Γιατί ηρεμούμε όταν γυμναζόμαστε αεροβικά;

Γνωρίζουμε εδώ και χρόνια ότι το τρέξιμο ή γενικότερα η άσκηση μπορεί να «καθαρίσει» το μυαλό και να μειώσει το άγχος. Ωστόσο, μια σημαντική κλινική μελέτη διάρκειας ενός έτους κατάφερε για πρώτη φορά να εξηγήσει βιολογικά το «γιατί» συμβαίνει αυτό. Η μελέτη απέδειξε σχέση αιτίου-αποτελέσματος ανάμεσα στην αερόβια άσκηση και τη μακροχρόνια μείωση της κορτιζόλης, της βασικής ορμόνης του στρες στο σώμα. Οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν τον βασικό στόχο των 150 λεπτών άσκησης την εβδομάδα κατάφεραν να μειώσουν ουσιαστικά το «υπόβαθρο» του στρες στον οργανισμό τους. Αυτό σημαίνει ότι η άσκηση δεν βοηθά μόνο να χαλαρώνουμε στιγμιαία, αλλά μειώνει και το γενικό επίπεδο στρες στο σώμα.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Sport and Health Science και αποτελεί την πρώτη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή αυτού του είδους που εξετάζει τις μακροχρόνιες επιδράσεις της αερόβιας άσκησης στη βιολογία του στρες και των συναισθημάτων. Τη μελέτη ηγήθηκαν ο ελληνικής καταγωγής Δρ. Πέτρος Γιάνναρος από το Κέντρο Επιστήμης Νου-Σώματος και Υγείας του Πανεπιστημίου του Πίτσμπεργκ και ο Δρ. Kirk I. Erickson από το Ινστιτούτο Έρευνας AdventHealth στις ΗΠΑ.

Στόχος των ερευνητών ήταν να εξετάσουν πώς η τήρηση των συστάσεων φυσικής δραστηριότητας της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας επηρεάζει βιολογικούς δείκτες στρες και συναισθημάτων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην κορτιζόλη. Η κορτιζόλη είναι η κύρια ορμόνη του στρες και παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού, όπως ο μεταβολισμός, το ανοσοποιητικό σύστημα, ο ύπνος, η μνήμη και η ρύθμιση της διάθεσης. Υψηλά επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, μεταβολικών διαταραχών και προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Η μελέτη περιλάμβανε 130 ενήλικες ηλικίας από 26 έως 58 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα ακολούθησε πρόγραμμα 150 λεπτών μέτριας έως έντονης αερόβιας άσκησης την εβδομάδα για έναν ολόκληρο χρόνο. Η δεύτερη ομάδα έλαβε γενικές πληροφορίες για υγιεινές συνήθειες, χωρίς όμως να αλλάξει το επίπεδο φυσικής δραστηριότητάς της.

Κατά τη διάρκεια του έτους, οι ερευνητές παρακολούθησαν αλλαγές στη φυσική κατάσταση, στα επίπεδα κορτιζόλης και σε άλλους δείκτες στρες και συναισθημάτων. Χρησιμοποιήθηκαν σύγχρονες τεχνικές, όπως απεικόνιση εγκεφάλου και άλλες προηγμένες μέθοδοι μέτρησης.

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα ήταν η σημαντική μείωση των μακροχρόνιων επιπέδων κορτιζόλης στους συμμετέχοντες που ακολουθούσαν πρόγραμμα άσκησης. Το αποτέλεσμα αυτό δείχνει ότι η τακτική αερόβια δραστηριότητα μπορεί να μειώσει το βασικό επίπεδο στρες του οργανισμού και όχι μόνο την προσωρινή αίσθηση έντασης.

Σύμφωνα με το Δρ. Γιάνναρο, η επίδραση της άσκησης στη μείωση της κορτιζόλης μπορεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η άσκηση προστατεύει από διάφορες ασθένειες και ψυχικές διαταραχές. Παρόλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να κατανοηθεί πλήρως αυτός ο μηχανισμός.

Η σημασία αυτής της μελέτης είναι ιδιαίτερα μεγάλη, επειδή οι περισσότερες προηγούμενες έρευνες ήταν συσχετιστικές, δηλαδή μπορούσαν να δείξουν ότι η άσκηση σχετίζεται με λιγότερο στρες, αλλά όχι ότι προκαλεί άμεσα τη μείωσή του. Η νέα αυτή μελέτη, ως τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, παρέχει πιο ισχυρές αποδείξεις ότι η άσκηση μπορεί να θεωρηθεί πραγματική θεραπευτική παρέμβαση για τη διαχείριση του στρες.

Επιπλέον, προηγούμενη δημοσίευση από την ίδια κλινική δοκιμή έδειξε ότι η άσκηση έχει και άλλα οφέλη πέρα από τη μείωση της κορτιζόλης. Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές απεικόνισης εγκεφάλου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τακτική άσκηση μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου. Αυτό υποδηλώνει ότι η φυσική δραστηριότητα προστατεύει τόσο τη χημεία όσο και τη δομή του εγκεφάλου.

Ένα ακόμη σημαντικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι τα 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα φαίνεται να αποτελούν ένα ιδανικό όριο («sweet spot») για την ενίσχυση της βιολογικής ανθεκτικότητας. Με άλλα λόγια, η ποσότητα αυτή βοηθά τον οργανισμό να αντιμετωπίζει καλύτερα το άγχος και να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης, αγχώδους διαταραχής και καρδιακών παθήσεων.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η μελέτη υποστηρίζει ότι η τακτική σωματική άσκηση, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες υγείας, αποτελεί μια απλή αλλά αποτελεσματική στρατηγική για τη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων του στρες και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτά θα ενθαρρύνουν περισσότερους ανθρώπους να εντάξουν την άσκηση στην καθημερινότητά τους, αναγνωρίζοντάς την όχι μόνο ως μέσο φυσικής κατάστασης αλλά και ως βασικό εργαλείο για την ψυχική υγεία και τη συνολική ευεξία.