Άσκηση στο σπίτι για μείωση των πόνων στις αρθρώσεις

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine, οι ασκήσεις στο σπίτι μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά τον πόνο στα γόνατα που προκαλείται από ρήξη χόνδρου ή αρθρίτιδα, ακόμα και χωρίς τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή. Η έρευνα, με επικεφαλής τον Δρ. Jeffrey Katz, διευθυντή του Orthopedic and Arthritis Center for Outcomes Research στο νοσοκομείο Brigham and Women’s στη Βοστώνη, δείχνει ότι οι ασθενείς που εκτελούσαν τακτικά ασκήσεις ενδυνάμωσης και διατάσεων στο σπίτι παρουσίασαν σχεδόν την ίδια ανακούφιση από τον πόνο είτε έκαναν πραγματική φυσικοθεραπεία, είτε ψεύτικη (sham) θεραπεία, είτε καθόλου.

«Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες ανέφεραν μέτριας έντασης πόνο στην αρχή της μελέτης και πολύ ηπιότερο πόνο στους τρεις, έξι και δώδεκα μήνες», εξήγησε ο Katz. Αυτό σημαίνει ότι η συστηματική άσκηση, ακόμη και χωρίς επαγγελματική επίβλεψη, μπορεί να οδηγήσει σε σταθερή βελτίωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, έως και το 40% των μεσήλικων ατόμων και το 80% όσων πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα γόνατος παρουσιάζουν ρήξη του μηνίσκου,  του χόνδρινου ιστού που λειτουργεί ως «μαξιλάρι» μεταξύ των οστών. Αυτές οι ρήξεις συχνά προκαλούν χρόνιο πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό κινήσεων.

Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν 900 άτομα, με μέσο όρο ηλικίας τα 59 έτη. Όλοι είχαν πόνο στο γόνατο, αρθρίτιδα και ρήξη μηνίσκου. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες:

1.Μία ομάδα εκτελούσε στο σπίτι ένα πρόγραμμα 25λεπτων ασκήσεων, τέσσερις φορές την εβδομάδα, ακολουθώντας βίντεο και φυλλάδια.

2.Η δεύτερη ομάδα έκανε το ίδιο πρόγραμμα, αλλά με πραγματική φυσικοθεραπεία.

3.Η τρίτη ομάδα έκανε το πρόγραμμα με εικονική φυσικοθεραπεία (sham PT) — δηλαδή, λάμβανε επαφή με θεραπευτή, αλλά χωρίς ουσιαστική θεραπευτική παρέμβαση.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι και οι τρεις ομάδες εμφάνισαν σαφή μείωση του πόνου σε διάστημα ενός έτους. Αν και οι δύο ομάδες που έκαναν φυσικοθεραπεία (πραγματική ή ψεύτικη) παρουσίασαν ελαφρώς μεγαλύτερη βελτίωση στους 6 και 12 μήνες, οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτό το πλεονέκτημα ήταν πιθανότατα ψευδαίσθηση, οφειλόμενη στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση με τον θεραπευτή.

«Παρατηρήσαμε παρόμοια βελτίωση στις ομάδες της κανονικής και της ψεύτικης φυσικοθεραπείας, γεγονός που υποδηλώνει ότι η προσωπική επαφή με τον φυσικοθεραπευτή ίσως ήταν πιο καθοριστική από την ίδια τη θεραπεία», δήλωσε ο Katz.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι το 60% έως 80% του συνολικού αποτελέσματος της φυσικοθεραπείας για την αρθρίτιδα γόνατος προέρχεται όχι από την άσκηση καθαυτή, αλλά από την ενθάρρυνση, καθοδήγηση και ψυχολογική υποστήριξη που προσφέρει ο θεραπευτής. Αυτό σημαίνει πως ο ανθρώπινος παράγοντας, η σχέση και η επικοινωνία με τον ειδικό, συμβάλλει σημαντικά στην αίσθηση βελτίωσης.

Η μελέτη εξέτασε επίσης αν η ψηφιακή ενθάρρυνση μπορεί να βελτιώσει τη συμμόρφωση των ασθενών με το πρόγραμμα. Κάποιοι συμμετέχοντες λάμβαναν κινητά μηνύματα με συμβουλές και υπενθυμίσεις για να συνεχίσουν τις ασκήσεις τους. Ωστόσο, η επίδραση αυτών των μηνυμάτων αποδείχθηκε μηδαμινή.

«Το ποσοστό συμμετεχόντων που ακολουθούσαν το πρόγραμμα ασκήσεων τους πρώτους τρεις μήνες ήταν σχεδόν ίδιο σε όλες τις ομάδες», ανέφεραν οι ερευνητές. «Τα μηνύματα δεν συνδέθηκαν με καλύτερη συμμόρφωση ούτε με βελτιωμένα αποτελέσματα στον πόνο».

Η έρευνα αυτή έχει σημαντικές προεκτάσεις για την καθημερινή κλινική πράξη. Υποδεικνύει ότι για πολλούς ασθενείς με αρθρίτιδα ή ρήξη μηνίσκου, ένα απλό, καλά σχεδιασμένο πρόγραμμα ασκήσεων στο σπίτι μπορεί να είναι το ίδιο αποτελεσματικό με τη φυσικοθεραπεία, ειδικά για όσους δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε επαγγελματική φροντίδα ή αντιμετωπίζουν οικονομικά εμπόδια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η φυσικοθεραπεία είναι άχρηστη· αντίθετα, τονίζει ότι η συνέπεια στην άσκηση είναι το πιο καθοριστικό στοιχείο για τη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της κινητικότητας. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης των ποδιών, οι διατάσεις και η σταδιακή αύξηση της φυσικής δραστηριότητας συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του γόνατος, στην καλύτερη αιμάτωση και στη μείωση της φλεγμονής.

Ο Δρ. Katz καταλήγει πως το κλειδί βρίσκεται στη συστηματική κίνηση: «Δεν έχει τόση σημασία αν κάποιος κάνει φυσικοθεραπεία ή όχι· αυτό που έχει σημασία είναι να κινείται, να ασκείται και να ενισχύει τους μυς γύρω από το γόνατο. Η συνέπεια είναι η πραγματική θεραπεία».

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Η μελέτη ενισχύει έτσι την άποψη ότι η ενεργός συμμετοχή του ασθενούς είναι καθοριστική στη διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας. Με απλά λόγια, ένα τακτικό πρόγραμμα ασκήσεων στο σπίτι μπορεί να προσφέρει όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχολογικά οφέλη, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση ελέγχου της υγείας.