Συνέδριο Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας: Νέο, επαναστατικό φάρμακο για τον καρκίνο

Ένα νέο «έξυπνο» φάρμακο που εμποδίζει τα καρκινικά κύτταρα να κρύβονται από το ανοσοποιητικό σύστημα φαίνεται να ενισχύει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας και να συρρικνώνει όγκους σε έξι από τις συχνότερες μορφές καρκίνου. Τα πρώτα αποτελέσματα κλινικής δοκιμής δείχνουν ότι μπορεί να προσφέρει ελπίδα σε ασθενείς των οποίων οι υπάρχουσες θεραπείες έχουν αποτύχει. Η ανοσοθεραπεία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου, καθώς ενεργοποιεί τα Τ-λεμφοκύτταρα του οργανισμού ώστε να εντοπίζουν και να καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα. Ωστόσο, περίπου τα δύο τρίτα των ασθενών δεν ανταποκρίνονται επαρκώς σε αυτήν. Ένας βασικός λόγος είναι ότι οι όγκοι αναπτύσσουν μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να «κρύβονται» από το ανοσοποιητικό σύστημα, αποφεύγοντας την αναγνώριση και την καταστροφή τους.

Ερευνητές από την Οξφόρδη ανέπτυξαν το φάρμακο GRWD5769, το οποίο στοχεύει ακριβώς αυτό το πρόβλημα. Το φάρμακο αναστέλλει τη δράση ενός ενζύμου που ονομάζεται ERAP1 (Endoplasmic Reticulum Aminopeptidase 1). Τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να τροποποιούν τη λειτουργία αυτού του ενζύμου ώστε να παραμένουν αόρατα στα Τ-λεμφοκύτταρα. Με την αναστολή του ERAP1, το νέο φάρμακο αφαιρεί ουσιαστικά τον «μανδύα αορατότητας» των καρκινικών κυττάρων και τα καθιστά ορατά στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η κλινική δοκιμή πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Αυστραλία. Συμμετείχαν 83 ασθενείς με καρκίνο τραχήλου της μήτρας, ουροδόχου κύστης, ήπατος, παχέος εντέρου, πνεύμονα ή κεφαλής και τραχήλου. Όλοι είχαν προηγουμένως αποτύχει να ανταποκριθούν στις διαθέσιμες θεραπείες και οι περισσότεροι δεν διέθεταν άλλες θεραπευτικές επιλογές. Επιπλέον, η ανοσοθεραπεία είτε δεν είχε λειτουργήσει ποτέ είτε είχε πάψει να είναι αποτελεσματική.

Οι ασθενείς έλαβαν το GRWD5769 σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία cemiplimab. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά: οι όγκοι συρρικνώθηκαν σε 26 από τους 83 ασθενείς, ενώ σε 15 από αυτούς η μείωση ξεπέρασε το 30%. Επιπλέον, η εξέλιξη της νόσου σταμάτησε για τουλάχιστον έξι μήνες σε σημαντικό ποσοστό ασθενών. Συγκεκριμένα, αυτό συνέβη στο 18% των ασθενών με καρκίνο τραχήλου της μήτρας, στο 32% των ασθενών με καρκίνο του ήπατος, στο 36% των ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης, στο 38% των ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, στο 51% των ασθενών με καρκίνο παχέος εντέρου και στο 55% των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο, το μεγαλύτερο συνέδριο για τον καρκίνο παγκοσμίως. Η επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης, καθηγήτρια Fiona Thistlethwaite, χαρακτήρισε τα ευρήματα ιδιαίτερα εντυπωσιακά, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα νέο φάρμακο με πρωτοποριακό μηχανισμό δράσης που φαίνεται να ενισχύει σημαντικά την ανοσοθεραπεία. Επισήμανε επίσης ότι είναι ασυνήθιστο να παρατηρούνται τόσο θετικά αποτελέσματα σε τόσο πρώιμο στάδιο ανάπτυξης ενός φαρμάκου.

Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι ότι το GRWD5769 χορηγείται σε μορφή δισκίων, τα οποία μπορούν να λαμβάνονται στο σπίτι. Οι ασθενείς ανέχθηκαν καλά τη θεραπεία και παρατηρήθηκαν ελάχιστες παρενέργειες. Η κλινική δοκιμή συνεχίζεται και προγραμματίζονται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά του σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη χαρακτήρισαν τα αποτελέσματα ενθαρρυντικά, καθώς είναι σπάνιο να παρατηρείται βελτίωση σε ασθενείς των οποίων ο καρκίνος έχει ήδη σταματήσει να ανταποκρίνεται στις θεραπείες. Παρότι απαιτούνται μεγαλύτερες και πιο μακροχρόνιες μελέτες πριν το φάρμακο φτάσει στην κλινική πράξη, τα πρώτα δεδομένα δημιουργούν αισιοδοξία ότι η νέα αυτή προσέγγιση θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ασθενών που ωφελούνται από την ανοσοθεραπεία και να προσφέρει νέες θεραπευτικές επιλογές σε δύσκολες και ανθεκτικές μορφές καρκίνου.