EHDS: Πώς αλλάζει ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας για πολίτες και γιατρούς στην Κύπρο

Τις αλλαγές που φέρνει ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας (European Health Data Space – EHDS) για τους πολίτες, τους επαγγελματίες υγείας και το κυπριακό σύστημα υγείας παρουσίασε την Πέμπτη η Εθνική Αρχή Ηλεκτρονικής Υγείας (ΕΑΗΥ) σε ενημερωτική εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Κύπρου με θέμα «Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας: Όσα αλλάζουν για πολίτες και επαγγελματίες υγείας», η οποία πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργού Υγείας, Νεόφυτου Χαραλαμπίδη.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Κοινής Ευρωπαϊκής Δράσης Extended EHR@EU Data Space for Primary Use (Xt-EHR), που αποτελεί βασικό πυλώνα για την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας και την ανάπτυξη ενός διαλειτουργικού οικοσυστήματος ανταλλαγής ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν οι βασικές πρόνοιες του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού, οι υποχρεώσεις που εισάγει για τις δημόσιες αρχές, τους οργανισμούς και τους επαγγελματίες υγείας, καθώς και οι τελευταίες εξελίξεις που αφορούν το European Electronic Health Record Exchange Format (EEHRxF) και τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων υγείας.

Ο πολίτης στο επίκεντρο του νέου οικοσυστήματος

Όπως επεξηγήθηκε, ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας δημιουργεί ένα νέο οικοσύστημα, στο οποίο ο πολίτης βρίσκεται στο επίκεντρο της παροχής υπηρεσιών υγείας, αποκτώντας ασφαλή πρόσβαση στα προσωπικά του δεδομένα, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται.

Θεμελιώδη πυλώνα του νέου πλαισίου αποτελεί ο ενιαίος ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, στον οποίο θα αποθηκεύονται με δομημένο τρόπο όλα τα κρίσιμα δεδομένα του ασθενούς, ώστε να είναι διαθέσιμα στους επαγγελματίες υγείας όταν απαιτείται η παροχή περίθαλψης.

Όπως επεξηγήθηκε, το νέο σύστημα στηρίζεται σε σαφές νομικό πλαίσιο, το οποίο καθορίζει τους κανόνες διαχείρισης και ανταλλαγής των δεδομένων υγείας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Σύμφωνα με τον EHDS, κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να διαθέτει ανεξάρτητη εθνική αρχή ψηφιακής υγείας, η οποία θα λειτουργεί ως φορέας συντονισμού, εποπτείας και διασφάλισης της ποιότητας των συστημάτων ηλεκτρονικής υγείας.

Οι αρμοδιότητες των εθνικών αρχών περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον συντονισμό με τις αντίστοιχες αρχές των κρατών-μελών, την πιστοποίηση των συστημάτων, την εφαρμογή προτύπων ασφάλειας και διαλειτουργικότητας, την εποπτεία της ανταλλαγής δεδομένων και τη διασφάλιση ότι αυτά χρησιμοποιούνται προς όφελος των πολιτών.

Πλέον, ο ηλεκτρονικός φάκελος δεν θα περιορίζεται στις ιατρικές γνωματεύσεις και στα στοιχεία των νοσηλευτηρίων, αλλά θα μπορεί να περιλαμβάνει δεδομένα από φορητές συσκευές παρακολούθησης υγείας, εφαρμογές ευεξίας και άλλες ψηφιακές πηγές, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης της υγείας κάθε πολίτη. Παράλληλα, το νέο οικοσύστημα προβλέπει εφαρμογές μέσω των οποίων οι πολίτες θα έχουν πρόσβαση στα δεδομένα τους, καθώς και αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και συστημάτων υποστήριξης κλινικών αποφάσεων για εξατομικευμένη φροντίδα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στη δευτερογενή αξιοποίηση ανωνυμοποιημένων δεδομένων για σκοπούς έρευνας, χάραξης πολιτικής και πρόβλεψης απειλών για τη δημόσια υγεία, όπως οι πανδημίες.

Τα προβλήματα που επιλύει ο EHDS

Στη συνέχεια παρουσιάστηκε το έργο Xt-EHR, το οποίο αναπτύσσει τις κοινές ευρωπαϊκές προδιαγραφές για την ανταλλαγή ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας.

Όπως επεξηγήθηκε, το βασικό πρόβλημα σήμερα δεν είναι η έλλειψη ιατρικών δεδομένων αλλά η αδυναμία αξιοποίησής τους όταν χρειάζονται, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις οι πληροφορίες παραμένουν αποθηκευμένες στα πληροφοριακά συστήματα του γιατρού ή του νοσοκομείου όπου καταγράφηκαν.

Ως αποτέλεσμα, ένας ασθενής που επισκέπτεται διαφορετικό γιατρό ή νοσηλεύεται σε άλλο κράτος συχνά υποβάλλεται εκ νέου στις ίδιες εργαστηριακές εξετάσεις και απεικονιστικούς ελέγχους, αυξάνοντας το κόστος και καθυστερώντας τη θεραπεία. Με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας οι επαγγελματίες υγείας θα μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση στις απαραίτητες πληροφορίες, αποφεύγοντας την επανάληψη εξετάσεων.

Στο έργο συμμετείχαν και τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περισσότεροι από 50 οργανισμοί, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και εθνικές αρχές ηλεκτρονικής υγείας, ενώ περισσότεροι από 1.500 εμπειρογνώμονες συνέβαλαν στη διαμόρφωση των κοινών προδιαγραφών.

Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στη δημιουργία ενιαίων προτύπων για πέντε βασικές κατηγορίες πληροφοριών: το Patient Summary, την ηλεκτρονική συνταγογράφηση (ePrescription), την ηλεκτρονική εκτέλεση συνταγών (eDispensation), τα εργαστηριακά αποτελέσματα (Laboratory Results) και τις απεικονιστικές εξετάσεις (Imaging Reports).

Επεξηγήθηκε επίσης ότι ο σύγχρονος ηλεκτρονικός φάκελος υγείας δεν αποτελεί απλώς αποθετήριο εγγράφων, αλλά εργαλείο βελτίωσης της ποιότητας της περίθαλψης.

Όπως αναφέρθηκε, σήμερα η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ επαγγελματιών υγείας βασίζεται κυρίως σε εκθέσεις σε μορφή PDF, ελεύθερο κείμενο ή φωτογραφίες, μορφές που μπορούν να διαβαστούν από άνθρωπο αλλά δεν είναι αξιοποιήσιμες από σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία.

Η νέα προσέγγιση προβλέπει ότι κάθε διάγνωση, φάρμακο, εργαστηριακό αποτέλεσμα και κλινικό εύρημα θα καταγράφεται με δομημένο τρόπο και θα κωδικοποιείται σύμφωνα με διεθνή πρότυπα. Με αυτόν τον τρόπο, οι επαγγελματίες υγείας θα μπορούν να συγκρίνουν αυτόματα εργαστηριακές τιμές, να λαμβάνουν ειδοποιήσεις και να αξιοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που απαιτούν δομημένα δεδομένα για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι ο σχεδιασμός του νέου συστήματος δεν αποσκοπεί στην αύξηση του διοικητικού φόρτου των επαγγελματιών υγείας. Αντίθετα, μέσω έξυπνων διεπαφών, αυτοματοποιημένης συμπλήρωσης στοιχείων και τεχνολογιών φωνητικής καταγραφής, η πληροφορία θα μετατρέπεται σε δομημένα δεδομένα χωρίς να απαιτείται επιπρόσθετη εργασία από τον γιατρό.