Χοληστερόλη: Δεν είναι όλες οι τιμές ίδιες και δεν έχουν όλοι τον ίδιο κίνδυνο

«Έχω λίγο αυξημένη χοληστερόλη. Πρέπει να ανησυχώ;»

Είναι ίσως η πιο συχνή ερώτηση που ακούει ένας καρδιολόγος.

Η απάντηση όμως δεν εξαρτάται μόνο από έναν αριθμό.

Για πολλά χρόνια η συζήτηση γύρω από τη χοληστερόλη περιοριζόταν στο εάν μια τιμή ήταν «φυσιολογική» ή «υψηλή». Σήμερα γνωρίζουμε ότι η εκτίμηση είναι πολύ πιο σύνθετη. Πέραν από τη χοληστερόλη, αντιμετωπίζουμε τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο του ανθρώπου που έχουμε απέναντί μας.

Ένας νέος χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου δεν αξιολογείται με τον ίδιο τρόπο όπως ένας ασθενής με σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση ή προηγούμενο έμφραγμα.

Η LDL είναι ο βασικός στόχος

Από όλες τις μορφές της χοληστερόλης, η LDL είναι εκείνη που σχετίζεται περισσότερο με την ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών στις αρτηρίες.

Η διαδικασία αυτή ξεκινά αθόρυβα, πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Σταδιακά οι αρτηρίες στενεύουν, μειώνεται η παροχή αίματος στον καρδιακό μυ και αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Η HDL, αντίθετα, συμμετέχει στην απομάκρυνση της περίσσειας χοληστερόλης από την κυκλοφορία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι μια υψηλή HDL «αντισταθμίζει» μια πολύ αυξημένη LDL.

Δεν έχουν όλοι τον ίδιο θεραπευτικό στόχο

Αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών. Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες δεν προτείνουν ένα κοινό όριο LDL για όλους. Αντίθετα, οι στόχοι εξατομικεύονται ανάλογα με τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Ένας άνθρωπος που έχει ήδη υποστεί έμφραγμα ή πάσχει από εγκατεστημένη στεφανιαία νόσο χρειάζεται πολύ χαμηλότερες τιμές LDL σε σχέση με κάποιον που δεν έχει εμφανίσει καρδιαγγειακή νόσο.

Η εξατομίκευση της θεραπείας αποτελεί πλέον βασική αρχή της σύγχρονης καρδιολογίας.

Αρκεί μόνο η σωστή διατροφή;

Η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα. Η αυξημένη κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, ψαριών και ελαιόλαδου, σε συνδυασμό με τον περιορισμό των επεξεργασμένων τροφίμων και των κορεσμένων λιπαρών, μπορεί να μειώσει ουσιαστικά την LDL χοληστερόλη.

Ωστόσο, δεν αρκεί πάντοτε.

Σε αρκετούς ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κληρονομική προδιάθεση ή πολύ υψηλός καρδιαγγειακός κίνδυνος, απαιτείται και φαρμακευτική αγωγή. Οι στατίνες εξακολουθούν να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας, ενώ σήμερα υπάρχουν και νεότερες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς που χρειάζονται ακόμα μεγαλύτερη μείωση της LDL.

Τι βλέπουμε σήμερα στην κλινική πράξη

Ένα συχνό λάθος, είναι η διακοπή της θεραπείας επειδή οι εξετάσεις «βελτιώθηκαν».

Στην πραγματικότητα, οι φυσιολογικές τιμές αποτελούν το αποτέλεσμα της θεραπείας και όχι ένδειξη ότι το πρόβλημα έχει εξαφανιστεί. Η διακοπή της αγωγής χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να οδηγήσει σε εκ νέου αύξηση της LDL και, μακροπρόθεσμα, σε μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η συστηματική παρακολούθηση και η συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό είναι εξίσου σημαντικές με τη σωστή επιλογή θεραπείας.

Τι λένε οι Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC)

Οι πρόσφατες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας υπογραμμίζουν ότι η μείωση της LDL χοληστερόλης πρέπει να είναι τόσο μεγαλύτερη όσο αυξάνεται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος του ασθενούς. Δεν υπάρχει μία τιμή-στόχος για όλους· η θεραπεία προσαρμόζεται στο προφίλ κινδύνου κάθε ανθρώπου.

Το μήνυμα που αξίζει να θυμόμαστε

Η χοληστερόλη δεν είναι μόνο ένας αριθμός στις εξετάσεις αίματος. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη μελλοντική υγεία της καρδιάς μας.

Η έγκαιρη αξιολόγηση, η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής και, όπου χρειάζεται, η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο εμφράγματος και άλλων σοβαρών καρδιαγγειακών επιπλοκών.

Τι πρέπει να θυμάστε

• Η LDL χοληστερόλη αποτελεί τον σημαντικότερο στόχο της θεραπείας.
• Οι θεραπευτικοί στόχοι διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
• Η μεσογειακή διατροφή και η τακτική άσκηση αποτελούν τη βάση της πρόληψης.
• Η φαρμακευτική αγωγή δεν πρέπει να διακόπτεται χωρίς ιατρική συμβουλή.

Συχνές ερωτήσεις

• Αν η ολική χοληστερόλη είναι φυσιολογική, είμαι ασφαλής;

Όχι απαραίτητα. Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στην LDL χοληστερόλη, αλλά και στους υπόλοιπους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.

• Οι στατίνες πρέπει να λαμβάνονται εφ' όρου ζωής;

Σε πολλούς ασθενείς, ιδιαίτερα σε όσους έχουν υψηλό ή πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, η μακροχρόνια θεραπεία είναι απαραίτητη. Η απόφαση εξατομικεύεται και λαμβάνεται πάντα σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό. Εάν ένας ασθενής δεν μπορεί να λάβει στατίνες λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών ή δεν επιτυγχάνει τους επιθυμητούς στόχους της LDL-χοληστερόλης μόνο με αυτές, υπάρχουν πλέον αποτελεσματικές εναλλακτικές ή συμπληρωματικές θεραπείες, όπως η εζετιμίμπη, οι αναστολείς PCSK9 και το inclisiran

• Μπορώ να μειώσω τη χοληστερόλη μόνο με τη διατροφή;

Σε ορισμένες περιπτώσεις ναι. Όμως όταν ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι αυξημένος ή υπάρχει κληρονομική υπερχοληστερολαιμία, η φαρμακευτική αγωγή είναι συχνά αναγκαία.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Δρ. Ζήσης Δημητριάδης*

Ο Καθηγητής Επεμβατικής Καρδιολογίας, Ζήσης Δημητριάδης, δραστηριοποιείται στην Κύπρο, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις σύγχρονες επεμβατικές θεραπείες της στεφανιαίας νόσου και των σύνθετων καρδιαγγειακών παθήσεων. Πιστεύει ότι η σωστή ενημέρωση αποτελεί βασικό εργαλείο για την πρόληψη και τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας.

*Διευθυντής Καρδιολογίας, Mediterranean Hospital Cyprus & Καθηγητής Επεμβατικής Καρδιολογίας, Πανεπιστήμιο Μάιντζ Γερμανίας

Facebook: https://www.facebook.com/DrZisisDemetriades/?locale=el_GR

Instagram: https://www.instagram.com/zisis.demetriades/