Καρδιομεταβολική νόσος: Τι είναι και πώς να την αποφύγουμε

Προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι η κακή καρδιομεταβολική υγεία, δηλαδή η συνολική κατάσταση της καρδιάς και του μεταβολισμού, συνδυάζοντας παράγοντες όπως η πίεση, το σάκχαρο, τα λιπίδια και το βάρος, μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ο όρος «καρδιομεταβολική νόσος» περιλαμβάνει μια ομάδα καταστάσεων όπως ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία, η υπέρταση, η χρόνια νεφρική νόσος και η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, όλες συνδεδεμένες με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η έρευνα έχει δείξει ότι υγιεινές επιλογές τρόπου ζωής, όπως ισορροπημένη διατροφή, αποφυγή καπνίσματος, επαρκής ύπνος και τακτική σωματική δραστηριότητα, μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο αυτών των παθήσεων. Όπως επισημαίνει ο καρδιολόγος Prashant Rao, οι καρδιομεταβολικές νόσοι παραμένουν η κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Ακόμα και μικρές βελτιώσεις σε επίπεδο πληθυσμού μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική μείωση του συνολικού φορτίου νόσου, γι’ αυτό και η αναγνώριση απλών, εφαρμόσιμων συμπεριφορών αποτελεί βασική προτεραιότητα δημόσιας υγείας.

Μια νέα μελέτη, που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο του American College of Cardiology (ACC.26), εξετάζει έναν λιγότερο μελετημένο παράγοντα: όχι μόνο αν κάποιος ασκείται, αλλά και πότε μέσα στην ημέρα το κάνει. Αν και τα αποτελέσματα δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό, προσφέρουν ενδιαφέροντα ευρήματα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 14.500 άτομα, χρησιμοποιώντας πληροφορίες από συσκευές καταγραφής (Fitbit), που κατέγραφαν τη φυσική δραστηριότητα ανά 15 λεπτά. Στη συνέχεια, εξέτασαν τη σχέση μεταξύ της ώρας άσκησης και παραγόντων κινδύνου, όπως η παχυσαρκία, η υπέρταση και ο διαβήτης τύπου 2, καθώς και την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων όπως η στεφανιαία νόσος και η κολπική μαρμαρυγή.

Σύμφωνα με τον Rao, η βιολογία του ανθρώπινου σώματος δεν είναι στατική μέσα στην ημέρα. Πολλές μεταβολικές και καρδιαγγειακές λειτουργίες ακολουθούν κιρκάδιους ρυθμούς, ωστόσο μέχρι σήμερα οι οδηγίες για άσκηση δεν λαμβάνουν υπόψη την ώρα της ημέρας. Η μελέτη επιδίωξε να διερευνήσει αν ο χρονισμός της άσκησης αποτελεί έναν ανεξάρτητο και κλινικά σημαντικό παράγοντα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι ασκούνταν το πρωί είχαν σημαντικά χαμηλότερο καρδιομεταβολικό κίνδυνο σε σχέση με όσους ασκούνταν το βράδυ. Συγκεκριμένα, εμφάνιζαν 35% μικρότερη πιθανότητα παχυσαρκίας, 31% χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, 30% μικρότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, 21% λιγότερες πιθανότητες υπερλιπιδαιμίας και 18% χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης. Ιδιαίτερα ευεργετική φάνηκε η άσκηση μεταξύ 7:00 και 8:00 το πρωί, που συνδέθηκε με τον χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου.

Ενδιαφέρον είναι ότι τα οφέλη αυτά δεν εξαρτώνταν από τη συνολική ποσότητα άσκησης, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο χρονισμός αποτελεί ξεχωριστό παράγοντα και όχι απλώς ένδειξη μεγαλύτερης δραστηριότητας. Ο Rao τονίζει ότι, αν και κάθε μορφή άσκησης είναι ωφέλιμη, η πρωινή άσκηση ίσως προσφέρει επιπλέον πλεονεκτήματα.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί αιτιώδης σχέση. Το επόμενο βήμα είναι η διεξαγωγή τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να βελτιστοποιηθεί η «συνταγογράφηση» άσκησης όχι μόνο ως προς την ένταση και τη διάρκεια, αλλά και ως προς τον χρόνο εκτέλεσης.

Ο καρδιολόγος Cheng-Han Chen σχολιάζει ότι τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και θα πρέπει να οδηγήσουν σε περαιτέρω μελέτη του ρόλου του χρονισμού της άσκησης. Δεδομένου ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η κύρια αιτία θανάτου, η μείωση των καρδιομεταβολικών παραγόντων κινδύνου είναι κρίσιμη για τη δημόσια υγεία.

Από την πλευρά του, ο καρδιολόγος Brett Sealove υπογραμμίζει ότι η άσκηση αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα «φάρμακα» για την υγεία της καρδιάς. Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει μια νέα διάσταση, βοηθώντας όσους θέλουν να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη.

Όσον αφορά το γιατί η πρωινή άσκηση φαίνεται πιο ωφέλιμη, προτείνονται τρεις βασικές εξηγήσεις. Πρώτον, οι κιρκάδιοι ρυθμοί: το σώμα λειτουργεί με εσωτερικά βιολογικά ρολόγια που ρυθμίζουν διαδικασίες όπως η έκκριση κορτιζόλης, η ευαισθησία στην ινσουλίνη και ο μεταβολισμός. Το πρωί, η κορτιζόλη αυξάνεται φυσικά και η ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι υψηλότερη, γεγονός που μπορεί να βελτιώνει την απόκριση του οργανισμού στην άσκηση.

Δεύτερον, η πρωινή άσκηση συχνά γίνεται σε κατάσταση νηστείας, κάτι που μπορεί να ενισχύει την καύση λίπους, καθώς ο οργανισμός χρησιμοποιεί πιο εύκολα τα αποθέματα λίπους για ενέργεια. Αυτό μπορεί να οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε καλύτερο μεταβολικό προφίλ.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τρίτον, υπάρχει και συμπεριφορικός παράγοντας: όσοι γυμνάζονται το πρωί τείνουν να είναι πιο συνεπείς, καθώς υπάρχουν λιγότερες υποχρεώσεις νωρίς μέσα στην ημέρα. Η συνέπεια αυτή είναι καθοριστική για τα μακροπρόθεσμα οφέλη της άσκησης.

Συνολικά, η μελέτη υποδεικνύει ότι δεν έχει σημασία μόνο το αν και πόσο ασκούμαστε, αλλά και το πότε — με την πρωινή άσκηση να φαίνεται ιδιαίτερα ωφέλιμη για την καρδιομεταβολική υγεία.