Τι βοήθησε μια γυναίκα να φτάσει τα 117 χρόνια
15 September 2026, 10:00
Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να φτάσει τα 117 χρόνια και ταυτόχρονα να αποφεύγει πολλές από τις σοβαρές ασθένειες που συνδέονται με τη μεγάλη ηλικία;
Την απάντηση σε αυτό το ερώτημα αναζήτησαν επιστήμονες μελετώντας σε βάθος τη βιολογία της Maria Branyas, η οποία έζησε περισσότερα από 117 χρόνια και μέχρι τον θάνατό της, τον Αύγουστο του 2024, ήταν η γηραιότερη εν ζωή άνθρωπος στον κόσμο.
Η εξαιρετικά λεπτομερής μελέτη αποκάλυψε μια εντυπωσιακή αντίφαση: ο οργανισμός της παρουσίαζε σαφή σημάδια πολύ προχωρημένης γήρανσης, αλλά ταυτόχρονα διέθετε χαρακτηριστικά που φαίνεται ότι την προστάτευαν από αρκετές από τις επιβλαβείς συνέπειές της.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από διεθνή ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον Dr. Manel Esteller, από το Josep Carreras Leukaemia Research Institute, και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports Medicine.
Γήρανση και «νεότητα» στον ίδιο οργανισμό
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα της Branyas χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα σύγχρονων τεχνικών, εξετάζοντας μεταξύ άλλων το γονιδίωμα, τις πρωτεΐνες, τις επιγενετικές μεταβολές, τον μεταβολισμό και το μικροβίωμα του εντέρου.
Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν ότι ο οργανισμός της είχε απλώς γεράσει πιο αργά.
Αντίθετα, οι επιστήμονες εντόπισαν αυτό που περιέγραψαν ως μια ιδιαίτερη «δυαδικότητα»: σημάδια ακραίας γήρανσης συνυπήρχαν με βιολογικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με υγιή μακροζωία.
Μεταξύ των ενδείξεων προχωρημένης ηλικίας ήταν τα πολύ κοντά τελομερή, δηλαδή τα προστατευτικά άκρα των χρωμοσωμάτων, καθώς και χαρακτηριστικά γήρανσης σε ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος.
Παράλληλα, όμως, η Branyas παρουσίαζε γενετικά χαρακτηριστικά που έχουν συνδεθεί με προστασία του εγκεφάλου και του καρδιαγγειακού συστήματος, χαμηλά επίπεδα φλεγμονής και ένα εντερικό μικροβίωμα πλούσιο σε ωφέλιμα βακτήρια.
Βιολογικά νεότερη από την πραγματική της ηλικία
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τη λεγόμενη επιγενετική ηλικία.
Οι επιγενετικοί δείκτες χρησιμοποιούνται από τους επιστήμονες για να εκτιμήσουν πόσο «γερασμένος» είναι βιολογικά ένας οργανισμός, ανεξάρτητα από την ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητά του.
Στην περίπτωση της Maria Branyas, οι συγκεκριμένοι δείκτες έδειχναν βιολογική ηλικία μικρότερη από τη χρονολογική της.
Το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι η εξαιρετική μακροζωία ενδέχεται να μην εξαρτάται από την απουσία της γήρανσης, αλλά από την ικανότητα του οργανισμού να περιορίζει ορισμένες από τις βλαβερές συνέπειές της.
Το έντερο ίσως κρύβει ένα μέρος της απάντησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και το μικροβίωμα του εντέρου της.
Οι επιστήμονες εντόπισαν μεγάλη παρουσία ωφέλιμων βακτηρίων, ιδιαίτερα μπιφιδοβακτηρίων, τα οποία συνδέονται με την υγεία του εντέρου και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι συγκεκριμένα βακτήρια μπορούν από μόνα τους να εξηγήσουν μια ζωή 117 ετών.
Ωστόσο, το εύρημα προσφέρει έναν ακόμη πιθανό μηχανισμό που μπορεί να διερευνηθεί σε μελλοντικές μελέτες για τη μακροζωία.
Μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί η γήρανση χωρίς σοβαρή νόσο
Ένα από τα στοιχεία που έκαναν την περίπτωση της Branyas ιδιαίτερα πολύτιμη για τους επιστήμονες ήταν ότι, παρά την εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία της, δεν είχε εμφανίσει πολλές από τις σοβαρές παθήσεις που συνήθως συνοδεύουν τη γήρανση.
Αυτό έδωσε στους ερευνητές τη δυνατότητα να εξετάσουν σε μεγαλύτερο βαθμό τη γήρανση ως βιολογική διαδικασία, χωρίς τα αποτελέσματα να επηρεάζονται τόσο έντονα από σοβαρές ασθένειες.
Τα ευρήματα μπορεί επίσης να αποδειχθούν χρήσιμα στη μελέτη παθήσεων που γίνονται συχνότερες με την ηλικία, όπως η λευχαιμία και τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα.
Υπάρχει «μυστικό» μακροζωίας;
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι δεν μπορούν να συνδέσουν με βεβαιότητα τα ιδιαίτερα βιολογικά χαρακτηριστικά της Branyas με συγκεκριμένες καθημερινές συνήθειες.
Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι ορισμένα στοιχεία της ζωής της, όπως η ισορροπημένη διατροφή, οι πλούσιες κοινωνικές σχέσεις και η απουσία επιβαρυντικών συνηθειών, αποτελούν παράγοντες που αξίζει να λαμβάνονται υπόψη στην έρευνα για την υγιή γήρανση.
Σε κάθε περίπτωση, μία μόνο εξαιρετική περίπτωση δεν μπορεί να αποκαλύψει μια «συνταγή» για μακροζωία.
Η σημασία της μελέτης βρίσκεται κυρίως στο ότι προσφέρει στους επιστήμονες ένα σπάνιο και ιδιαίτερα λεπτομερές βιολογικό «πορτρέτο» ενός ανθρώπου που κατάφερε να φτάσει σε εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία χωρίς να εμφανίσει τη σοβαρή επιβάρυνση της υγείας που συχνά τη συνοδεύει.
Μπορεί κάποτε να αντιμετωπίζεται η ίδια η γήρανση;
Η έρευνα για τη μακροζωία στρέφεται όλο και περισσότερο όχι μόνο στην αντιμετώπιση των ασθενειών που εμφανίζονται με την ηλικία, αλλά και στους ίδιους τους βιολογικούς μηχανισμούς της γήρανσης.
Επιγενετικές θεραπείες και φάρμακα που στοχεύουν τα γερασμένα κύτταρα αποτελούν ήδη αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.
Παραμένει άγνωστο εάν τέτοιες προσεγγίσεις θα μπορέσουν στο μέλλον να παρατείνουν τα χρόνια υγιούς ζωής στον άνθρωπο.
Η περίπτωση της Maria Branyas, όμως, προσφέρει πολύτιμες ενδείξεις για το πώς η ακραία γήρανση και η διατήρηση καλής υγείας μπορούν, σε σπάνιες περιπτώσεις, να συνυπάρχουν στον ίδιο οργανισμό.
