Προδιαβήτης: Πώς τον «διαβάζει» η ΤΝ

Μία σημαντική νέα μελέτη δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη (AI) μπορεί να βοηθήσει στον πρόωρο εντοπισμό του προδιαβήτη, ας κατάστασης με υψηλό κίνδυνο εξέλιξης σε διαβήτη τύπου 2, εξετάζοντας δείγματα αίματος για μοριακούς δείκτες που σχετίζονται με τον μεταβολισμό και πιθανές μελλοντικές επιπλοκές.  

Ο προδιαβήτης χαρακτηρίζεται από επίπεδα γλυκόζης στο αίμα που είναι υψηλότερα από το κανονικό αλλά όχι αρκετά για να ταξινομηθούν ως τύπου 2 διαβήτη. Είναι μια κρίσιμη φάση, ανιχνεύσιμη χρόνια πριν την πλήρη εκδήλωση της νόσου -κατά την οποία μπορούν να ληφθούν μέτρα για να προληφθεί ή να αναβληθεί η ανάπτυξη διαβήτη. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, περισσότεροι από δύο στους πέντε ενήλικες έχουν προδιαβήτη - ένα στοιχείο που αποδεικνύει ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη διαχείριση της νόσου, αλλά και για τη μείωση μακροπρόθεσμων επιπλοκών, όπως καρδιοπάθειες, νεφρικές βλάβες και άλλα.  

Μοριακά «δακτυλικά αποτυπώματα»: Η δύναμη της επιγενετικής

Η έρευνα εστιάζει σε έναν σχετικά νέο τομέα της βιολογίας, την επιγενετική -δηλαδή στις αλλαγές που επηρεάζουν το πώς εκφράζονται γονίδια χωρίς να αλλάζει η ίδια η αλληλουχία του DNA. Αυτές οι αλλαγές επηρεάζονται από παράγοντες όπως η διατροφή, το βάρος, η άσκηση, το άγχος και άλλες περιβαλλοντικές συνθήκες.  

Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε μια διαδικασία που ονομάζεται μεθυλίωση του DNA, όπου ομάδες μεθυλίου προσκολλώνται στο DNA και επηρεάζουν αν και πώς ενεργοποιούνται συγκεκριμένα γονίδια. Με τη βοήθεια προηγμένων αλγορίθμων μηχανικής μάθησης, το ερευνητικό πρωτόκολλο εντόπισε 1.557 επιγενετικούς δείκτες στο αίμα που, όταν εξετάζονται συλλογικά, σχηματίζουν ένα ξεκάθαρο βιολογικό προφίλ κινδύνου προδιαβήτη.  

Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτό το προφίλ επιτρέπει στην AI να ταξινομεί τους ανθρώπους σε ομάδες υψηλού ή μέτριου κινδύνου με περίπου 90 % ακρίβεια, ακόμα και όταν δοκιμάστηκε σε ανεξάρτητες ομάδες ατόμων.  

Πλεονεκτήματα έναντι των παραδοσιακών μεθόδων

Σήμερα, ο προσδιορισμός του κινδύνου προδιαβήτη βασίζεται συχνά σε εκτεταμένα κλινικά τεστ, όπως η δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη ή η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c), που απαιτούν χρόνο, εξοπλισμό και συμμετοχή του ασθενούς. Αντίθετα, το νέο AI-βασισμένο τεστ απαιτεί μία μόνο αιμοληψία, εξαλείφοντας την ανάγκη για μακροσκελείς και χρονοβόρες εξετάσεις. Αυτό θα μπορούσε να κάνει τη διάγνωση πολύ πιο προσιτή, ειδικά σε περιβάλλοντα όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα είναι περιορισμένη.  

Γιατί η έγκαιρη ανίχνευση έχει τεράστια σημασία

Ο προδιαβήτης είναι σημαντικός επειδή:

•Δεν εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό σε όλους τους ανθρώπους: Κάποιοι μπορεί να εμφανίσουν διαβήτη μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ άλλοι να μην εμφανίσουν ποτέ.  

•Είναι επίσης εμπλεκόμενος σε άλλες χρόνιες καταστάσεις, όπως φλεγμονές, καρδιαγγειακές και νεφρικές παθήσεις.  

•Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει εξατομικευμένες παρεμβάσεις που μπορούν να αλλάξουν ριζικά την πορεία της υγείας.  

Αυτό που κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα τη νέα προσέγγιση είναι ότι οι επιγενετικοί δείκτες δεν αντανακλούν μόνο την τρέχουσα κατάσταση του μεταβολισμού ενός ατόμου αλλά μπορούν να υποδηλώσουν πιθανή μελλοντική εξέλιξη της νόσου και τις πιθανές επιπλοκές της.  

Πώς θα χρησιμοποιηθεί στην καθημερινή ιατρική

Οι ερευνητές εργάζονται πλέον για τη μετάφραση των ευρημάτων σε ένα πρακτικό και οικονομικό διαγνωστικό εργαλείο, ώστε να χρησιμοποιηθεί σε καθημερινές ιατρικές εξετάσεις. Σε ένα τέτοιο σενάριο:

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

•Οι γιατροί θα μπορούν να προσδιορίζουν πιο γρήγορα ποια άτομα έχουν πραγματικό κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη.  

•Οι παρεμβάσεις (όπως αλλαγές στη διατροφή, άσκηση ή φαρμακευτική αγωγή) θα είναι στοχευμένες αντί να εφαρμόζονται με γενικό τρόπο.  

•Θα μειωθούν τα κόστη και τα βάρη για το σύστημα υγείας, γιατί οι πιο δαπανηρές εξετάσεις θα πρέπει να γίνονται μόνο όταν πραγματικά χρειάζεται.