Κίνδυνοι για την υγεία μας από χημικά σε προϊόντα περιποίησης

Eρευνητές ανέλυσαν 113 προϊόντα προσωπικής φροντίδας και καθαρισμού από 12 διαφορετικές κατηγορίες, μεταξύ των οποίων αντηλιακά, σαμπουάν, σαπούνια και βρεφικές λοσιόν. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο Environment & Health, έδειξαν ότι το 98% των προϊόντων περιείχε τουλάχιστον μία χημική ουσία που δεν αναγραφόταν στην ετικέτα, ενώ στο 85% ανιχνεύθηκε τουλάχιστον μία μη δηλωμένη ουσία που έχει χαρακτηριστεί ως γνωστού ή πιθανού κινδύνου για την υγεία.

Εντυπωσιακό είναι ότι περισσότερα από 1 στα 4 προϊόντα περιείχαν ουσίες που έρχονταν σε αντίθεση με ισχυρισμούς της συσκευασίας ή της ιστοσελίδας του κατασκευαστή.

Σύμφωνα με όσα παρατήρησαν οι ερευνητές και κατά μέσο όρο, κάθε προϊόν περιείχε 51 ανιχνεύσιμες χημικές ουσίες, ενώ στην ετικέτα αναγράφονταν κατά μέσο όρο μόλις 16 συστατικά. Ανάμεσα στις μη δηλωμένες ενώσεις που εντοπίστηκαν περιλαμβάνονταν φθαλικές ενώσεις, parabens, χημικές ουσίες αρωμάτων, προσμείξεις σιλικόνης και βουτυλιωμένο υδροξυτολουόλιο (BHT).

Ορισμένες από αυτές έχουν συσχετιστεί σε προηγούμενες έρευνες με επιδράσεις στο ενδοκρινικό και αναπαραγωγικό σύστημα ή άλλα προβλήματα υγείας, ενώ κάποιες έχουν χαρακτηριστεί δυνητικά καρκινογόνες, ενδοκρινικοί διαταράκτες, αναπαραγωγικές ή αναπτυξιακές τοξικές ουσίες ή ευαισθητοποιητές του δέρματος.

Η παρουσία τους σε ένα προϊόν, ωστόσο, δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η χρήση του προκαλεί κάποια από αυτές τις παθήσεις. Ο πραγματικός κίνδυνος εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη συγκεκριμένη ουσία, τη συγκέντρωση, τη διάρκεια και τον τρόπο έκθεσης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα προϊόντα που προβάλλονταν ως απαλλαγμένα από συγκεκριμένες χημικές ουσίες. Οι επιστήμονες εντόπισαν συνθετικές ενώσεις σε ορισμένα προϊόντα που διαφημίζονταν ως «100% φυσικά», αλλά και αρωματικές ουσίες, φθαλικές ενώσεις, parabens, σιλικόνες ή oxybenzone σε προϊόντα που δήλωναν ότι δεν περιείχαν τις συγκεκριμένες ουσίες.

Ακόμη και ορισμένα προϊόντα με την ένδειξη «υποαλλεργικό» βρέθηκε να περιέχουν γνωστά αλλεργιογόνα ή ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν ευαισθητοποίηση.

Οι αποκλίσεις δεν περιορίστηκαν σε φθηνά προϊόντα ή σε συγκεκριμένους κατασκευαστές. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μη δηλωμένες ουσίες εντοπίστηκαν σε διαφορετικές κατηγορίες και επίπεδα τιμών, καθώς και σε προϊόντα εταιρειών διαφορετικού μεγέθους. Παρόμοια ήταν η εικόνα ακόμη και σε προϊόντα που χρησιμοποιούσαν χαρακτηρισμούς όπως «φυσικά», «μη τοξικά» και «βιολογικά».

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, η ανίχνευση μίας ουσίας που δεν αναγράφεται στην ετικέτα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο κατασκευαστής την πρόσθεσε σκόπιμα και απέκρυψε την παρουσία της.

Χημικές ουσίες μπορεί να καταλήξουν στο τελικό προϊόν ως προσμείξεις των πρώτων υλών, κατά τη διαδικασία παραγωγής, από τον εξοπλισμό, λόγω χημικών αντιδράσεων ή ακόμη και από τη συσκευασία και τις συνθήκες αποθήκευσης. Ακόμη και μια αλλαγή προμηθευτή μπορεί, σύμφωνα με τους συγγραφείς, να μεταβάλει τη χημική σύνθεση ενός προϊόντος χωρίς αυτό να αποτυπωθεί απαραίτητα στην ετικέτα.

Η μέθοδος που χρησιμοποίησαν οι επιστήμονες τους επέτρεψε να αναζητήσουν χιλιάδες χημικές ουσίες ταυτόχρονα, αντί να ελέγχουν το προϊόν μόνο για έναν προκαθορισμένο κατάλογο ενώσεων. Με τη συγκεκριμένη τεχνική, τη μη στοχευμένη ανάλυση, εντοπίστηκαν συνολικά 3.141 χημικά σήματα, ενώ οι επιστήμονες ταυτοποίησαν 303 ενώσεις με επιβεβαιωμένο, πιθανό ή προκαταρκτικό βαθμό βεβαιότητας.

Σε αυτό το σημείο, σύμφωνα με τους συγγραφείς, βρίσκεται ένα σημαντικό κενό στους σημερινούς ελέγχους. Πολλά συστήματα αξιολόγησης της ασφάλειας των προϊόντων βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα συστατικά που δηλώνει ο κατασκευαστής. Έτσι, όμως, μπορεί να διαφεύγουν προσμείξεις, επιμολυντές, προϊόντα διάσπασης ή χημικές ουσίες που εισέρχονται στο προϊόν κατά την παραγωγή και τη συσκευασία.

Οι ερευνητές προτείνουν η χημική ανάλυση να επεκταθεί πέρα από τον έλεγχο των δηλωμένων συστατικών και να εξετάζεται συστηματικότερα το ίδιο το τελικό προϊόν όπως φτάνει στον καταναλωτή.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

«Κάποιος μπορεί να διαβάζει προσεκτικά τα συστατικά, να επιλέγει “καθαρά” προϊόντα και παρ’ όλα αυτά να εκτίθεται στις ίδιες χημικές ουσίες που προσπαθεί να αποφύγει», επισημαίνει η Jenna Hua, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ιδρύτρια του Million Marker Research Institute.