύχτας σε δύο ομάδες εθελοντών, ηλικίας 18-39 και 60-84 ετών, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας (MRI) για τη μέτρηση της ροής του αίματος και του εγκεφαλονωτιαίου υγρού στον εγκέφαλο, καθώς και ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ) για την καταγραφή των εγκεφαλικών κυμάτων, όπως αναφέρεται σε δημοσίευση στο περιοδικό Nature Aging.

Ενώ τα κύματα ηλεκτρικών παλμών και τα αντίστοιχα κύματα του εγκεφαλονωτιαίου υγρού γίνονταν πιο έντονα κατά τη διάρκεια του μη-REM ύπνου στους νεότερους ενήλικες, το ίδιο δεν παρατηρήθηκε καθολικά στους μεγαλύτερους σε ηλικία εθελοντές.

Σε πειράματα που πραγματοποιήθηκαν ενώ οι συμμετέχοντες ήταν πλήρως ξύπνιοι, οι ερευνητές προσπάθησαν να εντοπίσουν τα αίτια της μείωσης στη ροή του εγκεφαλονωτιαίου υγρού που σχετίζεται με την ηλικία.

Αρχικά, μέτρησαν τη ροή του αίματος ενώ οι συμμετέχοντες εκτελούσαν μια δραστηριότητα που συνήθως οδηγεί σε αύξηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας και του όγκου του αίματος.

Σε πολλούς μεγαλύτερους σε ηλικία συμμετέχοντες, αν και η νευρωνική δραστηριότητα αυξήθηκε, η ροή του αίματος δεν παρουσίασε σημαντική άνοδο. 

Αυτό υποδηλώνει ότι η ικανότητα των αιμοφόρων αγγείων να ανταποκρίνονται στην αυξημένη ζήτηση για οξυγόνο έχει μειωθεί.

Στους μεγαλύτερης ηλικίας συμμετέχοντες, η μέση αύξηση της ροής του αίματος ήταν μικρότερη σε σχέση με τους νεότερους συμμετέχοντες.

Αυτοί οι δύο παράγοντες ευθύνονταν για μεγάλο μέρος της μείωσης στη ροή του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ), αλλά δεν την εξηγούσαν πλήρως. 

Αυτό υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρχουν και άλλοι παράγοντες, σχετιζόμενοι με την ηλικία, που συμβάλλουν στη μείωση της ροής του ΕΝΥ, ανέφεραν οι ερευνητές.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι διαταραχές του ύπνου συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νευροεκφυλιστικών διαταραχών, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.

Κανένας από τους συμμετέχοντες στην παρούσα μελέτη δεν είχε διαγνωστεί με τέτοιες διαταραχές, ωστόσο ορισμένοι από τους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες παρουσίασαν ενδείξεις ατροφίας της φαιάς ουσίας, γεγονός που συσχετίστηκε με μεγαλύτερη μείωση στη ροή του ΕΝΥ.

Οι ερευνητές ελπίζουν να συνεχίσουν τη μελέτη ορισμένων εκ των συμμετεχόντων, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν οι μεταβολές στη ροή του ΕΝΥ συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης νευροεκφυλιστικής διαταραχής.

«Ορισμένοι άνθρωποι γερνούν με πολύ επιτυχημένο τρόπο, διατηρώντας εξαιρετική γνωστική λειτουργία, ενώ άλλοι παρουσιάζουν γνωστική έκπτωση», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η επικεφαλής της μελέτης, Laura Lewis, από το MIT στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης.

Για ορισμένους από τους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες στη συγκεκριμένη μελέτη, το ΕΝΥ τους ήταν ακριβώς στο εύρος των υγιών νεαρών ενηλίκων, σημείωσε η Lewis. 

«Ενδιαφερόμαστε πραγματικά για το τι είναι διαφορετικό σε αυτά τα άτομα και πώς αυτό μπορεί να σχετίζεται με τα μελλοντικά αποτελέσματα υγείας», εξήγησε.

Σχετικά Άρθρα