Αυξάνονται τα περιστατικά μελανώματος- Ποιες είναι οι νέες θεραπείες

Ο καρκίνος του δέρματος αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις Ηνωμένες Πολιτείες και την ΕΕ. Αν και το μελάνωμα είναι λιγότερο συχνό σε σχέση με άλλους τύπους καρκίνου του δέρματος, θεωρείται η πιο επικίνδυνη μορφή λόγω της ικανότητάς του να εξαπλώνεται γρήγορα σε άλλα όργανα εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Τα ποσοστά εμφάνισης μελανώματος αυξάνονται σταθερά τα τελευταία 30 χρόνια και εκτιμάται ότι το 2026 θα διαγνωστούν περίπου 234.680 νέα περιστατικά μόνο στις ΗΠΑ.

Παρότι οι διαθέσιμες θεραπείες μπορούν να αφαιρέσουν ή να καταστρέψουν τον καρκίνο, το μελάνωμα συχνά υποτροπιάζει, συνήθως μέσα στα πρώτα πέντε χρόνια μετά τη θεραπεία. Μία από τις βασικές σύγχρονες θεραπείες είναι η ανοσοθεραπεία με pembrolizumab (Keytruda), η οποία βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα.

Νέα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) το 2026 δείχνουν ότι ένας εξατομικευμένος αντικαρκινικός εμβολιασμός mRNA της Moderna, σε συνδυασμό με το Keytruda της Merck, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εξάπλωσης του μελανώματος μετά από χειρουργική αφαίρεση του όγκου. Συγκεκριμένα, η συνδυαστική θεραπεία μείωσε κατά 59% τον κίνδυνο εμφάνισης απομακρυσμένων μεταστάσεων μέσα σε πέντε χρόνια, σε σύγκριση με τη θεραπεία μόνο με Keytruda. Τα αποτελέσματα έχουν παρουσιαστεί σε συνέδριο και δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό με αξιολόγηση από ομοτίμους.

Το πειραματικό εμβόλιο, γνωστό ως Intismeran autogene (παλαιότερα mRNA-4157 ή V940), σχεδιάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή. Οι ερευνητές αναλύουν τις γενετικές μεταλλάξεις του όγκου και δημιουργούν ένα εμβόλιο mRNA που κωδικοποιεί νεοαντιγόνα, δηλαδή πρωτεΐνες που υπάρχουν μόνο στα καρκινικά κύτταρα. Με αυτόν τον τρόπο το ανοσοποιητικό «εκπαιδεύεται» να αναγνωρίζει και να καταστρέφει κύτταρα που φέρουν αυτές τις μεταλλάξεις.

Σε αντίθεση με τα προληπτικά εμβόλια, όπως το αντιγριπικό, τα αντικαρκινικά εμβόλια είναι θεραπευτικά. Χορηγούνται μετά τη διάγνωση της νόσου και στοχεύουν στην ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης του οργανισμού απέναντι στον ήδη υπάρχοντα καρκίνο.

Το Intismeran autogene δοκιμάστηκε σε συνδυασμό με το Keytruda, έναν αναστολέα σημείων ελέγχου (checkpoint inhibitor), ο οποίος αίρει ορισμένους φυσικούς περιορισμούς του ανοσοποιητικού συστήματος και ενισχύει την αντικαρκινική του δράση. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εμβόλιο αποτελεί μια πραγματικά εξατομικευμένη προσέγγιση, καθώς βασίζεται στα μοναδικά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς.

Η κλινική δοκιμή φάσης 2b, γνωστή ως KEYNOTE-942, περιέλαβε 157 ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση την περίοδο 2019–2021. Μετά από πέντε χρόνια παρακολούθησης, οι ασθενείς που έλαβαν τον συνδυασμό Intismeran autogene και Keytruda παρουσίασαν 59% μικρότερο κίνδυνο μετάστασης σε απομακρυσμένα όργανα σε σύγκριση με όσους έλαβαν μόνο Keytruda.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακά ήταν τα αποτελέσματα όσον αφορά τη συνολική επιβίωση. Το ποσοστό επιβίωσης έφτασε το 92,2% στην ομάδα του συνδυασμού, ενώ στην ομάδα που έλαβε μόνο Keytruda ήταν 71,3%. Επιπλέον, προηγούμενες αναλύσεις είχαν δείξει ότι η συνδυαστική θεραπεία μείωσε κατά 49% τον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου στα πέντε χρόνια, επιβεβαιώνοντας τα θετικά ευρήματα που είχαν καταγραφεί ήδη από την τριετή παρακολούθηση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το εμβόλιο ενισχύει σημαντικά τη δράση των Τ-λεμφοκυττάρων, τα οποία αποτελούν βασικό στοιχείο της αντικαρκινικής ανοσίας. Τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι το εμβόλιο συμβάλλει στη δημιουργία μακροχρόνιας ανοσολογικής μνήμης, επιτρέποντας στο ανοσοποιητικό σύστημα να παραμένει σε εγρήγορση απέναντι στον καρκίνο για έως και πέντε χρόνια.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι η προσθήκη του εμβολίου δεν αύξησε τις ανοσολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Αντίθετα, παρατηρήθηκε ελαφρώς χαμηλότερο ποσοστό τέτοιων παρενεργειών σε σχέση με άλλες πιο επιθετικές ανοσοθεραπευτικές προσεγγίσεις.

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές μελέτες πριν η θεραπεία εγκριθεί για ευρεία κλινική χρήση. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η δοκιμή φάσης 3 INTerpath-001 για το μελάνωμα, ενώ παρόμοιες μελέτες διεξάγονται και σε άλλους καρκίνους, όπως ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος του νεφρού και ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης.

Μία ακόμη πρόκληση είναι η πολύπλοκη διαδικασία παραγωγής του εμβολίου, καθώς κάθε δόση κατασκευάζεται ξεχωριστά με βάση το γενετικό προφίλ του όγκου κάθε ασθενούς. Ωστόσο, οι ερευνητές αναφέρουν ότι έχουν ήδη γίνει σημαντικές βελτιώσεις στην παραγωγική διαδικασία και ότι η δυναμικότητα αυξάνεται ώστε να καλυφθεί η μελλοντική ζήτηση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, τα ευρήματα αποτελούν ισχυρή ένδειξη ότι τα εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια mRNA μπορούν να προσφέρουν μακροχρόνια κλινικά οφέλη και ενδέχεται στο μέλλον να αποτελέσουν βασικό μέρος της θεραπείας του μελανώματος και άλλων μορφών καρκίνου.