Είστε πρωινός ή βραδινός τύπος; Δείτε τι αντίκτυπο έχει στην καρδιακή σας λειτουργία

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά επιτακτική τη συνεχή έρευνα γύρω από τους παράγοντες που τα προκαλούν και τους τρόπους πρόληψής τους. Μια πρόσφατη μελέτη έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ, εξετάζοντας τον ρόλο του χρονότυπου, δηλαδή το αν κάποιος είναι πρωινός τύπος («κορυδαλλός»), βραδινός τύπος («νυχτοπούλι») ή κάπου ενδιάμεσα, στον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Heart Association, έδειξε ότι τα άτομα που είναι πιο δραστήρια και σε εγρήγορση τις βραδινές ώρες έχουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο σε σύγκριση με όσους ανήκουν στην ενδιάμεση κατηγορία. Συγκεκριμένα, σε μια περίοδο παρακολούθησης κατά μέσο όρο 14 ετών, τα «νυχτοπούλια» είχαν 16% υψηλότερο κίνδυνο να υποστούν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Ύπνος, κιρκάδιος ρυθμός και «Life’s Essential 8»

Το 2022, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία αναθεώρησε τη λίστα «Life’s Simple 7» -επτά βασικούς πυλώνες για την υγεία της καρδιάς- προσθέτοντας τον υγιή ύπνο ως όγδοο στοιχείο. Η νέα λίστα, με την ονομασία «Life’s Essential 8», περιλαμβάνει: καλύτερη διατροφή, σωματική δραστηριότητα, διακοπή καπνίσματος, ποιοτικό ύπνο, έλεγχο βάρους, χοληστερόλης, σακχάρου και αρτηριακής πίεσης.

Η προσθήκη του ύπνου βασίστηκε σε δεκαετίες ερευνών που δείχνουν ότι η κακή ποιότητα και η ασυνέπεια ύπνου επηρεάζουν αρνητικά τη μακροπρόθεσμη καρδιαγγειακή υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, οι ερευνητές της νέας μελέτης θέλησαν να διερευνήσουν αν ο χρονότυπος σχετίζεται με χειρότερα σκορ στους δείκτες του Life’s Essential 8 και, κατ’ επέκταση, με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η βασική τους υπόθεση ήταν ότι ο βραδινός χρονότυπος αποτελεί ένδειξη «κιρκάδιας απορρύθμισης», δηλαδή ασυμφωνίας μεταξύ του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού και του φυσικού κύκλου ημέρας-νύχτας. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι αυτή η απορρύθμιση συνδέεται με καρδιομεταβολικά προβλήματα, κάτι που εξηγεί γιατί οι εργαζόμενοι σε νυχτερινές βάρδιες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.

Η μελέτη: νυχτοπούλια, κορυδαλλοί και ενδιάμεσοι

Για να εξετάσουν τη θεωρία τους, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από την UK Biobank, μια μεγάλης κλίμακας μακροχρόνια μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 322.777 ενήλικες ηλικίας 39–74 ετών, χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο κατά την έναρξη.

Οι συμμετέχοντες δήλωσαν τον χρονότυπό τους μέσω ερωτηματολογίου, ενώ οι ερευνητές είχαν πρόσβαση σε δεδομένα που επέτρεψαν τη βαθμολόγηση κάθε ατόμου στους οκτώ δείκτες του Life’s Essential 8. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για περίπου 14 χρόνια και καταγράφηκαν τυχόν καρδιαγγειακά επεισόδια.

Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την αρχική υπόθεση. Περίπου τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων ανήκαν στην ενδιάμεση κατηγορία, ενώ το 8% δήλωσε «καθαρά βραδινός τύπος». Τα νυχτοπούλια είχαν σημαντικά χαμηλότερο συνολικό σκορ στο Life’s Essential 8 και 79% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίζουν συνολικά κακή καρδιαγγειακή υγεία σε σύγκριση με τους ενδιάμεσους. Αντίθετα, οι πρωινοί τύποι εμφάνιζαν ελαφρώς καλύτερα σκορ.

Σε επίπεδο κλινικών εκβάσεων, τα νυχτοπούλια είχαν 16% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Αν και το ποσοστό αυτό θεωρείται μέτριο σε ατομικό επίπεδο, οι ειδικοί τονίζουν ότι σε πληθυσμιακό επίπεδο είναι ιδιαίτερα σημαντικό και συγκρίσιμο με άλλους σοβαρούς παράγοντες κινδύνου που λαμβάνονται υπόψη στην προληπτική ιατρική.

Γιατί τα νυχτοπούλια κινδυνεύουν περισσότερο;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο αυξημένος κίνδυνος δεν οφείλεται αποκλειστικά στη βιολογία. Η κιρκάδια απορρύθμιση συνδέεται συχνά με λιγότερη σωματική δραστηριότητα, αυξημένο κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, κακή διατροφή, αλλά και με αγχώδεις ή καταθλιπτικές διαταραχές, όλοι γνωστοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.

Το ενθαρρυντικό στοιχείο είναι ότι μεγάλο μέρος αυτού του κινδύνου φαίνεται να είναι τροποποιήσιμο. Σύμφωνα με ειδικούς, περίπου τα τρία τέταρτα του αυξημένου κινδύνου στα νυχτοπούλια εξηγούνται από τους δείκτες του Life’s Essential 8. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για «βιολογική καταδίκη», αλλά για ένα σύνολο συμπεριφορών που μπορούν να αλλάξουν.

Τι μπορούν να κάνουν τα νυχτοπούλια;

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η λύση δεν είναι να πιεστεί κάποιος να γίνει «πρωινός τύπος». Αντίθετα, προτείνουν παρεμβάσεις που ευθυγραμμίζουν καλύτερα το βιολογικό ρολόι με την καθημερινότητα: έκθεση σε έντονο πρωινό φως, σταθερό ωράριο ύπνου, τακτική σωματική δραστηριότητα, ιδανικά νωρίτερα μέσα στη μέρα, και αποφυγή καπνίσματος.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συμπερασματικά, ο χρονότυπος παίζει ρόλο στην καρδιαγγειακή υγεία, αλλά δεν καθορίζει τη μοίρα μας. Με στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής, ακόμη και τα πιο «αμετανόητα» νυχτοπούλια μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον καρδιαγγειακό τους κίνδυνο.