Η μοναξιά είναι από μόνη της ένας παράγοντας κακής υγείας και κινδύνου

Η μοναξιά δεν αποτελεί απλώς ένα δυσάρεστο συναίσθημα, αλλά φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την ψυχική και τη γενική υγεία. Αυτό είναι το συμπέρασμα νέας διεθνούς μελέτης, με επικεφαλής ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, τη Nesta και το Amsterdam UMC, η οποία δημοσιεύθηκε στο Nature Communications. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι άνθρωποι που αισθάνονται μοναξιά έχουν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να εμφανίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, χαμηλότερη ποιότητα ζωής και χειρότερη συνολική κατάσταση υγείας. Παράλληλα, η κοινωνική απομόνωση –δηλαδή οι περιορισμένες κοινωνικές επαφές– σχετίζεται επίσης με μειωμένη ευημερία.

Τα τελευταία χρόνια, η μοναξιά αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας. Πλήθος ερευνών έχει συνδέσει το αίσθημα της μοναξιάς με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων προβλημάτων υγείας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές αν η ίδια η μοναξιά προκαλεί τις αρνητικές επιπτώσεις ή αν η σχέση αυτή οφείλεται σε άλλους παράγοντες, όπως η προϋπάρχουσα κακή υγεία ή οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι ερευνητές συνεργάστηκαν με τα πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Μάντσεστερ και συνδύασαν τρεις διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις. Χρησιμοποίησαν παρατηρησιακά δεδομένα, συγκρίσεις μεταξύ αδελφών και τη μέθοδο της Μεντελιανής τυχαιοποίησης, μια γενετική τεχνική που επιτρέπει στους επιστήμονες να εξετάζουν πιθανές αιτιώδεις σχέσεις περιορίζοντας την επίδραση άλλων παραγόντων.

Η ανάλυση βασίστηκε σε στοιχεία της μεγάλης βρετανικής βάσης δεδομένων UK Biobank, καθώς και σε γενετικές μελέτες μεγάλης κλίμακας. Οι επιστήμονες εξέτασαν τόσο τη μοναξιά, η οποία αφορά την ποιότητα των κοινωνικών σχέσεων, όσο και την κοινωνική απομόνωση, δηλαδή τον αριθμό των κοινωνικών επαφών που έχει κάποιος, προκειμένου να αξιολογήσουν πώς επηρεάζουν την υγεία και την ευημερία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο η μοναξιά όσο και η κοινωνική απομόνωση συνδέονται με χειρότερη ψυχική υγεία και μειωμένη ευημερία. Επιπλέον, η μοναξιά σχετίστηκε και με χειρότερη γενική κατάσταση υγείας, καθώς και με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης πολλαπλών προβλημάτων υγείας ταυτόχρονα.

Αντίθετα, οι ερευνητές δεν βρήκαν σαφείς αποδείξεις ότι η μοναξιά προκαλεί συγκεκριμένες σωματικές ασθένειες. Ωστόσο, διευκρινίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως μια τέτοια σχέση δεν υπάρχει, αλλά ότι απαιτούνται περισσότερες έρευνες για να αποσαφηνιστεί.

Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για τη δημόσια υγεία, κυρίως λόγω της επίδρασής τους στην ψυχική υγεία, την ευημερία και τη συνολική υγεία των ανθρώπων. Καθώς το φαινόμενο γίνεται ολοένα συχνότερο σε πολλές κοινωνίες, η αντιμετώπισή του θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη τόσο για τα άτομα όσο και για τα συστήματα υγείας.

Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Zoe Reed από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, υπογράμμισε ότι η υποστήριξη των ανθρώπων που αισθάνονται μόνοι ή κοινωνικά απομονωμένοι θα μπορούσε να βελτιώσει όχι μόνο την ψυχική τους υγεία, αλλά και τη συνολική τους ευεξία. Αντίστοιχα, η Lauren Bowes Byatt από τον οργανισμό Nesta επισήμανε ότι, παρόλο που η σχέση μεταξύ μοναξιάς και ψυχικής υγείας φαίνεται προφανής, το θέμα έχει μελετηθεί λιγότερο απ' όσο θα έπρεπε. Όπως ανέφερε, η καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών μέσω των οποίων η μοναξιά επηρεάζει την υγεία μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών παρεμβάσεων.

Παρά τα σημαντικά συμπεράσματα, οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αναπάντητα ερωτήματα. Η μελέτη αφορούσε κυρίως άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, επομένως χρειάζονται νέες έρευνες για να διαπιστωθεί αν τα ίδια ευρήματα ισχύουν και για νεότερους ανθρώπους. Επιπλέον, η μοναξιά αξιολογήθηκε σε μία μόνο χρονική στιγμή, γεγονός που δεν επιτρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις της χρόνιας ή μακροχρόνιας μοναξιάς.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση δεν αποτελούν απλώς κοινωνικά προβλήματα, αλλά σημαντικές προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, με ευρείες επιπτώσεις στην ψυχική ευεξία και τη συνολική υγεία. Για τον λόγο αυτό, θεωρούν ότι η αντιμετώπισή τους πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα των πολιτικών δημόσιας υγείας, μέσα από παρεμβάσεις που ενισχύουν τις κοινωνικές σχέσεις, την κοινωνική συμμετοχή και την ψυχολογική υποστήριξη των ευάλωτων ομάδων.