Νέα ανακάλυψη για το μηχανισμό πρόκλησης της ψωρίασης

Επιστήμονες αποκάλυψαν νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο ορισμένα σάκχαρα διευκολύνουν την είσοδο ανοσοκυττάρων στο δέρμα κατά την ψωρίαση, μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο. Τα σάκχαρα αυτά, γνωστά ως γλυκάνες, φαίνεται ότι διαδραματίζουν πολύ πιο ενεργό ρόλο στην καθοδήγηση των ανοσοκυττάρων απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, αλλάζοντας την κατανόησή μας για τους μηχανισμούς της φλεγμονής.

Στο ανθρώπινο σώμα, πολλά κύτταρα –ιδίως εκείνα που επενδύουν τα αιμοφόρα αγγεία– καλύπτονται από ένα πυκνό εξωτερικό στρώμα που ονομάζεται γλυκοκάλυκας. Πρόκειται για μια ζελατινώδη επίστρωση αποτελούμενη από πολύπλοκα μόρια σακχάρων, τα οποία σχηματίζουν ένα προστατευτικό περίβλημα στην επιφάνεια των κυττάρων. Ο γλυκοκάλυκας προστατεύει τα τοιχώματα των αγγείων από μηχανικές καταπονήσεις και χημικές βλάβες, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί ότι παίζει σημαντικό ρόλο και στη ρύθμιση της μετακίνησης των ανοσοκυττάρων μέσα στο σώμα.

Μέχρι πρότινος, η κυρίαρχη άποψη ήταν ότι οι μεταβολές στον γλυκοκάλυκα των τοιχωμάτων των αιμοφόρων αγγείων αποτελούν τον βασικό μηχανισμό που επιτρέπει στα ανοσοκύτταρα να εγκαταλείπουν την κυκλοφορία του αίματος και να διεισδύουν στους γύρω ιστούς. Η νέα μελέτη, ωστόσο, ανατρέπει εν μέρει αυτή την αντίληψη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ίδια τα ανοσοκύτταρα διαθέτουν τον δικό τους γλυκοκάλυκα και ότι, προκειμένου να μετακινηθούν από το αίμα προς το φλεγμαίνον δέρμα, αποβάλλουν ενεργά μέρος αυτής της σακχαρώδους επίστρωσης.

Η διαδικασία αυτή της «απόπτωσης» ή αποβολής του γλυκοκάλυκα φαίνεται να αποτελεί κρίσιμο βήμα στην έναρξη και διατήρηση της φλεγμονώδους απόκρισης. Με την απομάκρυνση τμήματος του προστατευτικού αυτού στρώματος, τα ανοσοκύτταρα αποκτούν τη δυνατότητα να προσκολλώνται αποτελεσματικότερα στα τοιχώματα των αγγείων και να διέρχονται μέσα από αυτά, φτάνοντας στους ιστούς που παρουσιάζουν φλεγμονή. Σε φυσιολογικές συνθήκες, ο μηχανισμός αυτός είναι απαραίτητος για την άμυνα έναντι λοιμώξεων. Όταν όμως ενεργοποιείται υπερβολικά, μπορεί να συμβάλει στην παθολογία.

Στην ψωρίαση, για παράδειγμα, η υπερβολική συσσώρευση ανοσοκυττάρων στο δέρμα οδηγεί σε επίμονη φλεγμονή, ερυθρότητα, πάχυνση της επιδερμίδας και απολέπιση. Το νέο εύρημα υποδεικνύει ότι η ενεργή τροποποίηση του γλυκοκάλυκα από τα ίδια τα ανοσοκύτταρα αποτελεί βασικό παράγοντα αυτής της υπερβολικής ανοσολογικής αντίδρασης. Επομένως, η φλεγμονή δεν εξαρτάται μόνο από τις αλλαγές στα αγγεία, αλλά και από δυναμικές προσαρμογές των ίδιων των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.

Οι επικεφαλής της μελέτης τόνισαν τη σημασία της ανακάλυψης για τη μελλοντική έρευνα. Η Δρ. Saunders υπογράμμισε ότι η κατανόηση του ρόλου του γλυκοκάλυκα στα ανοσοκύτταρα ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις στα φλεγμονώδη νοσήματα. Ο Δρ. Dyer επισήμανε πως η συνεργασία των ερευνητικών ομάδων συνέβαλε στον επαναπροσδιορισμό της κατανόησης της «στρατολόγησης» των ανοσοκυττάρων στους ιστούς. Από την πλευρά της, η Δρ. Priestley εξέφρασε την ελπίδα ότι η έρευνα αυτή θα αναδείξει τη σημασία των σακχάρων στο ανοσοποιητικό σύστημα, έναν τομέα που συχνά υποτιμάται σε σύγκριση με τις πρωτεΐνες και τα γονίδια.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έχουν σημαντικές προεκτάσεις για το μέλλον της θεραπείας της ψωρίασης και άλλων φλεγμονωδών παθήσεων. Ο έλεγχος της μετακίνησης των ανοσοκυττάρων από το αίμα προς τους ιστούς αποτελεί ήδη βασική θεραπευτική στρατηγική. Η αποκάλυψη ότι τα ανοσοκύτταρα τροποποιούν ενεργά τη δική τους σακχαρώδη επίστρωση υποδηλώνει ότι νέες φαρμακευτικές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να στοχεύουν ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία. Με τον τρόπο αυτό, ίσως καταστεί δυνατός ο περιορισμός της επιβλαβούς φλεγμονής χωρίς την πλήρη καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, προσφέροντας πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες για ασθενείς με ψωρίαση και συναφή νοσήματα.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Signaling με τίτλο «Leukocytes have a heparan sulfate glycocalyx that regulates recruitment during psoriasis-like skin inflammation». Επικεφαλής της μελέτης ήταν η Δρ. Amy Saunders από το Lancaster University και ο Δρ. Douglas Dyer από το University of Manchester, ενώ πρώτη συγγραφέας ήταν η Δρ. Megan Priestley, σήμερα ερευνήτρια στο Massachusetts Institute of Technology.