Η ηπατίτιδα και η χρήση ουσιών: Μια πρόκληση δημόσιας υγείας που μπορούμε να αντιμετωπίσουμε
28 Ιουλίου 2026, 16:35
Άρθρο του Προέδρου της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, Δρος Χρίστου Μηνά
Κάθε χρόνο, στις 28 Ιουλίου, η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας μας υπενθυμίζει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο της επιστήμης, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν με μια νόσο που συχνά παραμένει αδιάγνωστη μέχρι να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Το φετινό μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι ξεκάθαρο: η εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας αποτελεί εφικτό στόχο, εφόσον επενδύσουμε στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την καθολική πρόσβαση στη θεραπεία.
Η ηπατίτιδα Β και ιδιαίτερα η ηπατίτιδα Γ εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Παρότι σήμερα διαθέτουμε αποτελεσματικά μέσα πρόληψης και θεραπείας, η νόσος συνεχίζει να επηρεάζει δυσανάλογα ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η ηπατίτιδα Γ, μάλιστα, μπορεί πλέον να θεραπευτεί σε ποσοστό που υπερβαίνει το 95%, αρκεί να διαγνωστεί έγκαιρα.
Τα άτομα που κάνουν ενέσιμη χρήση ουσιών διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο μετάδοσης της ηπατίτιδας, κυρίως λόγω της κοινής χρήσης ή επαναχρησιμοποίησης συριγγών και άλλου εξοπλισμού χρήσης. Η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος δεν αφορά μόνο τα ίδια τα άτομα· αφορά την προστασία της δημόσιας υγείας συνολικά. Για τον λόγο αυτό, η πολιτική για την ηπατίτιδα δεν μπορεί να περιορίζεται στη θεραπεία, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει ολοκληρωμένες δράσεις πρόληψης, μείωσης της βλάβης και ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.
Η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου εφαρμόζει μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πολιτική, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων 2021–2028. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην πρόληψη, τη θεραπεία, την κοινωνική επανένταξη, τη μείωση της βλάβης και τη μείωση της προσφοράς, αναγνωρίζοντας ότι οι πυλώνες αυτοί λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΑΑΕΚ έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο δίκτυο υπηρεσιών για την πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμωδών νοσημάτων. Διαθέτει δωρεάν rapid tests για HIV, ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα Γ και σύφιλη στα θεραπευτικά προγράμματα, χρηματοδοτεί τη λειτουργία της κινητής μονάδας CareZone, η οποία παρέχει υπηρεσίες street work και μείωσης της βλάβης, ενώ έχει εγκαταστήσει αυτόματους διανομείς αποστειρωμένου εξοπλισμού σε όλες τις επαρχίες της Κύπρου, διευκολύνοντας την πρόσβαση ατόμων που διαφορετικά θα παρέμεναν εκτός των υπηρεσιών υγείας.
Οι παρεμβάσεις αυτές ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες. Τα πιο πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι περίπου το 46% των ατόμων με ιστορικό ενέσιμης χρήσης που εξετάστηκαν βρέθηκαν θετικά στην ηπατίτιδα Γ, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τον συγκεκριμένο πληθυσμό. Παράλληλα, η χαμηλότερη συχνότητα της ηπατίτιδας Β αντανακλά τη σημασία της υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης.
Η διεύρυνση της πρόσβασης στα rapid tests έχει ήδη συμβάλει στην αύξηση του διαγνωστικού ελέγχου και στην έγκαιρη παραπομπή των ατόμων στη θεραπεία, περιορίζοντας τόσο τις επιπλοκές της νόσου όσο και τη μετάδοσή της στην κοινότητα.
Παρά τη σημαντική πρόοδο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια. Ο κοινωνικός στιγματισμός, οι δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας και ο φόβος της διάγνωσης εξακολουθούν να αποτρέπουν πολλούς ανθρώπους από το να αναζητήσουν έγκαιρα βοήθεια. Η υπέρβαση αυτών των εμποδίων απαιτεί τη συνεργασία της πολιτείας, των επαγγελματιών υγείας, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των ίδιων των κοινοτήτων.
Η Κύπρος συμμετέχει ενεργά στην παγκόσμια προσπάθεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας ως απειλής για τη δημόσια υγεία έως το 2030. Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει τη συνέχιση των επενδύσεων στην πρόληψη, τη μείωση της βλάβης, τη διάγνωση και τη θεραπεία, αλλά και τη διασφάλιση ότι κανένας άνθρωπος δεν θα αποκλείεται από τις υπηρεσίες υγείας λόγω κοινωνικών ή άλλων εμποδίων.
Η προστασία της δημόσιας υγείας δεν επιτυγχάνεται όταν αφήνουμε τους πιο ευάλωτους στο περιθώριο. Επιτυγχάνεται όταν διασφαλίζουμε ότι κάθε άνθρωπος έχει πρόσβαση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση, στη θεραπεία και στην υποστήριξη που χρειάζεται.
Η ηπατίτιδα μπορεί να προληφθεί, να διαγνωστεί και να θεραπευτεί. Το ζητούμενο είναι να συνεχίσουμε να επενδύουμε σε πολιτικές που βασίζονται στην επιστημονική τεκμηρίωση, στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και στην αρχή ότι κανείς δεν πρέπει να μένει πίσω.
