Γιορτή ερωτευμένων και τεχνητή νοημοσύνη: Ίσως το ένα να βλάπτει το άλλο...
14 Φεβρουαρίου 2026, 08:00
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει εισβάλει δυναμικά στην καθημερινότητά μας, από τη δουλειά και τις σπουδές μέχρι τη δημιουργική γραφή. Δεν προκαλεί έκπληξη λοιπόν που πολλοί σκέφτονται να τη χρησιμοποιήσουν και για κάτι πιο προσωπικό: ένα ρομαντικό μήνυμα για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου. Ένα ποίημα, μια συγκινητική εξομολόγηση ή μια κάρτα γεμάτη τρυφερά λόγια μπορούν πλέον να δημιουργηθούν μέσα σε δευτερόλεπτα. Ωστόσο, η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι αυτή η «έξυπνη» λύση μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που παρουσιάστηκε στο PsyPost και βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη συγγραφή προσωπικών ρομαντικών μηνυμάτων μπορεί να προκαλέσει εσωτερική δυσφορία και ενοχές στον αποστολέα. Ο λόγος σχετίζεται με αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «ασυμφωνία πηγής και αναγνώρισης» (source-credit discrepancy). Με απλά λόγια, το άτομο λαμβάνει τα εύσημα για λόγια που δεν δημιούργησε το ίδιο. Ακόμα κι αν το μήνυμα είναι όμορφο και συγκινητικό, υπάρχει μια εσωτερική σύγκρουση: H αίσθηση ότι η έκφραση δεν ήταν αυθεντική.
Αυτό το συναίσθημα μπορεί να οδηγήσει σε ενοχή, ειδικά όταν το μήνυμα απευθύνεται σε κάποιον με τον οποίο υπάρχει στενή, συναισθηματική σχέση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αυθεντικότητα έχει ιδιαίτερη σημασία.
Γιατί δεν ισχύει το ίδιο με μία έτοιμη κάρτα;
Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το ίδιο επίπεδο ενοχής δεν παρατηρείται όταν κάποιος αγοράζει μια έτοιμη, προτυπωμένη κάρτα. Η διαφορά βρίσκεται στη διαφάνεια. Όταν επιλέγουμε μια έτοιμη κάρτα, είναι σαφές ότι δεν γράψαμε εμείς το μήνυμα, και αυτό είναι κοινωνικά αποδεκτό.
Αντίθετα, όταν χρησιμοποιούμε AI και παρουσιάζουμε το αποτέλεσμα ως προσωπική μας δημιουργία, δημιουργείται ένα αίσθημα παραπλάνησης, ακόμα κι αν ο παραλήπτης δεν γνωρίζει τίποτα.
Η έρευνα δείχνει ότι η ένταση της ενοχής εξαρτάται από το ποιος είναι ο παραλήπτης. Όσο πιο στενή και σημαντική είναι η σχέση, τόσο μεγαλύτερη είναι η ψυχολογική επιβάρυνση. Αντίθετα, όταν το μήνυμα απευθύνεται σε έναν απλό γνωστό ή δεν αποστέλλεται ποτέ, τα αρνητικά συναισθήματα είναι αισθητά μειωμένα.
Αυτό υποδηλώνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά η παραβίαση της προσδοκίας αυθεντικότητας σε σχέσεις που βασίζονται στην ειλικρίνεια και τη συναισθηματική επένδυση.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι ρομαντικές σχέσεις στηρίζονται στην αίσθηση ότι ο άλλος επενδύει προσωπικό χρόνο, σκέψη και συναίσθημα. Όταν αυτή η επένδυση αντικαθίσταται πλήρως από έναν αλγόριθμο, η πράξη χάνει μέρος της συναισθηματικής της αξίας, ακόμη κι αν το τελικό αποτέλεσμα είναι λογοτεχνικά άψογο.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει έμπνευση ή να βοηθήσει κάποιον που δυσκολεύεται να εκφραστεί. Όμως, όταν λειτουργεί ως πλήρης αντικαταστάτης της προσωπικής φωνής, ενδέχεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύνει.
Τελικά, να τη χρησιμοποιήσουμε ή όχι;
Η απάντηση δεν είναι απόλυτη. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει εργαλείο, όχι όμως υποκατάστατο της αυθεντικής έκφρασης. Η προσθήκη προσωπικών αναμνήσεων, εσωτερικών αστείων ή συγκεκριμένων στιγμών της σχέσης μπορεί να μετατρέψει ένα γενικό κείμενο σε κάτι πραγματικά μοναδικό.
Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία προσφέρει άμεσες λύσεις, η ψυχολογία μας θυμίζει κάτι απλό: στις σχέσεις, η αυθεντικότητα μετρά περισσότερο από την τελειότητα. Και ίσως, τελικά, λίγα αδέξια αλλά ειλικρινή λόγια να αξίζουν περισσότερο από το πιο καλογραμμένο μήνυμα ενός αλγορίθμου.
