Παρατεταμένη εφηβεία και οι 5 φάσεις ανάπτυξης του εγκεφάλου
19 Ιανουαρίου 2026, 18:00
Ο εγκέφαλος περνάει από 5 φάσεις ανάπτυξης καθόλη τη διάρκεια της ζωής μας, με βασικά ορόσημα τις ηλικίες 9, 32, 66 και 83 ετών, όπως αποκάλυψαν επιστήμονες. Περίπου 4.000 άτομα ηλικίας έως 90 ετών υποβλήθηκαν σε σαρώσεις για να αποκαλυφθούν οι συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών τους κυττάρων.
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ έδειξαν ότι ο εγκέφαλος παραμένει στην εφηβική φάση μέχρι τις αρχές της δεκαετίας των 30, όταν και «φτάνουμε στο αποκορύφωμα» της ανάπτυξης μας. Οι ίδιοι λένε ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε γιατί ο κίνδυνος ψυχικών διαταραχών και άνοιας ποικίλλει κατά τη διάρκεια της ζωής.
Αυτές είναι οι 5 φάσεις ανάπτυξης του εγκεφάλου:
•Παιδική ηλικία - από τη γέννηση έως την ηλικία των 9 ετών.
•Εφηβεία - από 9 έως 32.
•Ενηλικίωση - από 32 έως 66.
•Πρόωρη γήρανση - από 66 έως 83 ετών.
•Όψιμη γήρανση - από 83 ετών και μετά.
«Ο εγκέφαλος επανασυνδέεται καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Πάντα ενισχύει και αποδυναμώνει τις συνδέσεις και δεν πρόκειται για ένα σταθερό μοτίβο - υπάρχουν διακυμάνσεις και φάσεις επανασύνδεσης του εγκεφάλου», δήλωσε στο BBC η επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας, Δρ. Alexa Mousley. Κάποιοι άνθρωποι θα φτάσουν σε αυτά τα ορόσημα νωρίτερα ή αργότερα από άλλους - αλλά οι ερευνητές δήλωσαν ότι ήταν εντυπωσιακό το πόσο ξεκάθαρα ξεχώριζαν αυτές οι ηλικίες στα δεδομένα.
Οι 5 φάσεις ανάπτυξης του εγκεφάλου είναι οι εξής:
Παιδική ηλικία - Ο εγκέφαλος αυξάνεται ραγδαία σε μέγεθος, αλλά ταυτόχρονα αραιώνει την υπερβολική αφθονία συνδέσεων μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων, που ονομάζονται συνάψεις, οι οποίες δημιουργούνται στην έναρξη της ζωής μας.
Εφηβεία: «Είναι μια τεράστια αλλαγή», είπε η ΔρMousley, περιγράφοντας την πιο σημαντική αλλαγή μεταξύ των φάσεων του εγκεφάλου.
Αυτή είναι επίσης η περίοδος κατά την οποία υπάρχει ο μεγαλύτερος κίνδυνος εμφάνισης ψυχικών διαταραχών.
Αυτή η φάση είναι η μόνη περίοδος κατά την οποία το δίκτυο των νευρώνων του γίνεται πιο αποτελεσματικό. Η ΔρMousely είπε ότι αυτό υποστηρίζει πολλές μετρήσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας που υποδηλώνουν ότι κορυφώνεται στις αρχές της δεκαετίας των 30, αλλά προσέθεσε ότι είναι «πολύενδιαφέρον» το γεγονός ότι ο εγκέφαλος παραμένει στην ίδια φάση μεταξύ 9 και 32 ετών.
Ενηλικίωση: Στη συνέχεια, προχωράμε σε μια περίοδο σταθερότητας για τον εγκέφαλο, η οποία διαρκεί 3 δεκαετίες.
Η αλλαγή αυτή γίνεται πιο αργά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου σε σύγκριση με τα πυροτεχνήματα πριν, αλλά εδώ βλέπουμε τις βελτιώσεις στην αποτελεσματικότητα του εγκεφάλου να αντιστρέφονται. Οι ερευνητές χαρακτήρισαν αυτή την περίοδο ως το «ισχυρότερο τοπολογικό σημείο καμπής» της ζωής μας.
Πρόωρη γήρανση: Αυτή ξεκινά στα 66, αλλά δεν πρόκειται για μια απότομη και ξαφνική μείωση. Αντίθετα, υπάρχουν αλλαγές στα πρότυπα των συνδέσεων στον εγκέφαλο.
Παρόλο που η μελέτη εξέτασε υγιείς εγκεφάλους, σε γενικές γραμμές, αυτή είναι επίσης η ηλικία στην οποία αρχίζουν να εμφανίζονται η άνοια και η υψηλή αρτηριακή πίεση, οι οποίες επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου.
Όψιμη γήρανση: Τέλος, στην ηλικία των 83 ετών, μπαίνουμε στο τελικό στάδιο. Υπάρχουν λιγότερα δεδομένα από ό,τι για τις άλλες ομάδες, καθώς ο εντοπισμός συμμετεχόντων υγιών εγκεφάλων για σάρωση ήταν πιο δύσκολη. Οι αλλαγές στον εγκέφαλο είναι παρόμοιες με την πρόωρη γήρανση, αλλά ακόμη πιο έντονες.
Η Δρ. Mousely είπε ότι αυτό που πραγματικά την εξέπληξε ήταν το πόσο καλά οι διαφορετικές «ηλικίες ευθυγραμμίζονται με πολλά σημαντικά ορόσημα» όπως η εφηβεία, τα προβλήματα υγείας αργότερα στη ζωή, ακόμη και οι αρκετά μεγάλες κοινωνικές αλλαγές στις αρχές της δεκαετίας των 30, όπως η γονεϊκότητα.
