Η αλλαγή της ώρας επιδρά στην υγεία της καρδιάς και όχι μόνο...

Καθώς τα ρολόγια «γύρισαν πίσω» και φέτος για τη μετάβαση στη χειμερινή ώρα, η συζήτηση για το αν η αλλαγή της ώρας έχει πραγματικά οφέλη συνεχίζεται. Αν και οι περισσότερες χώρες δεν εφαρμόζουν τη θερινή ώρα, οι ΗΠΑ και μεγάλο μέρος της Ευρώπης εξακολουθούν να τηρούν το διπλό ετήσιο πέρασμα που ξεκίνησε στη Γερμανία κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για εξοικονόμηση ενέργειας. Σήμερα, όμως, η πρακτική αυτή εγείρει έντονες αντιδράσεις από επιστήμονες και ειδικούς υγείας, οι οποίοι υπογραμμίζουν τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια. Η αλλαγή της ώρας έχει συνδεθεί με αυξημένα τροχαία ατυχήματα, διαταραχές ύπνου, εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (SAD) και καρδιακά επεισόδια.

Μια πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου Stanford υποστηρίζει ότι οι δύο ετήσιες αλλαγές δεν διαταράσσουν μόνο το κιρκαδικό ρολόι (τον βιολογικό ρυθμό ύπνου-εγρήγορσης), αλλά και τις φυσιολογικές διεργασίες που αυτό ρυθμίζει επηρεάζοντας με τον τρόπο αυτό την υγεία συνολικά.

Οι ερευνητές προσομοίωσαν τα επίπεδα έκθεσης στο φως για να συγκρίνουν τρία σενάρια: μόνιμη χειμερινή ώρα, μόνιμη θερινή ώρα και διπλή ετήσια αλλαγή. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μόνιμη χειμερινή ώρα έχει τα περισσότερα οφέλη: θα μπορούσε να αποτρέψει περίπου 300.000 εγκεφαλικά ετησίως και να οδηγήσει σε 2,6 εκατομμύρια λιγότερους παχύσαρκους στις ΗΠΑ. Η μόνιμη θερινή ώρα θα είχε γύρω στα δύο τρίτα αυτών των θετικών αποτελεσμάτων.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences. Ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Ψυχιατρικής Jamie Zeitzer, εξήγησε:

«Η παραμονή σε μία σταθερή ώρα, είτε θερινή, είτε χειμερινή, είναι σαφώς προτιμότερη από τις συνεχείς αλλαγές. Η χειμερινή ώρα αυξάνει την έκθεση στο πρωινό φως, γεγονός που ενισχύει τη σταθερότητα του κιρκαδικού ρολογιού».

Επιδράσεις των κιρκαδικών ρυθμών στην υγεία

Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα του CDC για να μελετήσουν τη συχνότητα ασθενειών όπως αρθρίτιδα, καρκίνος, ΧΑΠ, στεφανιαία νόσος, κατάθλιψη, διαβήτης, παχυσαρκία και εγκεφαλικό. Τα μοντέλα έδειξαν ότι η μόνιμη χειμερινή ώρα θα μείωνε το ποσοστό παχυσαρκίας κατά 0,78% και των εγκεφαλικών κατά 0,09%, δηλαδή 2,6 εκατ. λιγότερους παχύσαρκους και 300.000 λιγότερα εγκεφαλικά. Αν εφαρμοζόταν μόνιμα η θερινή ώρα, θα υπήρχαν 1,7 εκατ. λιγότεροι παχύσαρκοι και 220.000 λιγότερα εγκεφαλικά.

Για παθήσεις που δεν συνδέονται με το κιρκαδικό ρολόι, όπως η αρθρίτιδα, δεν παρατηρήθηκαν διαφορές. Σύμφωνα με τον Zeitzer, το κιρκαδικό ρολόι λειτουργεί σαν «μαέστρος» που συγχρονίζει τα όργανα του σώματος. Η τακτική έκθεση στο πρωινό φως δυναμώνει αυτό το ρολόι, βελτιώνοντας τις λειτουργίες του μεταβολισμού και του καρδιαγγειακού συστήματος.

