Όλο και περισσότερες μελέτες το επιβεβαιώνουν: Τα επεξεργασμένα τρόφιμα πλήττουν τον εγκέφαλο

Μία νέα επιστημονική μελέτη υποστηρίζει ότι η αυξημένη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να δυσκολεύει τη συγκέντρωση και να συμβάλλει στην εμφάνιση παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με την άνοια, ακόμη και σε άτομα που ακολουθούν κατά τα άλλα μια υγιεινή διατροφή. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν τις ανησυχίες των επιστημόνων σχετικά με τις επιπτώσεις των βιομηχανικά επεξεργασμένων τροφίμων στην υγεία του εγκεφάλου και τη γνωστική λειτουργία.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Monash της Αυστραλίας, του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο στη Βραζιλία και του Πανεπιστημίου Deakin. Οι ερευνητές ανέλυσαν διατροφικά και γνωστικά δεδομένα από περισσότερους από 2.100 μεσήλικες και ηλικιωμένους Αυστραλούς, οι οποίοι δεν έπασχαν από άνοια κατά την έναρξη της μελέτης. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring, το οποίο εκδίδεται από την Ένωση Αλτσχάιμερ.

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης ήταν ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις στην κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνδέονταν με μετρήσιμη μείωση της προσοχής και της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών. Επικεφαλής της έρευνας ήταν η Δρ. Μπάρμπαρα Καρντόζο από το Τμήμα Διατροφής, Διαιτολογίας και Τροφίμων του Πανεπιστημίου Monash και το Victorian Heart Institute.

Σύμφωνα με τη Δρ. Καρντόζο, μια αύξηση της τάξης του 10% στην κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων αντιστοιχεί περίπου στην προσθήκη ενός τυπικού σακουλιού πατατάκια στην καθημερινή διατροφή. Παρότι η αλλαγή αυτή μπορεί να φαίνεται μικρή, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι συνδέεται με σαφή μείωση της ικανότητας συγκέντρωσης. Σε κλινικό επίπεδο, αυτό μεταφράστηκε σε χαμηλότερες επιδόσεις σε τυποποιημένα τεστ που αξιολογούν την οπτική προσοχή και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών.

Οι συμμετέχοντες στη μελέτη λάμβαναν κατά μέσο όρο το 41% των ημερήσιων θερμίδων τους από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, ποσοστό σχεδόν ίδιο με τον εθνικό μέσο όρο της Αυστραλίας, που ανέρχεται στο 42%. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η κατανάλωση τέτοιων τροφίμων αποτελεί πλέον σημαντικό μέρος της καθημερινής διατροφής πολλών ανθρώπων.

Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνουν αναψυκτικά, συσκευασμένα αλμυρά σνακ, γλυκά, έτοιμα γεύματα, δημητριακά με πρόσθετα συστατικά και πολλά άλλα βιομηχανικά προϊόντα. Σε αντίθεση με τα φρέσκα ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, υποβάλλονται σε εκτεταμένες βιομηχανικές διαδικασίες που μεταβάλλουν σημαντικά τη φυσική τους δομή.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης ήταν ότι οι αρνητικές επιπτώσεις στην προσοχή παρατηρήθηκαν ανεξάρτητα από τη συνολική ποιότητα της διατροφής των συμμετεχόντων. Ακόμη και όσοι ακολουθούσαν ένα υγιεινό πρότυπο διατροφής, παρόμοιο με τη Μεσογειακή Διατροφή, εμφάνιζαν χαμηλότερα επίπεδα συγκέντρωσης όταν κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι το πρόβλημα δεν σχετίζεται μόνο με την έλλειψη ωφέλιμων θρεπτικών συστατικών, αλλά και με τη διαδικασία επεξεργασίας καθαυτή. Η υπερβολική επεξεργασία μπορεί να καταστρέφει τη φυσική δομή των τροφίμων και να εισάγει ουσίες όπως τεχνητά χρώματα, αρωματικές ύλες, γαλακτωματοποιητές, συντηρητικά και άλλες χημικές ενώσεις. Ορισμένες από αυτές ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου μέσω φλεγμονωδών ή μεταβολικών μηχανισμών.

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η αυξημένη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης γνωστών παραγόντων κινδύνου για άνοια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η παχυσαρκία, η υπέρταση, οι μεταβολικές διαταραχές και η κακή καρδιαγγειακή υγεία. Οι παράγοντες αυτοί θεωρούνται τροποποιήσιμοι, γεγονός που σημαίνει ότι μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν μέσω υγιεινών συνηθειών.

Αν και οι ερευνητές δεν εντόπισαν άμεση σύνδεση ανάμεσα στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και στην απώλεια μνήμης, επισημαίνουν ότι η προσοχή αποτελεί θεμελιώδη γνωστική λειτουργία. Η ικανότητα συγκέντρωσης επηρεάζει τη μάθηση, τη λήψη αποφάσεων, την επίλυση προβλημάτων και πολλές ακόμη πνευματικές διεργασίες. Για τον λόγο αυτό, η μείωση της προσοχής μπορεί να αποτελεί ένα πρώιμο προειδοποιητικό σημάδι ευρύτερων γνωστικών αλλαγών που εμφανίζονται αργότερα στη ζωή.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τα ευρήματα της μελέτης ενισχύουν την άποψη ότι η ποιότητα των τροφίμων δεν καθορίζεται μόνο από τα θρεπτικά τους συστατικά αλλά και από τον βαθμό επεξεργασίας τους. Η μείωση της κατανάλωσης υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και η προτίμηση σε φρέσκα, φυσικά προϊόντα μπορεί να συμβάλει όχι μόνο στη σωματική υγεία αλλά και στη διατήρηση της πνευματικής διαύγειας και της γνωστικής λειτουργίας κατά τη διάρκεια της γήρανσης.