Η γήρανση σε άμεση σχέση με τη διάρκεια και την ποιότητα του ύπνου

Μια νέα μελέτη δείχνει ότι τόσο ο πολύ λίγος όσο και ο υπερβολικός ύπνος συνδέονται με ταχύτερη βιολογική γήρανση σχεδόν σε ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα. Οι δύο αυτές ακραίες διάρκειες ύπνου συσχετίστηκαν με μεγαλύτερη «γήρανση» του εγκεφάλου, της καρδιάς, των πνευμόνων, του ανοσοποιητικού συστήματος και άλλων οργάνων, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο για μια σειρά παθήσεων.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Nature, πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Columbia University. Επικεφαλής ήταν ο Junhao Wen, επίκουρος καθηγητής Ακτινολογίας, ο οποίος επισημαίνει ότι προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη συνδέσει τον ύπνο με τη γήρανση και την υγεία του εγκεφάλου. Η νέα μελέτη επεκτείνει αυτά τα ευρήματα, δείχνοντας ότι η σχέση αφορά σχεδόν κάθε όργανο και υποστηρίζει την άποψη ότι ο ύπνος αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της συνολικής υγείας και της ισορροπίας μεταξύ εγκεφάλου και σώματος.

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τα λεγόμενα «βιολογικά ρολόγια γήρανσης», εργαλεία που βασίζονται στη μηχανική μάθηση και σε βιολογικά δεδομένα για να εκτιμήσουν αν ένας άνθρωπος γερνά ταχύτερα ή βραδύτερα από την αναμενόμενη ηλικία του.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μοντέλα που δίνουν μία συνολική εκτίμηση για ολόκληρο το σώμα, η ομάδα του Wen ανέπτυξε ρολόγια που εξετάζουν ξεχωριστά διαφορετικά όργανα. Για τον σκοπό αυτό αξιοποίησε δεδομένα από περίπου μισό εκατομμύριο συμμετέχοντες στη βρετανική βάση UK Biobank. Χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από ιατρικές απεικονίσεις, πρωτεΐνες και άλλα μόρια του αίματος, ώστε να δημιουργηθούν 23 διαφορετικά βιολογικά «ρολόγια» που κάλυπταν 17 συστήματα οργάνων.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέκριναν αυτά τα δεδομένα με τη διάρκεια ύπνου που ανέφεραν οι συμμετέχοντες.

Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ένα χαρακτηριστικό μοτίβο σχήματος U. Όσοι κοιμούνταν λιγότερο από έξι ώρες ή περισσότερο από οκτώ ώρες την ημέρα εμφάνιζαν ενδείξεις ταχύτερης βιολογικής γήρανσης.

Η μικρότερη συσχέτιση με τη γήρανση παρατηρήθηκε σε όσους κοιμούνταν περίπου 6,4 έως 7,8 ώρες ημερησίως.

Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η διάρκεια του ύπνου προκαλεί άμεσα ταχύτερη γήρανση. Τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και ενδέχεται ο πολύ λίγος ή ο υπερβολικός ύπνος να αποτελεί ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων υγείας.

Ο ανεπαρκής ύπνος συνδέθηκε με επεισόδια κατάθλιψης και αγχώδεις διαταραχές, αλλά και με παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, ισχαιμική καρδιοπάθεια και καρδιακές αρρυθμίες.

Τόσο ο σύντομος όσο και ο παρατεταμένος ύπνος συνδέθηκαν επίσης με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και άσθμα, καθώς και με πεπτικές διαταραχές, όπως γαστρίτιδα και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Οι ερευνητές εξέτασαν ακόμη τη σχέση ύπνου και κατάθλιψης στη μεγαλύτερη ηλικία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο σύντομος και ο παρατεταμένος ύπνος μπορεί να συνδέονται με την κατάθλιψη μέσω διαφορετικών βιολογικών μηχανισμών. Ο λίγος ύπνος φαίνεται να σχετίζεται πιο άμεσα με το καταθλιπτικό φορτίο, ενώ ο πολύς ύπνος ενδέχεται να επηρεάζει την κατάθλιψη μέσω αλλαγών που αποτυπώνονται στο βιολογικό ρολόι του εγκεφάλου και του λιπώδους ιστού.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Σύμφωνα με τον Wen, τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι ο ύπνος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής ανθρώπινης φυσιολογίας. Παράλληλα, δείχνουν ότι ο «ιδανικός» ύπνος πιθανότατα βρίσκεται κάπου στη μέση και ότι στο μέλλον η κατανόηση των διαφορετικών βιολογικών μηχανισμών που συνδέουν τον ύπνο με τη γήρανση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο εξατομικευμένες παρεμβάσεις για την υγεία.