Ο δρ. Mir Ali, χειρουργός παχυσαρκίας στο MemorialCare Orange Coast Medical Center, δήλωσε εντυπωσιασμένος από το πόσο μεγάλη μπορεί να είναι η επίδραση μιας απλής αλλαγής μιας ώρας. Αν και δεν συμμετείχε στη μελέτη, σημείωσε ότι τα ευρήματα ευθυγραμμίζονται με έρευνες που δείχνουν τις επιπτώσεις της νυχτερινής εργασίας στην υγεία.

«Η διαταραχή του κιρκαδικού ρυθμού δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο, αλλά και τον μεταβολισμό, την ορμονική ρύθμιση και το ανοσοποιητικό σύστημα», ανέφερε. «Ακόμη και η αλλαγή μιας ώρας μειώνει την έκθεση στο φως του ήλιου, τροποποιώντας έτσι τον βιολογικό ρυθμό».

Επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία

Ο καρδιολόγος Cheng-Han Chen από το MemorialCare Saddleback Medical Center εξήγησε ότι το κιρκαδικό ρολόι ρυθμίζει σημαντικές καρδιοαγγειακές λειτουργίες όπως την αρτηριακή πίεση, τον καρδιακό ρυθμό και τον μεταβολισμό. Οι φυσιολογικές μεταβολές αυτών των παραμέτρων μέσα στην ημέρα οφείλονται σε ρυθμικές αυξομειώσεις κορτιζόλης και αδρεναλίνης, οι οποίες είναι ζωτικές για την καρδιακή υγεία.

Η διατάραξη αυτού του ρυθμού, είτε από νυχτερινή εργασία, είτε από αλλαγές ώρας, έχει συνδεθεί με υπέρταση, παχυσαρκία και αρρυθμίες, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή, καρδιακή ανεπάρκεια και εγκεφαλικό.

Πρέπει να καταργηθεί η θερινή ώρα;

Παρά τις επανειλημμένες πολιτικές προσπάθειες στις ΗΠΑ, η κατάργηση της θερινής ώρας δεν έχει εφαρμοστεί, οπότε οι Αμερικανοί θα συνεχίσουν να αλλάζουν τα ρολόγια τους δύο φορές τον χρόνο.

Ο Zeitzer τόνισε ότι το επόμενο βήμα είναι να συνενωθούν οι ειδικοί από διάφορους τομείς -υγεία, οικονομία, ασφάλεια, διατροφή- ώστε να αξιολογηθούν συνολικά οι συνέπειες κάθε πολιτικής ώρας. Μέχρι να υπάρξουν νέα δεδομένα, οι ειδικοί συστήνουν προσοχή στα άτομα με καρδιολογικά προβλήματα, ιδίως την άνοιξη, όταν η απώλεια μίας ώρας ύπνου («spring forward») μπορεί να προκαλέσει κρίσιμη αναστάτωση του βιολογικού ρολογιού και να πυροδοτήσει καρδιακά ή εγκεφαλικά επεισόδια.

Για ευκολότερη προσαρμογή, προτείνουν έκθεση στο φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας, σταθερό πρόγραμμα ύπνου, 7–9 ώρες ύπνου κάθε βράδυ, ισορροπημένη διατροφή και τακτική άσκηση. Επίσης, η σταδιακή μετατόπιση της ώρας κατάκλισης λίγες μέρες πριν την αλλαγή βοηθά τον οργανισμό να προσαρμοστεί πιο ομαλά.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Όπως καταλήγει ο Δρ. Chen: «Ακόμα και μικρές βελτιώσεις στα ποσοστά υγείας μπορούν να έχουν τεράστιο θετικό αντίκτυπο σε εκατομμύρια ανθρώπους. Η εξάλειψη των εποχικών αλλαγών ώρας ίσως αποδειχθεί σημαντικό βήμα προς μια πιο υγιή κοινωνία».