Ακριβαίνουν τα σπίτια, μειώνονται οι γεννήσεις
10 Μαρτίου 2026, 09:53
Φάκας Ιωαννίκιος
Μέλος της Παγκύπριας Οργάνωσης Πολυτέκνων
Σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή μας βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα η κυπριακή οικονομία και ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις, όπως η εμφάνιση αφθώδους πυρετού στα ζώα, είναι φυσικό η δημόσια συζήτηση να επικεντρώνεται σε άμεσα ζητήματα. Ωστόσο, υπάρχουν και προβλήματα που εξελίσσονται πιο αθόρυβα αλλά επηρεάζουν βαθιά το μέλλον μιας χώρας. Ένα από αυτά είναι το δημογραφικό.
Τα τελευταία χρόνια η Κύπρος αντιμετωπίζει μια σταθερή μείωση των γεννήσεων Κυπρίων. Όλο και περισσότερα νέα ζευγάρια περιορίζονται στην απόφαση για ένα ή δύο παιδιά. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία. Συνδέεται άμεσα με το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να δημιουργήσουν οικογένεια.
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι η οικονομική στήριξη των παιδιών παραμένει ουσιαστικά παγωμένη εδώ και περισσότερο από δεκατέσσερα χρόνια. Πολλά από τα μέτρα στήριξης που επηρεάστηκαν κατά την οικονομική κρίση του 2012 δεν έχουν αποκατασταθεί, ενώ τα εισοδηματικά όρια και οι παροχές παραμένουν σχεδόν αμετάβλητα, παρά τη σημαντική αύξηση του κόστους ζωής.
Την ίδια στιγμή, το μεγαλύτερο έξοδο για μια οικογένεια σήμερα είναι η στέγη. Τα τελευταία χρόνια οι τιμές των κατοικιών και των ενοικίων έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ τα νέα ζευγάρια καλούνται να αναλάβουν μεγάλα στεγαστικά δάνεια σε μια περίοδο αυξημένου κόστους ζωής. Η αύξηση της ζήτησης για κατοικία ανεβάζει τις τιμές των ακινήτων και ενισχύει την αξία των χαρτοφυλακίων τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης πιστώσεων. Για τα νέα ζευγάρια όμως μεταφράζεται σε μεγαλύτερα δάνεια, μεγαλύτερη οικονομική πίεση και τελικά λιγότερα παιδιά.
Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι η ίδια η στεγαστική πολιτική του κράτους δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τη σύνθεση της οικογένειας. Στα υφιστάμενα στεγαστικά σχέδια, το ύψος της οικονομικής χορηγίας συχνά παραμένει το ίδιο για οικογένειες με ένα έως τρία παιδιά, παρά το γεγονός ότι οι στεγαστικές ανάγκες μιας πολύτεκνης οικογένειας είναι προφανώς μεγαλύτερες.
Παρόμοια προβλήματα εμφανίζονται και στα εισοδηματικά κριτήρια. Σε αρκετές περιπτώσεις, το ανώτατο εισοδηματικό όριο παραμένει περίπου στις €70.000 για οικογένειες μέχρι τρία παιδιά και δεν αυξάνεται ουσιαστικά για οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά. Αυτό σημαίνει ότι το ίδιο εισοδηματικό όριο μπορεί να ισχύει για οικογένεια με τρία παιδιά αλλά και για οικογένεια με επτά παιδιά.
Το ίδιο ισχύει ακόμη και για το επιτρεπόμενο μέγεθος της κατοικίας στα στεγαστικά σχέδια. Οι πολύτεκνες οικογένειες χρειάζονται μεγαλύτερους χώρους, όχι ως πολυτέλεια αλλά ως βασική ανάγκη. Ωστόσο, όταν τα όρια εμβαδού παραμένουν τα ίδια, μια οικογένεια με πολλά παιδιά μπορεί να αποκλειστεί από τη χορηγία επειδή η κατοικία που χρειάζεται είναι μεγαλύτερη.
Η πραγματικότητα είναι απλή: οι στεγαστικές ανάγκες αυξάνονται αναλογικά με τον αριθμό των παιδιών. Αν η πολιτική στήριξης δεν ακολουθεί την ίδια λογική, τότε μετατρέπεται σε αντικίνητρο για τη δημιουργία μεγαλύτερων οικογενειών.
Η δημογραφική εμπειρία δείχνει ότι οι περισσότερες οικογένειες έχουν στο μυαλό τους έναν επιθυμητό αριθμό παιδιών. Όμως ο τελικός αριθμός επηρεάζεται έντονα από τις οικονομικές συνθήκες. Όταν το κόστος είναι υψηλό και η στήριξη περιορισμένη, η απόφαση μετακινείται προς τα κάτω. Αντίθετα, όταν υπάρχουν σταθερά και ουσιαστικά κίνητρα, η απόφαση μπορεί να μετακινηθεί προς τα πάνω.
Ακόμη και μια μεταβολή της τάξης του ενός παιδιού ανά οικογένεια μπορεί να αλλάξει δραματικά τη δημογραφική εικόνα μιας χώρας. Σε μια κοινωνία χιλιάδων νέων ζευγαριών, η διαφορά μεταξύ δύο και τριών παιδιών ανά οικογένεια μεταφράζεται σε δεκάδες χιλιάδες γεννήσεις μέσα σε μία γενιά.
Η στήριξη της οικογένειας δεν είναι απλώς κοινωνική παροχή. Είναι στρατηγική επιλογή για το μέλλον της χώρας. Αν η Κύπρος θέλει πραγματικά να αντιμετωπίσει το δημογραφικό της πρόβλημα, τότε η στεγαστική πολιτική και η οικονομική στήριξη των παιδιών πρέπει να επανεξεταστούν συνολικά και να προσαρμοστούν στις πραγματικές ανάγκες των οικογενειών.
Γιατί σε μια χώρα όπου η στέγη ακριβαίνει συνεχώς και η στήριξη των παιδιών παραμένει στάσιμη εδώ και χρόνια, η δημογραφική πορεία δεν μπορεί να αλλάξει χωρίς ουσιαστικές πολιτικές αποφάσεις.
