Καρδιαγγειακή υγεία των γυναικών και περιεμμηνόπαυση

Σύμφωνα με την World Heart Federation, τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου των γυναικών παγκοσμίως, καθώς ευθύνονται για περίπου το 30% όλων των θανάτων. Αν και μια γυναίκα μπορεί να εμφανίσει καρδιοπάθεια σε οποιαδήποτε ηλικία, προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά μετά την εμμηνόπαυση, η οποία συνήθως εμφανίζεται γύρω στα 52 έτη.

Η καθηγήτρια Καρδιολογίας, Garima Arora επισημαίνει ότι για δεκαετίες η έρευνα, οι κλινικές δοκιμές και τα εργαλεία αξιολόγησης καρδιαγγειακού κινδύνου βασίζονταν κυρίως σε ανδρικούς πληθυσμούς. Παρότι έχει σημειωθεί πρόοδος, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στις σχετικές μελέτες. Η καρδιαγγειακή υγεία των γυναικών επηρεάζεται από παράγοντες που δεν αφορούν τους άνδρες, όπως οι αναπαραγωγικές ορμόνες, η εγκυμοσύνη και οι ορμονικές μεταβολές της ζωής.

Η Arora είναι κύρια συγγραφέας νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Heart Association και εξετάζει τη σχέση μεταξύ περιεμμηνόπαυσης και καρδιαγγειακής υγείας. Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση, κατά την οποία αρχίζουν οι ορμονικές αλλαγές. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι γυναίκες σε αυτή τη φάση έχουν διπλάσιες πιθανότητες να παρουσιάζουν χαμηλή βαθμολογία καρδιαγγειακής υγείας, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διατροφή.

Για τη μελέτη αναλύθηκαν δεδομένα περισσότερων από 9.200 γυναικών ηλικίας 18–80 ετών που συμμετείχαν στην εθνική έρευνα υγείας και διατροφής των ΗΠΑ από το 2007 έως το 2020. Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: προεμμηνοπαυσιακές, περιεμμηνοπαυσιακές και μετεμμηνοπαυσιακές. Η μέση ηλικία των γυναικών στην περιεμμηνόπαυση ήταν περίπου 50,5 έτη.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν κατά πόσο οι γυναίκες ακολουθούσαν τις οκτώ βασικές οδηγίες του προγράμματος “Life’s Essential 8” της American Heart Association. Οι οδηγίες αυτές περιλαμβάνουν ισορροπημένη διατροφή, διακοπή καπνίσματος, σωματική άσκηση, έλεγχο βάρους, καλό ύπνο, φυσιολογική αρτηριακή πίεση, χοληστερόλη και επίπεδα σακχάρου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση είχαν πολύ χαμηλότερες συνολικές βαθμολογίες συγκριτικά με τις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Η μεγαλύτερη επιδείνωση εντοπίστηκε στη διατροφή. Η Arora τόνισε ότι η σημασία του ευρήματος σχετίζεται κυρίως με το σωστό χρονικό σημείο παρέμβασης. Μέχρι σήμερα, η πρόληψη εστιαζόταν κυρίως στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ενώ η μελέτη δείχνει ότι ο αυξημένος κίνδυνος αρχίζει νωρίτερα.

Η καρδιολόγος Jennifer Wong εξηγεί ότι κατά την περιεμμηνόπαυση παρατηρούνται αρνητικές μεταβολικές αλλαγές, όπως αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, επιδείνωση των λιπιδίων και μεγαλύτερη συσσώρευση κοιλιακού λίπους. Αυτές οι αλλαγές αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Παράλληλα, η μείωση των επιπέδων οιστρογόνων παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα οιστρογόνα βοηθούν στη διατήρηση καλών επιπέδων χοληστερόλης, καλύτερης ευαισθησίας στην ινσουλίνη και ελαστικότητας των αγγείων. Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται, αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών προβλημάτων.

Η Wong χαρακτηρίζει την περιεμμηνόπαυση ως «κρίσιμο παράθυρο» για πρόληψη. Η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών στη μέση ηλικία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη μακροχρόνια υγεία της καρδιάς και να μειώσει τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, χρόνιας νεφρικής νόσου και γνωστικής έκπτωσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διατροφή, καθώς ήταν ο τομέας με τις χαμηλότερες βαθμολογίες. Η διατροφολόγος Monique Richard υπογραμμίζει ότι οι γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση δεν πρέπει να τρώνε λιγότερο, αλλά πιο στρατηγικά. Οι ορμονικές μεταβολές επηρεάζουν ταυτόχρονα τα οστά, τους μυς, τον μεταβολισμό και τη λειτουργία του θυρεοειδούς, επομένως απαιτείται ολιστική προσέγγιση.

Η Richard προτείνει επαρκή ενυδάτωση, τροφές πλούσιες σε ασβέστιο και βιταμίνη D, κατανάλωση φρούτων και λαχανικών με αντιοξειδωτικά, προβιοτικά τρόφιμα όπως γιαούρτι και κεφίρ, καθώς και τροφές με Ω3 λιπαρά, όπως σολομός, καρύδια και λιναρόσπορος. Επίσης, σημαντική θεωρείται η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και φυτικών ινών.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τέλος, η Richard τονίζει ότι η περιεμμηνόπαυση δεν πρέπει να θεωρείται περίοδος παρακμής αλλά μια νέα φάση ανανέωσης και φροντίδας της υγείας. Με σωστή πρόληψη, διατροφή και έγκαιρη παρέμβαση, οι γυναίκες μπορούν να προστατεύσουν ουσιαστικά την καρδιαγγειακή τους υγεία για τις επόμενες δεκαετίες.