Το επάγγελμά μας, προωθεί ή προστατεύει από την άνοια

21 Απριλίου 2026, 16:00

«Πολλές μελέτες δείχνουν ότι, αν οι άνθρωποι εργάζονται σε σύνθετες δουλειές κατά τη διάρκεια της ζωής τους, έχουν μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια αργότερα», επισημαίνει στη Washington Post η Jinshil Hyun, επίκουρη καθηγήτρια Νευρολογίας στο Albert Einstein College of Medicine. Επαγγέλματα με υψηλές νοητικές απαιτήσεις, ακόμη και εκείνα που συνοδεύονται από στρες, ενδέχεται να συμβάλλουν στην καθυστέρηση της εμφάνισης της άνοιας.

Επαγγέλματα όπως οι εκπαιδευτικοί, αυτοί που κάνουν δημόσιες σχέσεις και οι προγραμματιστές υπολογιστών είναι στην καλύτερη κατάσταση ως προς την υγεία του εγκεφάλου μακροπρόθεσμα. Επίσης, όσοι ασχολούνται με τη διοίκηση, τη νομική επιστήμη και την ιατρική ανήκουν στην αμέσως επόμενη κατηγορία που φαίνεται να προστατεύεται από την άνοια.

Αντιθέτως, όσοι επιβάλλεται να κάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις στον εργασιακό τους βίο, όπως είναι αυτοί που ασχολούνται με τις μεταφορές, στη διοικητική υποστήριξη και στη βιομηχανία σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου διότι οι εργασίες τους δεν απαιτούν σύνθετες πνευματικές διαδικασίες οι οποίες φαίνεται να είναι ωφέλιμες για τον εγκέφαλο.

«Περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας στη δουλειά, τουλάχιστον 8 ώρες την ημέρα. Δηλαδή περίπου το ένα τρίτο του χρόνου μας και κάποιες φορές περισσότερο», εξηγεί η Naaheed Mukadam, καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο University College London. «Αυτό αποτελεί μεγάλο μέρος του χρόνου κατά τον οποίο ο εγκέφαλός μας είναι ενεργός και, επομένως, συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη της γνωστικής εφεδρείας» συμπληρώνει.

Η «γνωστική εφεδρεία» αφορά την ικανότητα του εγκεφάλου να αντεπεξέρχεται σε φθορές, αξιοποιώντας εναλλακτικά νευρωνικά δίκτυα.

Σε πρόσφατη μελέτη της καθηγήτριας, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 400.000 άτομα, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η άσκηση και το ιατρικό ιστορικό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο άνοιας, ενώ παράλληλα οδηγεί σε πιο σύνθετες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ενισχύοντας τη γνωστική υγεία.

Άλλη μελέτη του 2021 που συμμετείχε η Δρ Hyun συμπέρανε ότι όσοι είχαν αποφοιτήσει από το λύκειο είχαν 26% μεγαλύτερη διάρκεια ζωής χωρίς άνοια σε σύγκριση με όσους δεν είχαν. «Αν οι άνθρωποι ασχολούνται με δραστηριότητες που ενισχύουν τη γνωστική λειτουργία, τότε ο εγκέφαλός τους διαθέτει ένα πιο αποδοτικό νευρωνικό δίκτυο» σημειώνει.

Ακόμη και αν η εργασία δεν είναι ιδιαίτερα απαιτητική νοητικά, υπάρχουν τρόποι να ενισχύσουμε την υγεία του εγκεφάλου μας. Η καθηγήτρια Δρ. Mukadam προτείνει τη δια βίου μάθηση και την ενασχόληση με δραστηριότητες που δίνουν αίσθηση σκοπού, όπως τα χόμπι ή ο εθελοντισμός. Παράλληλα, η διατήρηση κοινωνικών σχέσεων και η επαφή με νέους ανθρώπους συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση της πνευματικής εγρήγορσης.

Εξίσου σημαντική θεωρείται και η η διατήρηση της πνευματικής δραστηριότητας μετά τη συνταξιοδότηση, καθώς η πρόωρη αποχώρηση από την εργασία ενδέχεται να συνδέεται με χειρότερη γνωστική πορεία.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η κοινωνική δραστηριότητα, η σωματική άσκηση και ακόμη και η χρήση τεχνολογίας, όπως smartphones και tablets, μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας.