Χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ψυχική υγεία: Τι δείχνει νέα μελέτη

Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open διερεύνησε τη σχέση μεταξύ της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης (AI) και της ψυχικής υγείας. Αναλύοντας δεδομένα από σχεδόν 21.000 ενήλικες σε όλες τις πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η συχνή χρήση AI σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους και ευερεθιστότητας.

Παρότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει εισέλθει στη ζωή μας μόλις τα τελευταία χρόνια, έχει ήδη ενσωματωθεί στην καθημερινότητα πολλών ανθρώπων, είτε για απλές ανάγκες, όπως μαγειρικές οδηγίες, είτε για επαγγελματική χρήση, όπως η ανάλυση και σύνοψη δεδομένων. Όπως συμβαίνει με κάθε νέα τεχνολογία, η κατανόηση των επιπτώσεών της στην υγεία αποτελεί κρίσιμο πεδίο έρευνας.

Μέχρι σήμερα, υπήρχαν κυρίως ανεκδοτολογικές αναφορές ότι τα chatbot μπορεί να ενισχύουν παραληρητικές ιδέες ή ακόμη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Ωστόσο, συστηματική ακαδημαϊκή έρευνα πάνω στη σχέση AI και ψυχικής υγείας ήταν περιορισμένη. Η συγκεκριμένη μελέτη επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό.

Μεθοδολογία και συλλογή δεδομένων

Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω διαδικτυακής έρευνας τον Απρίλιο και Μάιο του 2025 και περιλάμβαναν 20.847 συμμετέχοντες ηλικίας άνω των 18 ετών. Το δείγμα ήταν δημογραφικά ισορροπημένο ως προς ηλικία, φύλο, εθνικότητα και γεωγραφική κατανομή.

Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν πόσο συχνά χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, με επιλογές που κυμαίνονταν από «ποτέ» έως «πολλές φορές την ημέρα», καθώς και για ποιον σκοπό (προσωπική χρήση, εργασία ή σπουδές).

Η ψυχική υγεία αξιολογήθηκε με καθιερωμένα εργαλεία: το ερωτηματολόγιο PHQ-9 για καταθλιπτικά συμπτώματα, την κλίμακα GAD-2 για άγχος και το BriefIrritabilityTest για την ευερεθιστότητα. Επιπλέον, συλλέχθηκαν κοινωνικοοικονομικά στοιχεία, όπως το εισόδημα και το μορφωτικό επίπεδο.

Κύρια ευρήματα

Η ανάλυση έδειξε ότι το 10,3% των συμμετεχόντων χρησιμοποιούσε AI καθημερινά, ενώ το 5,3% τη χρησιμοποιούσε πολλές φορές την ημέρα. Μεταξύ των καθημερινών χρηστών, περίπου οι μισοί τη χρησιμοποιούσαν για εργασία, το 11% για σπουδές και το 87% για προσωπικούς λόγους. Η χρήση AI ήταν συχνότερη σε νεότερα άτομα, άνδρες, άτομα με υψηλότερη εκπαίδευση και εισόδημα, καθώς και σε κατοίκους αστικών περιοχών.

Σύμφωνα με τον κύριο συγγραφέα της μελέτης, Roy H. Perlis, καθηγητή Ψυχιατρικής στο Harvard, τα άτομα που χρησιμοποιούσαν AI τουλάχιστον καθημερινά είχαν κατά 30% αυξημένη πιθανότητα να εμφανίζουν μέτρια ή σοβαρά καταθλιπτικά συμπτώματα. Παρόμοιες συσχετίσεις παρατηρήθηκαν και για το άγχος και την ευερεθιστότητα.

Σημαντικό εύρημα ήταν ότι η συσχέτιση αυτή αφορούσε κυρίως την προσωπική χρήση της AI και όχι τη χρήση για εργασία ή σπουδές. Επίσης, η σχέση με την κατάθλιψη ήταν πιο έντονη στις ηλικιακές ομάδες 25–44 και 45–64 ετών.

Ερμηνεία και ανοιχτά ερωτήματα

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει αιτιότητα. Δεν είναι σαφές αν η αυξημένη χρήση AI οδηγεί σε επιδείνωση της ψυχικής υγείας ή αν άτομα με περισσότερα ψυχικά συμπτώματα στρέφονται συχνότερα στην AI. Επιπλέον, ο ρόλος της ηλικίας και οι συγκεκριμένοι τρόποι χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης παραμένουν ασαφείς.

Ειδικοί εκφράζουν ανησυχία ότι η χρήση AI ως υποκατάστατο της ανθρώπινης επικοινωνίας μπορεί να αυξάνει την απομόνωση και το αίσθημα έλλειψης σκοπού, συμβάλλοντας στην κατάθλιψη.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παρά τα ανησυχητικάευρήματα, οιειδικοί υπογραμμίζουνότι η AI μπορεί να αποτελέσειεργαλείοθετικής παρέμβασης, ιδίωςγια άτομα χωρίς πρόσβασησεψυχοθεραπεία, εφόσονχρησιμοποιείται με προσεκτικόσχεδιασμό και σεσυνδυασμόμε ανθρώπινη υποστήριξη. Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, ιδιαίτερα μακροχρόνιες και τυχαιοποιημένες μελέτες, ώστε να αποσαφηνιστεί ο πραγματικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην ψυχική υγεία.