Μεσογειακή διατροφή και πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου στις γυναίκες

Το εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί νόσο που επηρεάζει τα αγγεία τα οποία τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα. Αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου και μία από τις βασικότερες αιτίες αναπηρίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι: το ισχαιμικό (λόγω απόφραξης αγγείου), το αιμορραγικό (λόγω ρήξης αγγείου) και το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο. Οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εγκεφαλικού κατά τη διάρκεια της ζωής τους σε σύγκριση με τους άνδρες και συχνά έχουν χειρότερη πρόγνωση. Περίπου μία στις πέντε γυναίκες θα υποστεί εγκεφαλικό. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία και, επειδή οι γυναίκες ζουν περισσότερο, είναι πιθανότερο να εμφανίσουν εγκεφαλικό. Επιπλέον, εκτίθενται και σε ειδικούς παράγοντες κινδύνου, όπως η εγκυμοσύνη, τα αντισυλληπτικά και η εμμηνόπαυση.

Στο πλαίσιο της πρόληψης, οι διατροφικές παρεμβάσεις θεωρούνται σημαντικές. Η Μεσογειακή διατροφή έχει ήδη συσχετιστεί με μειωμένη συνολική θνησιμότητα και καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία στις γυναίκες. Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Neurology Open Access δείχνει ότι η στενή προσήλωση στη Μεσογειακή διατροφή συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο όλων των τύπων εγκεφαλικού στις γυναίκες.

Η μελέτη παρακολούθησε 105.614 γυναίκες με μέση ηλικία 53 ετών, χωρίς ιστορικό εγκεφαλικού κατά την έναρξη. Οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν αναλυτικά ερωτηματολόγια διατροφής και έλαβαν βαθμολογία προσκόλλησης στη Μεσογειακή διατροφή από 0 έως 9. Υψηλότερη βαθμολογία σήμαινε μεγαλύτερη κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, ψαριών, ελαιολάδου και μέτριας ποσότητας αλκοόλ, καθώς και χαμηλότερη κατανάλωση κόκκινου κρέατος και γαλακτοκομικών.

Περίπου το 30% των γυναικών ανήκε στην ομάδα με την υψηλότερη βαθμολογία (6–9), ενώ το 13% στην χαμηλότερη (0–2). Κατά τη διάρκεια μέσης παρακολούθησης 21 ετών καταγράφηκαν 4.083 εγκεφαλικά επεισόδια: 3.358 ισχαιμικά και 725 αιμορραγικά.

Μετά από προσαρμογή για παράγοντες όπως το κάπνισμα, η φυσική δραστηριότητα και η υπέρταση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες με την υψηλότερη προσκόλληση στη Μεσογειακή διατροφή είχαν 18% χαμηλότερο κίνδυνο για οποιοδήποτε τύπο εγκεφαλικού σε σύγκριση με εκείνες με τη χαμηλότερη βαθμολογία. Ειδικότερα, είχαν 16% χαμηλότερο κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού και 25% χαμηλότερο κίνδυνο αιμορραγικού εγκεφαλικού.

Το εύρημα για το αιμορραγικό εγκεφαλικό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς μέχρι σήμερα η διατροφή είχε συνδεθεί κυρίως με το ισχαιμικό εγκεφαλικό, που σχετίζεται με αθηροσκλήρωση και απόφραξη αγγείων. Αντίθετα, οι παράγοντες κινδύνου του αιμορραγικού εγκεφαλικού διαφέρουν εν μέρει και η σχέση με τη διατροφή ήταν λιγότερο ξεκάθαρη. Δεδομένου ότι τα αιμορραγικά εγκεφαλικά είναι συχνά πιο θανατηφόρα, η πιθανή επίδραση ενός τροποποιήσιμου παράγοντα όπως η διατροφή έχει ιδιαίτερη σημασία για την πρόληψη.

Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη ήταν παρατηρητική και βασίστηκε σε αυτοαναφερόμενα διατροφικά δεδομένα, γεγονός που δεν επιτρέπει την απόδειξη αιτιώδους σχέσης. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί.

Η Μεσογειακή διατροφή θεωρείται ότι προστατεύει τα αγγεία μέσω πολλαπλών μηχανισμών: το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, τα ψάρια πλούσια σε ωμέγα-3, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί βελτιώνουν τη λειτουργία του ενδοθηλίου, ρυθμίζουν τη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο και τη φλεγμονή. Παράλληλα, η μειωμένη κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, αλατιού και ζάχαρης περιορίζει την αγγειακή βλάβη.

Η υιοθέτηση της Μεσογειακής διατροφής μπορεί να γίνει σταδιακά, με απλές αλλαγές όπως αντικατάσταση του βουτύρου με ελαιόλαδο, επιλογή προϊόντων ολικής άλεσης και αντικατάσταση ορισμένων γευμάτων με κόκκινο κρέας από ψάρια ή όσπρια. Το διατροφικό αυτό πρότυπο είναι ευέλικτο και προσαρμόσιμο σε διαφορετικές πολιτισμικές κουζίνες.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η μακροχρόνια υιοθέτηση μιας εξατομικευμένης Μεσογειακής διατροφής μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό και ρεαλιστικό εργαλείο για τη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού στις γυναίκες, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για οριστικά συμπεράσματα.