Υπέρταση: Η “κρυφή” αιτία που μπορεί να ξεφεύγει από τις εξετάσεις

Μια συχνή αλλά συχνά μη διαγνωσμένη αιτία υψηλής αρτηριακής πίεσης μπορεί να εντοπίζεται καλύτερα με τη βοήθεια φορητής συσκευής που παρακολουθεί συνεχώς τις ορμονικές μεταβολές μέσα στην ημέρα και τη νύχτα.

Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Translational Medicine επικεντρώνεται στον πρωτοπαθή αλδοστερονισμό, μια ορμονική διαταραχή που μπορεί να επηρεάζει έως και έναν στους πέντε ανθρώπους με υπέρταση.

Η πάθηση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου, διαβήτη και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Ερευνητές από το University of Bristol, το University of Manchester, το University of Bergen και συνεργάτες από τη Στοκχόλμη και την Αθήνα διαπίστωσαν ότι σε άτομα με πρωτοπαθή αλδοστερονισμό μπορεί να εμφανίζονται απότομες αυξήσεις στην παραγωγή ορμονών τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και τη νύχτα.

Οι νυχτερινές αυτές αυξήσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς οι συνήθεις αιματολογικές εξετάσεις σπάνια πραγματοποιούνται την ώρα που ο ασθενής κοιμάται.

Συνεχής παρακολούθηση των ορμονών

Για να καταγράψουν αυτές τις διακυμάνσεις, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια φορητή συσκευή που αναπτύχθηκε στο University of Bristol.

Η συσκευή επέτρεψε τη συνεχή παρακολούθηση των ορμονικών επιπέδων ενώ οι συμμετέχοντες βρίσκονταν στο σπίτι τους και συνέχιζαν κανονικά τις καθημερινές δραστηριότητές τους.

Η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποκαλύψει μεταβολές που ενδέχεται να διαφεύγουν από μια απλή εξέταση αίματος σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Μετρήσεις κάθε 20 λεπτά

Στη μελέτη συμμετείχαν 60 ασθενείς από το Μπρίστολ, το Μπέργκεν, τη Στοκχόλμη και την Αθήνα.

Οι ορμονικές τους τιμές καταγράφονταν κάθε 20 λεπτά για ένα ολόκληρο 24ωρο μέσω μιας ελαφριάς φορητής συσκευής περίπου στο μέγεθος κινητού τηλεφώνου, η οποία τοποθετείται στη μέση.

Η τεχνολογία συλλέγει δείγματα μέσω του δέρματος, επιτρέποντας στους συμμετέχοντες να κινούνται, να εργάζονται και να κοιμούνται κανονικά.

Οι επιστήμονες μπόρεσαν έτσι να εντοπίσουν ένα μέχρι σήμερα «κρυφό» μοτίβο νυχτερινών αυξήσεων στην έκκριση ορμονών.

Γιατί μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να μην αρκεί

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στην αλδοστερόνη, μια ορμόνη που βοηθά στη ρύθμιση του αλατιού και των υγρών στον οργανισμό.

Παρακολούθησαν επίσης δύο συγγενείς ορμόνες, την 18-υδροξυκορτιζόλη και την 18-οξοκορτιζόλη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα επίπεδα της αλδοστερόνης δεν παραμένουν συνεχώς αυξημένα.

Ακόμη και σε ορισμένες πιο σοβαρές περιπτώσεις, οι τιμές μπορούσαν προσωρινά να πέσουν κάτω από τα όρια που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη διάγνωση του πρωτοπαθούς αλδοστερονισμού.

Αυτό σημαίνει ότι μια μεμονωμένη αιμοληψία μπορεί να πραγματοποιηθεί σε στιγμή κατά την οποία οι ορμονικές τιμές εμφανίζονται σχετικά φυσιολογικές και έτσι η διαταραχή να μην εντοπιστεί.

Οι νυχτερινές αυξήσεις δίνουν νέο στοιχείο

Οι ερευνητές παρατήρησαν επαναλαμβανόμενες εκρήξεις έκκρισης αλδοστερόνης κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Οι μεταβολές αυτές προέρχονταν από τα επινεφρίδια και ήταν ιδιαίτερα έντονες σε ασθενείς στους οποίους ο πρωτοπαθής αλδοστερονισμός οφειλόταν σε πρόβλημα στο ένα από τα δύο επινεφρίδια.

Επιπλέον, τα ασυνήθιστα ορμονικά μοτίβα εξαφανίστηκαν μετά τη χειρουργική αφαίρεση του προσβεβλημένου επινεφριδίου.

Το εύρημα αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι οι νυχτερινές ορμονικές εξάρσεις συνδέονται άμεσα με τη συγκεκριμένη διαταραχή.

Μια συχνή αιτία δευτεροπαθούς υπέρτασης

Ο πρωτοπαθής αλδοστερονισμός αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες δευτεροπαθούς υπέρτασης, δηλαδή υψηλής αρτηριακής πίεσης που προκαλείται από συγκεκριμένη υποκείμενη πάθηση.

Ο Dr Thomas Upton, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι η διάγνωση συχνά καθυστερεί ή δεν γίνεται ποτέ, εν μέρει επειδή οι ορμόνες μεταβάλλονται σημαντικά μέσα στο 24ωρο και η διαγνωστική διαδικασία είναι περίπλοκη.

Η έγκαιρη αναγνώριση της πάθησης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να αντιμετωπιστεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να θεραπευτεί.

Προς διαφορετικό τρόπο διάγνωσης στο μέλλον

Τα ευρήματα δείχνουν ότι στο μέλλον η διάγνωση του πρωτοπαθούς αλδοστερονισμού ίσως χρειάζεται να βασίζεται λιγότερο σε μία μόνο εξέταση αίματος και περισσότερο στην παρακολούθηση των ορμονικών μεταβολών σε βάθος χρόνου.

Ιδιαίτερη σημασία μπορεί να έχουν οι νυχτερινές τιμές, οι οποίες μέχρι σήμερα δύσκολα καταγράφονται με τις συνήθεις μεθόδους.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η λεπτομερής ανάλυση των καθημερινών ορμονικών ρυθμών θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθήσει στον εντοπισμό πιο πρώιμων ή ηπιότερων μορφών της νόσου.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Απαιτούνται, ωστόσο, περισσότερες μελέτες για να καθοριστεί πώς μπορεί να ενταχθεί αυτή η τεχνολογία στην καθημερινή κλινική πράξη.

Η έγκαιρη διάγνωση μιας θεραπεύσιμης αιτίας υπέρτασης θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου καρδιακής νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου και άλλων επιπλοκών που θα μπορούσαν ενδεχομένως να προληφθούν.