Η σημασία της βιοποικιλότητας του εδάφους ενάντια στην κλιματική κρίση

13 Μαΐου 2026, 16:21

Η βιοποικιλότητα του εδάφους είναι απαραίτητη για την παραγωγή τροφίμων, τη ρύθμιση του κλίματος και τη λειτουργία των οικοσυστημάτων, αν και παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη και απειλείται από τις εντατικές γεωργικές πρακτικές, τη ρύπανση και την αστικοποίηση.

Αυτή η προειδοποίηση προέρχεται από ειδικούς του ευρωπαϊκού έργου SOILGUARD, μιας πρότασης που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αναπτύσσεται από 25 φορείς από 17 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).

«Ο κύριος στόχος του έργου είναι η προώθηση της βιώσιμης χρήσης της βιοποικιλότητας του εδάφους για την προστασία των οικοσυστημικών λειτουργιών που εκτελούν οι οργανισμοί του εδάφους, καθώς και των οφελών που παράγουν για την κοινωνία», εξήγησε ο Αλμπέρτο Μαρτίν, τεχνικός του Τμήματος Διατήρησης της Φύσης και Συστημάτων Τροφίμων στην IUCN Med, σε δηλώσεις στο ισπανικό πρακτορείο Efe.

Σύμφωνα με τον ειδικό, το 59% των ειδών ζουν μέσα ή κάτω από το έδαφος κατά τη διάρκεια κάποιας φάσης του κύκλου ζωής τους, καθιστώντας το έδαφος «τον πιο ποικιλόμορφο βιότοπο στον πλανήτη».

Η μελέτη προειδοποίησε επίσης ότι το 62% των εδαφών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν βρίσκονται σε υγιή κατάσταση, κυρίως λόγω της εντατικής χρήσης μηχανημάτων, αγροχημικών και διαδικασιών αστικοποίησης που ευνοούν τη διάβρωση και τη συμπύκνωση.

Βιώσιμη διαχείριση

Το SOILGUARD συνέκρινε συμβατικά και βιολογικά μοντέλα γεωργίας, καθώς και διαφορετικές μορφές διαχείρισης δασών και βοσκοτόπων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εναλλακτικές πρακτικές μπορούν να βελτιώσουν βασικές λειτουργίες του εδάφους, αν και οι επιπτώσεις τους εξαρτώνται από το κλίμα και τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

«Οι πρακτικές λειτουργούν καλύτερα ανάλογα με το τοπικό πλαίσιο», επισημαίνει ο Μαρτίν, και τονίζει τη σημασία της προσαρμογής λύσεων σε κάθε περιοχή και της γνώσης των τοπικών αγροτών και διαχειριστών.

Ο ρόλος των θεσμών

Ο ειδικός πιστεύει ότι οι θεσμοί πρέπει να διασφαλίζουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν αποδυναμώνεται και να δεσμεύονται σε πολιτικές που προωθούν βιώσιμα μοντέλα διαχείρισης.

«Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους είναι οικονομικά βιώσιμη», δήλωσε ο Μαρτίν, ο οποίος ζήτησε την κατάργηση των επιδοτήσεων που είναι επιβλαβείς για την υγεία του εδάφους και την ενίσχυση των κινήτρων για πιο βιώσιμες πρακτικές.

Η έρευνα έχει επίσης επισημάνει ότι τα γεωργικά εδάφη σε ζεστά και ξηρά κλίματα έχουν χαμηλότερη βιοποικιλότητα, μια ιδιαίτερα ανησυχητική πτυχή.

«Πρέπει να κοιτάμε κάτω και να δίνουμε προσοχή σε όλα κάτω από τα πόδια μας για να αποφύγουμε τις χειρότερες συνέπειες της απώλειας βιοποικιλότητας», κατέληξε.