Πιο ασφαλείς και "αθώες" για παρενέργειες οι στατίνες

Tα φάρμακα της κατηγορίας των στατινών -που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση της χοληστερίνης και την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων- φαίνεται να είναι πολύ πιο ασφαλή απ’ όσο συχνά πιστεύει το κοινό. Μία μεγάλη διεθνής επιστημονική ανασκόπηση έρχεται να αμφισβητήσει την εκτεταμένη ανησυχία γύρω από τις παρενέργειές τους, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι περισσότερες από αυτές δεν προκαλούνται τελικά από το ίδιο το φάρμακο.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό The Lancet και πραγματοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration (CTT), η οποία ειδικεύεται στην ανάλυση δεδομένων από μεγάλες κλινικές δοκιμές για τη χοληστερίνη. Οι ερευνητές εξέτασαν στοιχεία από 23 τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες μελέτες που περιλάμβαναν περισσότερους από 150.000 συμμετέχοντες. Το μέγεθος και η ποιότητα των δεδομένων καθιστούν τα συμπεράσματα ιδιαίτερα αξιόπιστα.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι από τις 66 πιθανές παρενέργειες που αναγράφονται στις οδηγίες χρήσης των στατινών, μόνο τέσσερις βρέθηκε να σχετίζονται ουσιαστικά με τη λήψη τους. Οι υπόλοιπες είτε εμφανίζονταν με παρόμοια συχνότητα σε άτομα που λάμβαναν εικονικό φάρμακο (placebo) είτε δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση.

Οι τέσσερις παρενέργειες που φάνηκε να συνδέονται με τις στατίνες ήταν κυρίως βιοχημικές μεταβολές, όπως αυξημένα επίπεδα ηπατικών ενζύμων, ήπιες διαταραχές στη λειτουργία του ήπατος, μικρές αλλαγές σε δείκτες νεφρικής λειτουργίας και οίδημα (πρήξιμο). Ωστόσο, ακόμη και αυτές χαρακτηρίστηκαν σπάνιες και συνήθως ήπιες, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται εύκολα με ιατρική παρακολούθηση ή προσαρμογή της δόσης.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους μυϊκούς πόνους, οι οποίοι αποτελούν τη συχνότερη αιτία διακοπής της θεραπείας από τους ασθενείς. Η ανάλυση έδειξε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων μυαλγίας -περίπου 5%- μπορεί να αποδοθεί πραγματικά στις στατίνες. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται εν μέρει από το λεγόμενο «nocebo effect», δηλαδή την εμφάνιση συμπτωμάτων επειδή ο ασθενής αναμένει ότι θα τα παρουσιάσει, όχι επειδή τα προκαλεί το φάρμακο.

Παράλληλα, η μελέτη δεν βρήκε αξιόπιστη σύνδεση μεταξύ στατινών και γνωστικών διαταραχών, προβλημάτων μνήμης, διαταραχών ύπνου, κατάθλιψης ή σεξουαλικής δυσλειτουργίας, παρενέργειες που συχνά αναφέρονται σε συζητήσεις ή διαδικτυακές πηγές. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ίδια συμπτώματα εμφανίζονταν με παρόμοια συχνότητα και στις ομάδες που λάμβαναν placebo.

Όσον αφορά τον διαβήτη τύπου 2, παρατηρήθηκε μια μικρή αύξηση κινδύνου κυρίως σε άτομα που είχαν ήδη προδιάθεση ή υψηλό μεταβολικό κίνδυνο. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι το όφελος από τη μείωση των εμφραγμάτων και των εγκεφαλικών επεισοδίων υπερβαίνει κατά πολύ τον συγκεκριμένο κίνδυνο.

Οι στατίνες έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερίνης και στη μείωση της πιθανότητας σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Για άτομα με ιστορικό εμφράγματος, εγκεφαλικού ή υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, η θεραπεία με στατίνες μπορεί να είναι σωτήρια.

Το βασικό συμπέρασμα της ανασκόπησης είναι ότι η υπερβολική ανησυχία για ανεπιβεβαίωτες παρενέργειες ενδέχεται να αποθαρρύνει ασθενείς από μια θεραπεία που μπορεί να προλάβει σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές. Οι ειδικοί προτείνουν οι ασθενείς να συζητούν ανοιχτά με τον γιατρό τους για τυχόν συμπτώματα, αλλά να μην διακόπτουν τη θεραπεία χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, τα νέα δεδομένα ενισχύουν την εικόνα των στατινών ως ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμάκων, των οποίων τα οφέλη υπερτερούν σημαντικά των περιορισμένων και σπάνιων κινδύνων.