Διακρανιακή μαγνητική διέγερση για ασθενείς με Νόσο Πάρκινσον

Η Νόσος Πάρκινσον είναι μια προοδευτική νευρολογική διαταραχή που επηρεάζει περισσότερα από 1 εκατομμύριο άτομα στις ΗΠΑ και πάνω από 10 εκατομμύρια παγκοσμίως. Προκαλεί τρόμο, δυσκαμψία, βραδυκινησία, διαταραχές ύπνου, γνωστική έκπτωση και άλλα συμπτώματα που επιβαρύνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Οι υπάρχουσες θεραπείες, όπως η μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή και η επεμβατική εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS), μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα, αλλά δεν σταματούν την εξέλιξη της νόσου ούτε προσφέρουν ίαση.

Διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το Changping Laboratory της Κίνας, σε συνεργασία με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις, εντόπισε μια συγκεκριμένη εγκεφαλική περιοχή που φαίνεται να συνδέεται με τα βασικά χαρακτηριστικά της νόσου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένα εγκεφαλικό δίκτυο, γνωστό ως somato-cognitive action network (SCAN), παίζει καθοριστικό ρόλο στην παθοφυσιολογία του Πάρκινσον. Όταν το δίκτυο αυτό στοχεύθηκε με μια μη επεμβατική πειραματική τεχνική, τη διακρανιακή μαγνητική διέγερση (TMS), οι ασθενείς παρουσίασαν υπερδιπλάσια βελτίωση συμπτωμάτων σε σύγκριση με τη διέγερση γειτονικών περιοχών.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature, αμφισβητούν την παραδοσιακή αντίληψη ότι το Πάρκινσον σχετίζεται κυρίως με τα βασικά γάγγλια και τις κινητικές διαταραχές, υποδεικνύοντας ότι πρόκειται για διαταραχή ευρύτερου εγκεφαλικού δικτύου.

Το SCAN, το οποίο περιγράφηκε για πρώτη φορά το 2023, εντοπίζεται στον κινητικό φλοιό —την περιοχή που ελέγχει τις κινήσεις του σώματος. Ο ρόλος του είναι να μεταφράζει τον σχεδιασμό μιας κίνησης σε εκτέλεση και να παρακολουθεί την εξέλιξή της. Επειδή όμως η νόσος Πάρκινσον δεν επηρεάζει μόνο την κίνηση, αλλά και τον ύπνο, την πέψη, το κίνητρο και τη σκέψη, οι ερευνητές διερεύνησαν αν διαταραχές στο SCAN θα μπορούσαν να εξηγήσουν το ευρύ φάσμα συμπτωμάτων.

Για τον σκοπό αυτό, αναλύθηκαν απεικονιστικά δεδομένα εγκεφάλου από περισσότερους από 800 συμμετέχοντες σε ΗΠΑ και Κίνα. Το δείγμα περιλάμβανε ασθενείς με Πάρκινσον που λάμβαναν DBS, TMS, εστιασμένο υπέρηχο ή φαρμακευτική αγωγή, καθώς και υγιείς εθελοντές και άτομα με άλλες κινητικές διαταραχές.

Η ανάλυση έδειξε ότι στη νόσο Πάρκινσον υπάρχει υπερβολική συνδεσιμότητα μεταξύ του SCAN και του υποφλοιού, περιοχής που σχετίζεται με το συναίσθημα, τη μνήμη και τον κινητικό έλεγχο. Και στις τέσσερις θεραπείες που εξετάστηκαν, τα καλύτερα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν όταν μειωνόταν αυτή η υπερσύνδεση, αποκαθιστώντας μια πιο ισορροπημένη λειτουργική σχέση μεταξύ των περιοχών. Η ομαλοποίηση αυτού του κυκλώματος βελτίωσε τη λειτουργία που σχετίζεται με τον σχεδιασμό και τον συντονισμό των κινήσεων.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα σύστημα θεραπείας ακριβείας που στοχεύει το SCAN χωρίς χειρουργική επέμβαση, με ακρίβεια χιλιοστού. Η μέθοδος βασίζεται στη διακρανιακή μαγνητική διέγερση, η οποία χρησιμοποιεί μαγνητικούς παλμούς μέσω συσκευής τοποθετημένης στο κεφάλι. Σε κλινική δοκιμή, 18 ασθενείς που έλαβαν στοχευμένη διέγερση του SCAN παρουσίασαν ποσοστό ανταπόκρισης 56% μετά από δύο εβδομάδες. Αντίθετα, μόνο το 22% από 18 ασθενείς που έλαβαν διέγερση σε γειτονικές περιοχές βελτιώθηκε, διαφορά που αντιστοιχεί σε 2,5 φορές μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι μη επεμβατικές τεχνικές επιτρέπουν την έναρξη νευροτροποποιητικής θεραπείας νωρίτερα από ό,τι συμβαίνει με την DBS, καθώς δεν απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο, τονίζουν ότι χρειάζεται περαιτέρω βασική έρευνα για να διευκρινιστεί πώς τα επιμέρους τμήματα του SCAN συνδέονται με συγκεκριμένα συμπτώματα.

Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνονται νέες κλινικές δοκιμές με μη επεμβατικές μεθόδους, όπως επιφανειακά ηλεκτρόδια τοποθετημένα πάνω από περιοχές του SCAN για την αντιμετώπιση προβλημάτων βάδισης, καθώς και η χρήση υπερήχων χαμηλής έντασης για τροποποίηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας μέσω ακουστικής ενέργειας.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η έρευνα αυτή ανοίγει τον δρόμο για πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπείες στη Νόσο Πάρκινσον, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από μεμονωμένες εγκεφαλικές δομές σε δυσλειτουργικά δίκτυα. Αν επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα σε μεγαλύτερες μελέτες, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε όχι μόνο να βελτιώσει τα συμπτώματα, αλλά ενδεχομένως και να επιβραδύνει ή να τροποποιήσει την πορεία της νόσου.