Ο ήλιος κάνει καλό αλλά με μέτρο στην έκθεσή μας και αυστηρά μέτρα προστασίας

Το ηλιακό φως έχει σημαντικά οφέλη για τον οργανισμό. Συμβάλλει στην παραγωγή βιταμίνης D, μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση και να βοηθήσει στον καλύτερο ύπνο. Ωστόσο, η υπεριώδης (UV) ακτινοβολία που προσφέρει αυτά τα οφέλη μπορεί να γίνει επιβλαβής όταν η έκθεση είναι υπερβολική. Το ηλιακό έγκαυμα επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος και αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας κατά την παιδική και εφηβική ηλικία. Ακόμη και λίγα σοβαρά εγκαύματα τότε μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος αργότερα στη ζωή. Παράλληλα, η χρήση τεχνητού μαυρίσματος (solarium) σε νεαρή ηλικία έχει συσχετιστεί με αύξηση του κινδύνου μελανώματος κατά περίπου 75%.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και ένα ήπιο ηλιακό έγκαυμα προκαλεί βλάβες σε κυτταρικό επίπεδο. Η υπεριώδης ακτινοβολία διεισδύει στα κύτταρα του δέρματος και μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA, δηλαδή στο γενετικό τους υλικό. Όταν η βλάβη είναι μεγάλη, τα κύτταρα καταστρέφονται και απομακρύνονται, γεγονός που προκαλεί το χαρακτηριστικό ξεφλούδισμα μετά το έγκαυμα. Το σημαντικό είναι ότι οι συνέπειες αυτών των βλαβών μπορεί να μην εμφανιστούν άμεσα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστούν 15 έως 20 χρόνια μέχρι να εκδηλωθούν, ακόμη και με τη μορφή καρκίνου.

Η μελανίνη, η χρωστική ουσία που δίνει στο δέρμα το χρώμα του, προσφέρει κάποια φυσική προστασία, καθώς απορροφά μέρος της UV ακτινοβολίας. Έτσι, τα πιο σκούρα δέρματα έχουν μεγαλύτερη φυσική άμυνα απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία σε σχέση με τα πιο ανοιχτά. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι προστατευμένα από τον ήλιο. Η χρήση αντηλιακού, η αποφυγή υπερβολικής έκθεσης και τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα παραμένουν απαραίτητα για όλους.

Μετά από ένα έγκαυμα, ο οργανισμός ενεργοποιεί άμεσα μηχανισμούς επιδιόρθωσης. Τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται και κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος συγκεντρώνονται στην περιοχή, προκαλώντας θερμότητα, κοκκίνισμα, πρήξιμο και πόνο. Σε σοβαρά εγκαύματα με φουσκάλες μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, ρίγη, πονοκέφαλος, ναυτία και αφυδάτωση. Σε ακραίες περιπτώσεις, η παρατεταμένη έκθεση σε ήλιο και υψηλή θερμοκρασία μπορεί να συμβάλει σε θερμική εξάντληση ή θερμοπληξία.

Η υπεριώδης ακτινοβολία δεν επηρεάζει μόνο το δέρμα. Και τα μάτια είναι ευάλωτα. Η μακροχρόνια έκθεση στην UV ακτινοβολία έχει συνδεθεί με καταρράκτη και ορισμένες παθήσεις της ωχράς κηλίδας. Μπορεί επίσης να προκαλέσει φωτοκερατίτιδα, δηλαδή ένα είδος «ηλιακού εγκαύματος» στον κερατοειδή, που σε σπάνιες περιπτώσεις οδηγεί σε προσωρινή απώλεια όρασης. Καρκίνοι του δέρματος μπορούν επίσης να εμφανιστούν στα βλέφαρα.

Η προστασία από τον ήλιο παραμένει ιδιαίτερα σημαντική και μετά τα 50. Με την ηλικία, το δέρμα γίνεται λεπτότερο και το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί, γεγονός που δυσκολεύει την αντιμετώπιση των κυτταρικών βλαβών. Παρότι ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να είναι αποτέλεσμα συσσωρευμένης βλάβης πολλών δεκαετιών, ένα νέο σοβαρό έγκαυμα μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη καταπονημένο δέρμα.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Επομένως, ο ήλιος δεν χρειάζεται να αποφεύγεται πλήρως, αλλά απαιτείται μέτρο και σωστή προστασία. Η χρήση αντηλιακού, προστατευτικού ρουχισμού, καπέλου και γυαλιών ηλίου, καθώς και η αποφυγή έντονης έκθεσης τις ώρες υψηλής ακτινοβολίας, είναι βασικά μέτρα για τη διατήρηση υγιούς δέρματος και ματιών σε κάθε ηλικία.