Νέα θεραπεία με DNA στοχεύει την «κακή» χοληστερόλη

Μια νέα πειραματική θεραπευτική προσέγγιση που βασίζεται σε μόρια DNA κατάφερε να μειώσει σημαντικά τα επίπεδα χοληστερόλης σε ποντίκια, ανοίγοντας έναν πιθανό νέο δρόμο για την αντιμετώπιση της υπερχοληστερολαιμίας.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και το Oregon Health & Science University ανέπτυξαν μια μέθοδο που στοχεύει την πρωτεΐνη PCSK9, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της LDL χοληστερόλης, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Biochemical Pharmacology, έδειξε ότι μία μόνο ένεση του πιο αποτελεσματικού πειραματικού μορίου μείωσε κατά 47% τη χοληστερόλη στο πλάσμα γενετικά τροποποιημένων ποντικιών μέσα σε τρεις ημέρες.

Στόχος η πρωτεΐνη PCSK9

Η PCSK9 αποτελεί ήδη έναν σημαντικό θεραπευτικό στόχο στην καρδιαγγειακή ιατρική.

Τα κύτταρα χρησιμοποιούν τους υποδοχείς LDL για να απομακρύνουν την LDL χοληστερόλη από την κυκλοφορία του αίματος.

Η PCSK9 μειώνει τον αριθμό αυτών των υποδοχέων στην επιφάνεια των κυττάρων, με αποτέλεσμα περισσότερη LDL χοληστερόλη να παραμένει στο αίμα.

Η νέα πειραματική προσέγγιση επιχειρεί να παρέμβει ακόμη πιο κοντά στην πηγή του προβλήματος, περιορίζοντας την έκφραση του ίδιου του γονιδίου PCSK9.

Για τον σκοπό αυτό, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ειδικά σχεδιασμένα μικρά μόρια DNA, γνωστά ως πολυπουρινικές φουρκέτες αντίστροφου Hoogsteen ή PPRH.

Τα μόρια αυτά μπορούν να αναγνωρίζουν συγκεκριμένες αλληλουχίες DNA ή RNA και να παρεμβαίνουν στη διαδικασία μέσω της οποίας ένα γονίδιο παράγει τα αντίστοιχα μόρια RNA και πρωτεΐνες.

Μείωση της PCSK9 έως και 87% στα κύτταρα

Οι ερευνητές δοκίμασαν δύο διαφορετικά μόρια, τα HpE9 και HpE12.

Και τα δύο κατάφεραν να μειώσουν την παραγωγή της PCSK9, ενώ παράλληλα αύξησαν τα επίπεδα των υποδοχέων LDL, οι οποίοι βοηθούν στην απομάκρυνση της χοληστερόλης από το αίμα.

Το HpE12 παρουσίασε τα ισχυρότερα αποτελέσματα. Σε ανθρώπινα ηπατικά κύτταρα στο εργαστήριο μείωσε τα επίπεδα RNA της PCSK9 κατά 74% και τα επίπεδα της αντίστοιχης πρωτεΐνης κατά 87%.

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες το δοκίμασαν σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που παρήγαγαν ανθρώπινη PCSK9.

Μία μόνο ένεση μείωσε τα επίπεδα της PCSK9 στο πλάσμα κατά 50% και τη συνολική χοληστερόλη κατά 47% την τρίτη ημέρα μετά τη χορήγηση. Τα επίπεδα της PCSK9 επέστρεψαν στα αρχικά επίπεδα έως τη 15η ημέρα.

Μια διαφορετική προσέγγιση από τις στατίνες

Η PCSK9 αποτελεί ήδη στόχο διαθέσιμων θεραπειών για τη μείωση της χοληστερόλης.

Υπάρχουν, για παράδειγμα, μονοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν την πρωτεΐνη, καθώς και θεραπείες που περιορίζουν την παραγωγή της μέσω μηχανισμών γονιδιακής σίγασης.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα PPRH θα μπορούσαν στο μέλλον να αποτελέσουν μία ακόμη θεραπευτική επιλογή.

Μεταξύ των πιθανών πλεονεκτημάτων τους αναφέρουν το σχετικά χαμηλό κόστος παραγωγής, τη σταθερότητα και τη χαμηλή πιθανότητα πρόκλησης ανοσολογικής αντίδρασης.

Η ομάδα σημειώνει επίσης ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν αναμένεται να προκαλεί τις μυοπάθειες που μπορούν να εμφανιστούν ως ανεπιθύμητη ενέργεια των στατινών. Αυτό, ωστόσο, παραμένει υπό διερεύνηση, καθώς η νέα μέθοδος δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε ανθρώπους.

Πολύ νωρίς για χρήση σε ανθρώπους

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε προκλινικό στάδιο.

Η μείωση της χοληστερόλης παρατηρήθηκε σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί αν η θεραπεία είναι ασφαλής, αποτελεσματική και κατάλληλη για ανθρώπους.

Επομένως, τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι έχει αναπτυχθεί ήδη μια εναλλακτική θεραπεία που μπορεί να αντικαταστήσει τις στατίνες.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Αν μελλοντικές έρευνες επιβεβαιώσουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της τεχνικής, η στόχευση της PCSK9 μέσω αυτών των ειδικών μορίων DNA θα μπορούσε να προστεθεί στις διαθέσιμες στρατηγικές για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και του καρδιαγγειακού κινδύνου.