Ο ρόλος του εμβολιασμού στον HPV

Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί μια μεγάλη ομάδα περίπου 200 ιών, πολλοί από τους οποίους μεταδίδονται μέσω της σεξουαλικής δραστηριότητας. Ορισμένοι τύποι χαρακτηρίζονται ως «υψηλού κινδύνου», καθώς μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Σχεδόν όλα τα περιστατικά καρκίνου τραχήλου συνδέονται με μακροχρόνια λοίμωξη από τέτοιους τύπους HPV. Νέα μελέτη από ερευνητές στη Νορβηγία, που δημοσιεύτηκε στις 3 Φεβρουαρίου στο περιοδικό Annals of Internal Medicine, υποστηρίζει ότι, λόγω της ευρείας εφαρμογής του εμβολιασμού κατά του HPV, τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) για τον καρκίνο του τραχήλου ενδέχεται να μπορούν να αναθεωρηθούν. Οι ερευνητές επιδίωξαν να αξιολογήσουν στρατηγικές που θα επέτρεπαν λιγότερο συχνό έλεγχο, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, καθώς και την ισορροπία μεταξύ οφελών και πιθανών βλαβών. Οι αναλύσεις διαφοροποιήθηκαν ανάλογα με την ηλικία εμβολιασμού και τον τύπο του εμβολίου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι για γυναίκες που εμβολιάστηκαν σε μικρή ηλικία, ο έλεγχος μόνο δύο ή τρεις φορές σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους ήταν οικονομικά αποδοτικός και συνδεόταν με λιγότερες περιττές διαγνωστικές παρεμβάσεις. Με άλλα λόγια, σε πληθυσμούς με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου λόγω έγκαιρου εμβολιασμού, η μείωση της συχνότητας των εξετάσεων θα μπορούσε να περιορίσει τις άσκοπες επεμβάσεις χωρίς να μειώνει την προστασία έναντι της νόσου.

Το εμβόλιο HPV συμβάλλει στην πρόληψη της λοίμωξης από τους επικίνδυνους τύπους του ιού και, κατ’ επέκταση, στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), ο HPV ευθύνεται για περίπου 36.000 περιστατικά καρκίνου ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο εμβολιασμός συστήνεται συνήθως σε παιδιά ηλικίας 11–12 ετών, με δύο δόσεις σε διάστημα 6–12 μηνών. Όσοι δεν εμβολιάστηκαν σε αυτή την ηλικία μπορούν να το κάνουν έως τα 26 έτη· αν ο εμβολιασμός ξεκινήσει μεταξύ 15 και 26 ετών, απαιτούνται τρεις δόσεις.

Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη συμφωνούν ότι, σε ένα πλαίσιο υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης, η μείωση των εξετάσεων μπορεί να περιορίσει τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα, τις άσκοπες κολποσκοπήσεις, το άγχος και τις επιπλοκές από επεμβάσεις, ενώ παράλληλα μειώνει το κόστος και την επιβάρυνση των ασθενών. Ωστόσο, τονίζουν ότι η ασφάλεια μιας τέτοιας προσέγγισης εξαρτάται από την πραγματική συμμόρφωση στον εμβολιασμό και από τη διατήρηση της υψηλής αποτελεσματικότητας του εμβολίου.

Μέχρι το 2020, το 55% των χωρών παγκοσμίως είχε εντάξει το εμβόλιο HPV στα εθνικά του προγράμματα. Ο παγκόσμιος στόχος είναι η επίτευξη 90% εμβολιαστικής κάλυψης έως το 2030, στο πλαίσιο στρατηγικής για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου ως προβλήματος δημόσιας υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ερευνητική ομάδα πρότεινε ότι γυναίκες ηλικίας 12–24 ετών που έχουν εμβολιαστεί ενδέχεται να χρειάζονται σημαντικά λιγότερους ελέγχους.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία (ACS), οι γυναίκες πρέπει να ξεκινούν τακτικό έλεγχο από την ηλικία των 25 ετών και να συνεχίζουν τουλάχιστον έως τα 65. Οι εξετάσεις συνιστώνται κάθε 3–5 χρόνια, ανάλογα με τον τύπο: πρωτογενής έλεγχος HPV κάθε 5 χρόνια, αυτοσυλλογή HPV κάθε 3 χρόνια, συνδυαστικός έλεγχος HPV και τεστ Παπανικολάου κάθε 5 χρόνια ή μόνο τεστ Παπανικολάου κάθε 3 χρόνια αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Νεότερες οδηγίες απαιτούν αρνητικά τεστ HPV στα 60 και 65 έτη για τη διακοπή του ελέγχου.

Η νορβηγική μελέτη προτείνει ότι για όσες εμβολιάστηκαν μεταξύ 12 και 24 ετών, ο έλεγχος θα μπορούσε να γίνεται ακόμη και ανά 15–25 χρόνια, δηλαδή συνολικά δύο ή τρεις φορές στη ζωή. Παρ’ όλα αυτά, η απόφαση θα πρέπει να εξατομικεύεται. Άτομα με ιστορικό παθολογικών αποτελεσμάτων, προηγούμενο καρκίνο τραχήλου, εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή έκθεση σε διαιθυλστιλβεστρόλη (DES) πριν από τη γέννηση ενδέχεται να χρειάζονται συχνότερο έλεγχο.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τέλος, επισημαίνεται ότι τα ευρήματα βασίζονται στο οργανωμένο σύστημα ελέγχου και στο εθνικό μητρώο εμβολιασμών της Νορβηγίας, γεγονός που μπορεί να περιορίζει τη δυνατότητα άμεσης εφαρμογής τους σε χώρες χωρίς αντίστοιχη υποδομή. Παρά ταύτα, το εμβόλιο HPV θεωρείται από τα πιο αποτελεσματικά παγκοσμίως, και η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η ευρεία εμβολιαστική κάλυψη μπορεί να επιτρέψει προσαρμογή των κατευθυντήριων οδηγιών, διατηρώντας την πρόληψη του καρκίνου με λιγότερες περιττές παρεμβάσεις.