Κάποιοι δείχνουν γοητευτικοί και "υγιείς" αλλά κρύβουν σοβαρές ψυχοπαθολογίες

Τα άτομα με ψυχοπαθολογία δεν ταιριάζουν πάντα στην περιγραφή του «επικίνδυνου» ή του παραβατικού. Συχνά είναι λειτουργικά και ευχάριστα στον κοινωνικό περίγυρο, χωρίς ποτέ να λάβουν διάγνωση. Ωστόσο, στις στενές σχέσεις, ο τρόπος που συμπεριφέρονται μπορεί να οδηγήσει σε έντονες συγκρούσεις, συναισθηματική αποσταθεροποίηση και φθορά για τους συντρόφους τους.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι α επαναλαμβανόμενα μοτίβα, εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια Δρ. Tracy S. Hutchinson στο Psychology Today. Τέτοια περιλαμβάνουν την έλλειψη ενσυναίσθησης, την αποφυγή των ευθυνών, τη χειριστική συμπεριφορά και την αδυναμία ουσιαστικής συναισθηματικής σύνδεσης. Αυτά τα στοιχεία δεν οδηγούν απλώς σε συχνούς καβγάδες, αλλά σε σχέσεις από τις οποίες απουσιάζουν η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη. 

Η ειδικός αναφέρει μάλιστα 5 παραδείγματα

1. Γοητεία που χτίζει γρήγορα οικειότητα, όχι εμπιστοσύνη

Στην αρχή, το άτομο μπορεί να δείχνει χαρισματικό, προσεκτικό και έντονα παρόν. Η σχέση συχνά προχωρά γρήγορα, όμως η συναισθηματική εγγύτητα δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Τα σκοτεινά στοιχεία της προσωπικότητας που στρέφουν προς το περιστασιακό σεξ χωρίς δεσμεύσεις.

Ο ένας σύντροφος «εκτίθεται», μιλώντας για σκέψεις και ευαισθησίες, αλλά δεν λαμβάνει την αντίστοιχη συναισθηματική ανταπόκριση. Η γοητεία υπάρχει, η αίσθηση ασφάλειας όχι. Έτσι, η σχέση μοιάζει «σοβαρή» στην επιφάνεια, αλλά παραμένει ρηχή.

2. Αντιδράσεις που δεν ταιριάζουν με τη στιγμή

Ένα συχνό μοτίβο είναι η συναισθηματική αναντιστοιχία. Σε στιγμές που ο σύντροφος είναι πιεσμένος ή πληγωμένος, το άλλο άτομο μπορεί να παραμένει ψυχρό, απόμακρο ή αδιάφορο. Αντίθετα, σε μικρές προστριβές μπορεί να αντιδρά με δυσανάλογη ένταση ή θυμό. Η σχέση αρχίζει να μοιάζει μετέωρη καθώς από τη μία η συναισθηματική εγκατάλειψη, από την άλλη ο φόβος της επόμενης έκρηξης.

3. Στις συγκρούσεις φταίνε πάντα οι άλλοι

Σε μία υγιή σχέση μεταξύ ατόμων με ψυχική υγεία, ακόμη και όταν υπάρχει διαφωνία, υπάρχει και χώρος για μεταμέλεια και αποκατάσταση. Στις σχέσεις συνεχόμενων συγκρούσεων, αυτό απουσιάζει. Αντί για ανάληψη της ευθύνης, εμφανίζονται η επίρριψη της υπαιτιότητας, η εκτροπή της συζήτησης και η αντιστροφή των ρόλων. Το πρόβλημα παρουσιάζεται ως «υπερβολή» του άλλου, ως ευαισθησία ή ως δική του πρόκληση.

Σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να εμφανιστεί και – το γνωστό πλέον – gaslighting, δηλαδή η παραμόρφωση της πραγματικότητας μέσα από μικρές, καθημερινές φράσεις και αμφισβητήσεις, που κάνουν τον σύντροφο να αμφιβάλλει για τη μνήμη, την κρίση και τα συναισθήματά του.

4. Επαναλαμβανόμενα ψέματα χωρίς μεταμέλεια

Ένα από τα πιο επιβαρυντικά μοτίβα είναι η απουσία ενοχής. Αυτό μπορεί να φαίνεται σε ψέματα, διπρόσωπη συμπεριφορά, χειραγώγηση ή προδοσία της εμπιστοσύνης, χωρίς πραγματική αίσθηση της ευθύνης για τη βλάβη που προκαλείται. Ακόμη και όταν ζητούν «συγγνώμη», συχνά μοιάζει απλώς τυπική, που δεν συνοδεύεται από αλλαγή στη συμπεριφορά.

5. Επιφανειακή συναισθηματική ζωή και αδυναμία αληθινής σύνδεσης

Το άτομο μπορεί να φαίνεται παθιασμένο ή γοητευτικό, αλλά με τον χρόνο γίνεται εμφανές ότι λείπει το συναισθηματικό βάθος. Δεν υπάρχει ουσιαστική αυτοπαρατήρηση, αληθινή αντήχηση σε όσα βιώνει ο άλλος, κοινός συναισθηματικός χώρος. Οι συνομιλίες γίνονται μονόπλευρες, τα σημαντικά θέματα μένουν χωρίς συνέχεια και η σχέση αρχίζει να λειτουργεί περισσότερο συναλλακτικά παρά συνδετικά. Ο σύντροφος νιώθει ότι υπάρχει μεν παρουσία, αλλά όχι πραγματικός δεσμός.

Το θεμελιώδες πρόβλημα είναι η απουσία των στοιχείων που βοηθούν μια σχέση να επανακάμπτει μετά από εντάσεις: Ενσυναίσθηση, υπευθυνότητα και αποκατάσταση. Έτσι, όπως σημειώνει η ειδικός, η σύγκρουση δεν λύνεται, αλλά ανακυκλώνεται. Με τον χρόνο, ο σύντροφος μπορεί να εσωτερικεύσει την ευθύνη, να αμφισβητεί τις αντιλήψεις του και να συνηθίσει μέσα σε ένα περιβάλλον συνεχούς έντασης. Αυτό είναι που κάνει τέτοιες σχέσεις τόσο επιβαρυντικές ψυχικά. Δεν υπάρχει σταθερότητα, μόνο επαναλαμβανόμενη απορρύθμιση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Η αναγνώριση αυτών των μοτίβων δεν συνεπάγεται «διάγνωση» του άλλου αλλά ένα είδος κατανόησης της δυναμικής που διαβρώνει σταθερά την εμπιστοσύνη, την ασφάλεια και τη συναισθηματική ευημερία. Όταν σε μια σχέση απουσιάζουν συστηματικά η ενσυναίσθηση, η ευθύνη και η ουσιαστική σύνδεση, το πρόβλημα δεν είναι ότι «δεν προσπαθεί αρκετά» ο ένας σύντροφος. Είναι ότι η ίδια η δυναμική της σχέσης λειτουργεί σε βάρος του, καταλήγει η Δρ. Hutchinson.