Ρινοϊοί και άσθμα: Υπάρχει σχέση;

Η Δρ. Ellen Foxman θυμάται ακόμη έντονα τη στιγμή που ο μικρός της γιος πάλευε να αναπνεύσει κατά τη διάρκεια μιας κρίσης άσθματος, καθώς οι αεραγωγοί του είχαν επικίνδυνα στενέψει. Για κάθε γονέα, μια τέτοια εμπειρία είναι τρομακτική και χαράζεται στη μνήμη. Για μια επιστήμονα, όμως, αποτέλεσε και την αφετηρία ενός βαθύτερου ερωτήματος. Η Foxman γνώριζε ότι ο γιος της είχε άσθμα και ότι ο ρινοϊός, η συχνότερη αιτία του κοινού κρυολογήματος, μπορεί να προκαλέσει συριγμό και σοβαρά συμπτώματα σε άτομα με άσθμα. Όπως εξηγεί, η λοίμωξη από ρινοϊό είναι ο πιο συχνός εκλυτικός παράγοντας κρίσεων άσθματος. Εκείνο που την ενδιέφερε, ωστόσο, ήταν γιατί η ίδια λοίμωξη προκαλεί σε ορισμένους ανθρώπους απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές, ενώ σε άλλους περιορίζεται σε ένα απλό συνάχι.

Ο ρινοϊός είναι ιδιαίτερα παράδοξος: σε πολλούς ανθρώπους δεν προκαλεί σχεδόν κανένα σύμπτωμα ή μόνο ήπια ρινικά ενοχλήματα, ενώ σε συγκεκριμένες ομάδες μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια. Αυτό το ερώτημα οδήγησε τη Foxman και την ερευνητική της ομάδα στο Πανεπιστήμιο Yale σε μια σημαντική ανακάλυψη.

Σύμφωνα με τη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο στο επιστημονικό περιοδικό Cell Press Blue, καθοριστικό ρόλο παίζει η ταχύτητα με την οποία τα ρινικά κύτταρα αντιδρούν στη μόλυνση. Η άμεση ενεργοποίηση της λεγόμενης «απόκρισης ιντερφερόνης» -ενός βασικού μηχανισμού της έμφυτης ανοσίας- μπορεί να περιορίσει αποτελεσματικά την εξάπλωση του ιού. Οι ιντερφερόνες είναι πρωτεΐνες που εμποδίζουν τον ιό να πολλαπλασιαστεί και να εξαπλωθεί.

Οι ερευνητές καλλιέργησαν ρινικά κύτταρα από υγιείς ενήλικες στο εργαστήριο μέχρι να σχηματίσουν έναν ιστό παρόμοιο με τον φυσιολογικό βλεννογόνο της μύτης. Στη συνέχεια, μόλυναν τα κύτταρα με ρινοϊό και παρακολούθησαν ταυτόχρονα τη συμπεριφορά χιλιάδων κυττάρων, τόσο των μολυσμένων όσο και των γειτονικών «παρατηρητών».

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν η απόκριση ιντερφερόνης ενεργοποιείται γρήγορα, λιγότερο από το 2% των κυττάρων μολύνεται. Σε πραγματικές συνθήκες, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει καθόλου συμπτώματα ή μόνο ήπια καταρροή. Αντίθετα, όταν η αρχική αυτή απόκριση μπλοκάρεται, έως και το 30% των κυττάρων μολύνεται, συνοδευόμενο από υπερβολική παραγωγή βλέννας και έντονη φλεγμονή, χαρακτηριστικά ενός βαριού κρυολογήματος ή μιας κρίσης άσθματος.

Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα γιατί σε ορισμένους ανθρώπους η απόκριση ιντερφερόνης είναι ανεπαρκής. Η Foxman τονίζει ότι απαιτούνται μελέτες σε πραγματικούς ασθενείς για να δοθούν απαντήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα αυτή αποτελεί σημαντικό πρώτο βήμα και ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές θεραπείες που θα στοχεύουν στη φλεγμονή και την παραγωγή βλέννας.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Άλλοι ειδικοί, όπως ο Δρ. Dan Barouch και ο Δρ. Larry Anderson, επισημαίνουν ότι, αν και η ιντερφερόνη παίζει σημαντικό ρόλο, υπάρχουν και πολλοί άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη βαρύτητα της λοίμωξης: Γενετικές διαφορές, συνυπάρχοντα βακτήρια, χρόνιες παθήσεις και προηγούμενη ανοσία. Το φαινόμενο διαφορετικής κλινικής έκβασης για τον ίδιο ιό δεν είναι μοναδικό στον ρινοϊό, αλλά παρατηρείται σε πολλές ιογενείς λοιμώξεις.