Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, διατροφή και νηστεία

Η ερώτηση «τι πρέπει να τρώω;» είναι ίσως η πιο συχνή που κάνουν οι ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD) στους γιατρούς τους. Η απάντηση, όμως, είναι δύσκολη, καθώς υπάρχουν λίγες μεγάλες και αξιόπιστες μελέτες για διατροφικές παρεμβάσεις σε παθήσεις όπως η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn. Νέα έρευνα από επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής του Stanford έρχεται να δώσει μια πιθανή απάντηση. Σε μια εθνική, τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια βραχυπρόθεσμη δίαιτα περιορισμένων θερμίδων, γνωστή ως «δίαιτα που μιμείται τη νηστεία» (fasting mimicking diet – FMD), βελτίωσε σημαντικά τόσο τα κλινικά συμπτώματα όσο και τους βιολογικούς δείκτες φλεγμονής σε ασθενείς με ήπια έως μέτρια νόσο Crohn. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature Medicine.

Οι διατροφικές μελέτες είναι δύσκολες, καθώς οι συμμετέχοντες συχνά δεν καταγράφουν με ακρίβεια τι τρώνε και δεν μπορεί να αποφευχθεί το φαινόμενο placebo. Παρ’ όλα αυτά, η συγκεκριμένη μελέτη ξεχώρισε, επειδή έδειξε όχι μόνο υποκειμενική βελτίωση των συμπτωμάτων, αλλά και σαφή μείωση αντικειμενικών δεικτών φλεγμονής σε δείγματα αίματος και κοπράνων. Έτσι, τα ευρήματα μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς να δώσουν πιο τεκμηριωμένες διατροφικές οδηγίες σε ασθενείς που αναζητούν απαντήσεις.

Η νόσος Crohn είναι χρόνια πάθηση που προσβάλλει περίπου ένα εκατομμύριο Αμερικανούς και προκαλεί φλεγμονή του πεπτικού σωλήνα, με συμπτώματα όπως διάρροια, κοιλιακό άλγος, κράμπες και απώλεια βάρους. Για τις ήπιες μορφές της νόσου, τα κορτικοστεροειδή είναι ουσιαστικά η μόνη εγκεκριμένη θεραπεία, όμως η μακροχρόνια χρήση τους περιορίζεται λόγω σοβαρών παρενεργειών.

Στη μελέτη συμμετείχαν 97 ασθενείς με ήπια έως μέτρια νόσο Crohn από όλη τη χώρα. Οι 65 ακολούθησαν τη δίαιτα FMD και οι 32 αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου, συνεχίζοντας τη συνήθη διατροφή τους. Όσοι ανήκαν στην ομάδα FMD περιόριζαν δραστικά τις θερμίδες τους για πέντε συνεχόμενες ημέρες κάθε μήνα, καταναλώνοντας περίπου 700–1.100 θερμίδες ημερησίως, κυρίως φυτικής προέλευσης γεύματα. Τον υπόλοιπο μήνα έτρωγαν κανονικά.

Στο τέλος των τριών μηνών, περίπου τα δύο τρίτα των ασθενών που ακολούθησαν τη δίαιτα νηστείας παρουσίασαν βελτίωση των συμπτωμάτων τους, πολλές φορές ήδη από τον πρώτο κύκλο. Στην ομάδα ελέγχου, λιγότεροι από τους μισούς εμφάνισαν βελτίωση, πιθανότατα λόγω φυσικών διακυμάνσεων της νόσου και της συνέχισης της φαρμακευτικής αγωγής. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες στη δίαιτα FMD ήταν ήπιες, κυρίως κόπωση και πονοκέφαλοι, χωρίς σοβαρές επιπλοκές.

Ιδιαίτερη σημασία είχαν και τα βιολογικά ευρήματα. Οι ερευνητές κατέγραψαν σημαντική μείωση της καλπροτεκτίνης στα κόπρανα, ενός βασικού δείκτη εντερικής φλεγμονής. Παράλληλα, μειώθηκαν ορισμένα λιπιδικά μόρια που προάγουν τη φλεγμονή, ενώ τα ανοσοκύτταρα των ασθενών παρήγαγαν λιγότερες φλεγμονώδεις ουσίες. Οι επιστήμονες διερευνούν πλέον αν οι αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου συμβάλλουν στα οφέλη της δίαιτας.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παρότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να κατανοηθούν πλήρως οι μηχανισμοί δράσης και να εντοπιστούν ποιοι ασθενείς ωφελούνται περισσότερο, η μελέτη προσφέρει ελπίδα. Για πρώτη φορά, μια συγκεκριμένη διατροφική στρατηγική δείχνει με σαφή, μετρήσιμα δεδομένα ότι μπορεί να βελτιώσει τόσο τα συμπτώματα όσο και τη φλεγμονή στη νόσο Crohn, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο εξατομικευμένες και λιγότερο φαρμακοκεντρικές παρεμβάσεις στο μέλλον.