Ο ρόλος της φρουκτόζης στην εμφάνιση καρκίνου των ωοθηκών

Το 2026 εκτιμάται ότι περίπου 21.010 γυναίκες  στις ΗΠΑ θα διαγνωστούν με καρκίνο των ωοθηκών. Αντίστοιχο είναι το νούμερο και για την Γηραιά ήπειρο. Η σχετική 5ετής επιβίωση ανέρχεται στο 52%, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Η χημειοθεραπεία αποτελεί μία από τις βασικές θεραπείες, ωστόσο δεν εξαλείφει πάντα όλα τα καρκινικά κύτταρα. Ορισμένα επιβιώνουν και μπορούν να συμβάλουν στη μετάσταση, δηλαδή στην εξάπλωση της νόσου σε άλλα σημεία του οργανισμού. Ερευνητές από το The Wistar Institute και το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια μελέτησαν πρόσφατα τον μηχανισμό μέσω του οποίου τα καρκινικά κύτταρα των ωοθηκών που επιβιώνουν από τη χημειοθεραπεία μπορούν να εξαπλωθούν. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Nature Aging, ανέδειξαν έναν απρόσμενο παράγοντα: τη φρουκτόζη.

Η χημειοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει στα καρκινικά κύτταρα μια κατάσταση που ονομάζεται κυτταρική γήρανση (senescence). Τα κύτταρα σταματούν να διαιρούνται, αλλά παραμένουν ζωντανά. Παράλληλα, μπορούν να απελευθερώνουν χημικά «μηνύματα» που επηρεάζουν τα γειτονικά καρκινικά κύτταρα και ενισχύουν την ικανότητά τους να εξαπλώνονται.

Οι ερευνητές συνέλεξαν καρκινικά κύτταρα που είχαν επιβιώσει από χημειοθεραπεία και μελέτησαν τις ουσίες που απελευθέρωναν. Όταν οι ουσίες αυτές μεταφέρθηκαν σε άλλα καρκινικά κύτταρα, παρατηρήθηκε αυξημένη ικανότητα εξάπλωσης. Πειράματα σε ζωικά μοντέλα επιβεβαίωσαν επίσης αυτή την τάση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η φρουκτόζη, την οποία απελευθέρωναν τα κύτταρα που είχαν επιβιώσει από τη θεραπεία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η φρουκτόζη μεταβολίζεται από άλλα καρκινικά κύτταρα με τρόπο που μειώνει την παραγωγή χοληστερόλης. Η χοληστερόλη συμβάλλει στη συνοχή μεταξύ των κυττάρων. Όταν μειώνεται, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν ευκολότερα να αποκολληθούν μεταξύ τους και να μετακινηθούν, διευκολύνοντας έτσι τη μετάσταση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμη ότι μια διατροφή πλούσια σε φρουκτόζη αύξανε την εξάπλωση του καρκίνου στα πειραματικά μοντέλα, ακόμη και χωρίς χημειοθεραπεία. Ωστόσο, τονίζουν ότι πρόκειται για προκλινικά ευρήματα, τα οποία δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί ή επιδεινώνει τον καρκίνο των ωοθηκών στους ανθρώπους.

Η μελέτη ενδέχεται, ωστόσο, να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται τη χημειοθεραπεία. Εκτός από την καταστροφή καρκινικών κυττάρων, φαίνεται ότι μπορεί να μεταβάλλει τη βιολογική συμπεριφορά όσων επιβιώνουν. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον τρόπους περιορισμού της παραγωγής φρουκτόζης από αυτά τα κύτταρα, ενώ διερευνούν και πιθανές φαρμακευτικές παρεμβάσεις.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο διακοπής ή αλλαγής της χημειοθεραπείας. Απαιτούνται κλινικές μελέτες σε ανθρώπους πριν υπάρξουν συγκεκριμένες συστάσεις για τη διατροφή ή νέες θεραπείες.

Για τη γενικότερη πρόληψη και μείωση του κινδύνου συνιστώνται υγιές σωματικό βάρος, τακτική σωματική δραστηριότητα, διακοπή του καπνίσματος και διατροφή βασισμένη σε μη επεξεργασμένα τρόφιμα, λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και υγιεινά λιπαρά, με περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Σε άτομα υψηλού κινδύνου, όπως φορείς μεταλλάξεων BRCA, η γενετική συμβουλευτική και οι κατάλληλες προληπτικές παρεμβάσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Το σημαντικότερο συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η σχέση μεταξύ χημειοθεραπείας, φρουκτόζης, μεταβολισμού και μετάστασης χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και ενδέχεται να οδηγήσει στο μέλλον σε νέες θεραπευτικές στρατηγικές. Μέχρι τότε, οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν αποφάσεις για τη θεραπεία και τη διατροφή τους σε συνεργασία με την ογκολογική τους ομάδα.