Στις ΗΠΑ ζητούν προσοχή στην υπερδοσολογία βιταμινών

Σύμφωνα με τα America’s Poison Centers, από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Μαρτίου 2025 ;έως αυτό το μήνα, καταγράφηκαν 86 περιστατικά υπερδοσολογίας βιταμίνης Α σε παιδιά, αριθμός αυξημένος κατά 38,7% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024. Η σημαντική αυτή αύξηση προκάλεσε το ενδιαφέρον ερευνητών από το Νοσοκομείο Παίδων της Βοστώνης, την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και το Πανεπιστήμιο Brigham Young. Σε επιστολή έρευνας που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Network Open, οι επιστήμονες συνδέουν την αύξηση των περιστατικών με την επιδημία ιλαράς που σημειώθηκε στις ΗΠΑ το 2025. Κατά τη διάρκεια εκείνου του έτους καταγράφηκαν 2.288 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς, ενώ το 93% αφορούσε άτομα που είτε δεν είχαν εμβολιαστεί με το εμβόλιο MMR είτε είχαν άγνωστο εμβολιαστικό ιστορικό. Η επιδημία επηρέασε 45 πολιτείες και περιοχές των ΗΠΑ.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η αύξηση των υπερδοσολογιών σχετίζεται με την εξάπλωση παραπληροφόρησης γύρω από τον ρόλο της βιταμίνης Α στην πρόληψη και θεραπεία της ιλαράς. Δηλώσεις γνωστών δημόσιων προσώπων και αναφορές σε δημοφιλή podcasts παρουσίαζαν τη βιταμίνη Α και το μουρουνέλαιο ως φυσικές θεραπείες κατά της νόσου. Η ανάλυση των αναζητήσεων στο Google έδειξε σημαντική αύξηση των όρων «vitamin A measles» και «cod liver oil measles» κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, γεγονός που συνέπεσε με αυξημένη δημοσιότητα στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα.

Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι ισχυρισμοί αυτοί είναι παραπλανητικοί. Παρότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει ότι παιδιά με έλλειψη βιταμίνης Α διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από την ιλαρά, αυτό δεν σημαίνει ότι η βιταμίνη Α προλαμβάνει ή θεραπεύει τη νόσο. Ο οικογενειακός ιατρός David Cutler εξηγεί ότι δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για την ιλαρά μετά τη μόλυνση και ότι η αντιμετώπιση περιορίζεται στην υποστηρικτική φροντίδα, όπως η επαρκής ενυδάτωση, η σωστή διατροφή και ο έλεγχος του πυρετού.

Η βιταμίνη Α είναι απαραίτητη για την όραση, το ανοσοποιητικό σύστημα, την υγεία του δέρματος και την αναπαραγωγή. Η συμπληρωματική χορήγησή της μπορεί να είναι χρήσιμη μόνο σε άτομα με επιβεβαιωμένη έλλειψη. Αντίθετα, όταν τα επίπεδα της βιταμίνης είναι ήδη επαρκή, η λήψη συμπληρωμάτων δεν προσφέρει όφελος και ενέχει κινδύνους.

Η διαιτολόγος Michelle Routhenstein επισημαίνει ότι η βιταμίνη Α δεν αποτρέπει τη μόλυνση από τον ιό της ιλαράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, γιατροί μπορεί να τη χορηγήσουν σε παιδιά που έχουν ήδη νοσήσει και παρουσιάζουν έλλειψη της βιταμίνης, ώστε να μειωθεί η σοβαρότητα της νόσου και ο κίνδυνος επιπλοκών. Δεν αποτελεί όμως μέσο πρόληψης ούτε θεραπείας της λοίμωξης.

Η ανεπάρκεια βιταμίνης Α συνήθως οφείλεται σε ανεπαρκή διατροφική πρόσληψη ή σε προβλήματα απορρόφησης από το έντερο. Συμπτώματα μπορεί να είναι η νυχτερινή τύφλωση, η ξηροφθαλμία και η αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με εξέταση αίματος. Άτομα που ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή σπάνια εμφανίζουν έλλειψη.

Παράλληλα, η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης Α μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα, επειδή η βιταμίνη είναι λιποδιαλυτή και αποθηκεύεται στον οργανισμό. Σύμφωνα με τη Routhenstein, για τους ενήλικες η συστηματική κατανάλωση άνω των 3.000 μικρογραμμαρίων RAE ημερησίως θεωρείται υπερβολική. Κατά την περίοδο της επιδημίας κυκλοφόρησαν συστάσεις για δόσεις 25.000 έως 100.000 IU ημερησίως, δηλαδή πολλαπλάσιες των ασφαλών ορίων.

Η οξεία τοξικότητα μπορεί να προκαλέσει ναυτία, εμετούς, πονοκέφαλο, ζάλη και θολή όραση. Η χρόνια υπερδοσολογία ενδέχεται να οδηγήσει σε βλάβη του ήπατος, απώλεια μαλλιών, πόνο στα οστά, ξηρό δέρμα και αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση. Επιπλέον, η υπερβολική λήψη κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει συγγενείς ανωμαλίες στο έμβρυο.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι ειδικοί συμβουλεύουν όσους υποπτεύονται υπερδοσολογία να διακόψουν αμέσως τα συμπληρώματα και να επικοινωνήσουν με γιατρό ή κέντρο δηλητηριάσεων. Η βιταμίνη Α μπορεί να ληφθεί με ασφάλεια μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής που περιλαμβάνει συκώτι, αυγά, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, καρότα, γλυκοπατάτες, κολοκύθα, μάνγκο και πεπόνι. Συμπερασματικά, η κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη Α πρέπει να βασίζεται κυρίως στη διατροφή και όχι στην ανεξέλεγκτη χρήση συμπληρωμάτων, η οποία μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.