Η τεχνολογία στην υπηρεσία της ψυχολογίας για την έγκαιρη πρόβλεψη της κατάθλιψης

Σε ένα σημαντικό βήμα για την τεχνολογία υγείας, πρόσφατη μελέτη από το McMaster University στην Καναδά δείχνει ότι οι συσκευές όπως τα smartwatches, ενδέχεται  να μπορούν να εντοπίζουν την πιθανότητα υποτροπής της σοβαρής κατάθλιψης (Major Depressive Disorder – MDD) εβδομάδες ή ακόμα και μήνες πριν αυτή συμβεί.

Η σοβαρή κατάθλιψη (MDD) είναι μια χρόνια ψυχική κατάσταση με συμπτώματα όπως επίμονη θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, αλλαγές στον ύπνο και στην ενέργεια, και μειωμένη λειτουργία στην καθημερινότητα. Πρόκειται για μια πάθηση με υψηλό ποσοστό υποτροπών, περίπου 60% των ασθενών θα βιώσουν τουλάχιστον μία υποτροπή στην πορεία της ζωής τους.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Psychiatry, παρακολούθησε 93 ενήλικες με ιστορικό κατάθλιψης οι οποίοι είχαν αναρρώσει και δεν είχαν ενεργά συμπτώματα κατά τη συμμετοχή τους. Κάθε άτομο φορούσε μια έρευνα-ποιότητας τέτοια συσκευή (όπως Fitbit ή Apple Watch) για διάστημα 1 έως 2 ετών, δημιουργώντας ένα σύνολο δεδομένων πάνω από 32.000 ημέρες δραστηριότητας και ύπνου.

Η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε σημαντικά μοτίβα:

•Ασταθή προγράμματα ύπνου σχετίζονταν με διπλάσιο κίνδυνο υποτροπής.

•Το ισχυρότερο προγνωστικό στοιχείο ήταν όταν η διαφορά ανάμεσα στη δραστηριότητα στη διάρκεια της ημέρας και στον ύπνο της νύχτας μειωνόταν, δηλαδή όταν η φυσιολογική διάκριση ανάμεσα σε “ενεργό” και “ξεκούραστο” χρόνο γινόταν λιγότερο ξεκάθαρη.

•Ο χρόνος που ένα άτομο είναι ξύπνιο μέσα στη νύχτα μετά τον ύπνο φάνηκε να προβλέπει αυξημένο κίνδυνο υποτροπής.

•Καθώς πλησίαζε μια υποτροπή, τα προγράμματα ύπνου γίνονταν περισσότερο ακανόνιστα, ακόμη και πριν εμφανιστούν κλινικά συμπτώματα.

Ουσιαστικά, οι αλλαγές αυτές στον ύπνο λειτουργούσαν ως πρώιμος βιοδείκτης κινδύνου υποτροπής, πριν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες ή οι γιατροί αντιληφθούν αλλαγές στη διάθεση ή στη συμπεριφορά τους.

Τι σημαίνει αυτό για την πρόληψη και την παρακολούθηση;

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να αλλάξει ριζικά την πρόληψη υποτροπών στην κατάθλιψη. Με συσκευές που παρακολουθούν συνεχώς δεδομένα ύπνου και δραστηριότητας, μπορεί στο μέλλον να αναπτύσσονται συστήματα που θα στέλνουν προειδοποιήσεις όταν ένα άτομο φαίνεται να κινείται προς μια νέα περίοδο κατάθλιψης.

Ο Δρ. Benicio Frey, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, περιγράφει ένα πιθανό σενάριο: «Φανταστείτε ένα smartwatch που να λέει σε κάποιον με κατάθλιψη: ‘Μια νέα επεισόδιο κατάθλιψης είναι πολύ πιθανό να εμφανιστεί τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες. Τι θα έλεγες να δεις τον επαγγελματία υγείας;»

Τέτοιες ειδοποιήσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην έγκαιρη παρέμβαση, πριν τα συμπτώματα επιδεινωθούν ή γίνουν καταστροφικά. Επιπλέον, επειδή αυτές οι συσκευές συλλέγουν δεδομένα παθητικά χωρίς να απαιτούν ενεργή συμμετοχή από τον χρήστη, μπορούν να προσφέρουν μια συνεχή εικόνα της υγείας μεταξύ των κλινικών επισκέψεων.

Γιατί ο ύπνος έχει σημασία στην κατάθλιψη

Η σχέση ανάμεσα στον ύπνο και στην ψυχική υγεία είναι καλά τεκμηριωμένη: η κακή ποιότητα ύπνου σχετίζεται με επιδείνωση της διάθεσης και αποτελεί τόσο σύμπτωμα όσο και παράγοντα κινδύνου για κατάθλιψη. Έρευνες δείχνουν ότι η αϋπνία εμφανίζεται στο 80%–90% των ανθρώπων με κατάθλιψη, και ότι η αϋπνία διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης της κατάθλιψης.

Για πολλούς, αυτό σημαίνει ότι η βελτίωση του ύπνου και η παρακολούθηση των προτύπων ύπνου δεν είναι μόνο θέμα καλής ξεκούρασης, αλλά μπορεί να αποτελέσει και εργαλείο πρόληψης ή έγκαιρης ανίχνευσης υποτροπών στην ψυχική υγεία.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνεπώς, η χρήση ασύρματες συσκευών για την παρακολούθηση της ψυχικής υγείας βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά αυτή η μελέτη δείχνει πως η τεχνολογία μπορεί να γίνει ένας σύμμαχος στην πρόληψη της υποτροπής της κατάθλιψης. Με χάραξη μοτίβων ύπνου και δραστηριότητας, έχουν τη δυνατότητα να λειτουργούν ως προειδοποιητικό σύστημα, επιτρέποντας πρώιμες παρεμβάσεις και καλύτερη φροντίδα για όσους παλεύουν με τη σοβαρή κατάθλιψη