Φετίχ και σχέσεις: Μία πιο ψύχραιμη εξέταση σε αυτό που πολλοί απορρίπτουν

"Έρευνες δείχνουν ότι τα φετίχ είναι πιο συνηθισμένα απ’ ό,τι νομίζουμε και, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν υποδηλώνουν κάτι επικίνδυνο ή παθολογικό", εξηγεί ο Δρ Kevin Bennett, καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Penn State σε άρθρο του στο Psychology Today. 

Όλα δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό ενηλίκων δηλώνει ενδιαφέρον για τον φετιχισμό, ενώ πολλοί αναφέρουν ότι έχουν δράσει βάσει τέτοιων ενδιαφερόντων τουλάχιστον μία φορά. Αντί να θεωρούνται εγγενώς προβληματικά, τα φετίχ αναγνωρίζονται όλο και περισσότερο ως μέρος του ευρέος φάσματος των ανθρώπινων σεξουαλικών προτιμήσεων.

Αλλά δεν παίζει κάθε φετίχ τον ίδιο ρόλο στη σεξουαλική ζωή ενός ατόμου. Για ορισμένους, αποτελεί απλώς μια επιπλέον πηγή διέγερσης, που καθιστά την οικειότητα πιο απολαυστική, χωρίς όμως να είναι απαραίτητο για τη σεξουαλική διέγερση. Για άλλους, μπορεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο επίτευξης ή διατήρησης της σεξουαλικής τους διέγερσης, ενώ για κάποιους μπορεί να είναι τόσο απαραίτητο, ώστε η διέγερση να είναι δύσκολη ή αδύνατη χωρίς αυτό.

Από κλινική άποψη, η ύπαρξη ενός φετίχ από μόνη της δεν θεωρείται απαραίτητα διαταραχή. Ανησυχία δημιουργείται όταν προκαλεί σημαντική προσωπική δυσφορία, παρεμποδίζει την καθημερινή λειτουργία ή τις σχέσεις, ή εμπλέκει άτομα που δεν έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους.

Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη εξήγηση για το γιατί συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις γίνονται σεξουαλικά διεγερτικά για ορισμένα άτομα.

Μία θεωρία επικεντρώνεται στην εξάρτηση: Εάν η σεξουαλική διέγερση εμφανίζεται επανειλημμένα παράλληλα με ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, τα δύο μπορεί σταδιακά να συνδεθούν. Μελέτες έχουν δείξει ότι η διέγερση μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να συνδεθεί με οπτικά ερεθίσματα που προηγουμένως ήταν ουδέτερα. Άλλες θεωρίες υποδηλώνουν ότι οι πρώιμες σεξουαλικές εμπειρίες συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ατομικού προτύπου έλξης και διέγερσης που μπορεί να παραμείνει αξιοσημείωτα σταθερό με την πάροδο του χρόνου.

Οι ερευνητές το περιγράφουν ως ένα είδος σεξουαλικού «προτύπου» ή «χάρτη έρωτα» – μια συλλογή ερεθισμάτων, φαντασιώσεων και περιστάσεων που ένα άτομο καταλήγει να συσχετίζει με την επιθυμία. Σε κάθε περίπτωση, τα φετίχ γενικά δεν αποτελούν μια συνειδητή επιλογή.

Ο όρος προέρχεται από την πορτογαλική λέξη «feitiço», η οποία παραδοσιακά αναφέρεται σ’ ένα αντικείμενο που πιστεύεται ότι διαθέτει ειδική ή μαγική δύναμη. Αργότερα, κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, εισήχθη στην ψυχολογία και τη σεξολογία. Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, τα φετίχ ερμηνεύονταν συχνά ως ένδειξη ψυχολογικής διαταραχής. Οι ψυχαναλυτικές θεωρίες προσπάθησαν να τα εξηγήσουν ως αποτέλεσμα ανεπίλυτων συγκρούσεων της παιδικής ηλικίας.

Οι σύγχρονες προσεγγίσεις είναι σημαντικά λιγότερο επικριτικές. Σήμερα, οι κλινικοί τείνουν να διακρίνουν μεταξύ μιας ασυνήθιστης σεξουαλικής προτίμησης και μιας κατάστασης που προκαλεί πραγματικά βλάβη ή δυσφορία.

Το φετίχ μπορεί να επηρεάσει τη σχέση, τόσο θετικά όσο και αρνητικά. Για ορισμένα ζευγάρια, το να μοιράζονται μια σεξουαλική προτίμηση ή να αισθάνονται άνετα να τη συζητούν μπορεί να ενισχύσει την οικειότητα. Η αποκάλυψη ενός φετίχ μπορεί να συνεπάγεται σημαντική ευαλωτότητα και μια υποστηρικτική αντίδραση μπορεί να αυξήσει την εμπιστοσύνη και τη συναισθηματική εγγύτητα.

Έρευνες σε ζευγάρια υποδηλώνουν, επίσης, ότι η μεγαλύτερη αποδοχή και επικοινωνία γύρω από τις σεξουαλικές προτιμήσεις συνδέεται συχνά με μεγαλύτερη σεξουαλική ικανοποίηση και ικανοποίηση από τη σχέση.

Αυτό δε σημαίνει ότι ο σύντροφος είναι υποχρεωμένος να συμμετέχει σε κάθε φαντασίωση ή προτίμηση. Είναι σημαντικό να υπάρχει αμοιβαία προθυμία. Τα προβλήματα προκύπτουν όταν ένα άτομο αισθάνεται πίεση να συμμετάσχει σε κάτι που δεν επιθυμεί, όταν το φετίχ γίνεται απαραίτητο για τον έναν σύντροφο αλλά προκαλεί δυσφορία στον άλλο, ή όταν αρχίζει να αντικαθιστά, αντί να συμπληρώνει, τη συναισθηματική και σεξουαλική οικειότητα. Επομένως, το θέμα είναι ο τρόπος με τον οποίο το ζευγάρι το διαχειρίζεται.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Όπως και με οποιαδήποτε άλλη σεξουαλική δραστηριότητα, η συναίνεση είναι θεμελιώδης. Ένα άτομο μπορεί να είναι πρόθυμο να πειραματιστεί κι ένα άλλο όχι. Και τα δύο είναι αποδεκτά και θα πρέπει να γίνονται σεβαστά. Η ανοιχτή συζήτηση μπορεί να βοηθήσει τα ζευγάρια να καθορίσουν τι τους κάνει να νιώθουν άνετα και τι όχι, καθώς και πού πρέπει να τεθούν σαφή όρια. Η συναίνεση πρέπει, επίσης, να παραμένει συνεχής και όχι να αντιμετωπίζεται ως κάτι που χορηγείται μία φορά και θεωρείται δεδομένο για πάντα.