Φάρμακο μιμείται τις επιδράσεις της άσκησης στον οργανισμό

Νέα μελέτη έδειξε ότι η μετφορμίνη, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο για τον διαβήτη, μπορεί να μιμείται μία από τις βασικές βιολογικές επιδράσεις της άσκησης σε άνδρες με καρκίνο του προστάτη. Συγκεκριμένα, αυξάνει τα επίπεδα ενός μορίου που σχετίζεται με την ισορροπία της ενέργειας και τον έλεγχο του βάρους, ακόμη και όταν οι ασθενείς δεν είναι σωματικά δραστήριοι. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η μετφορμίνη μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των μεταβολικών επιπτώσεων της ορμονοθεραπείας, κατά την οποία η κόπωση και άλλες παρενέργειες περιορίζουν συχνά τη δυνατότητα άσκησης.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Sylvester Comprehensive Cancer Center, που ανήκει στη Σχολή Ιατρικής Miller του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι, και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό EMBO Molecular Medicine.

Η άσκηση θεωρείται ένας από τους πιο αξιόπιστους τρόπους υποστήριξης της υγείας κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου. Βοηθά στον έλεγχο του σωματικού βάρους, του σακχάρου στο αίμα και της καρδιαγγειακής υγείας, παράγοντες που επηρεάζουν τόσο την καθημερινή κατάσταση των ασθενών όσο και την ανάρρωσή τους. Ωστόσο, για πολλούς ασθενείς με καρκίνο, η τακτική άσκηση δεν είναι πάντα εφικτή. Η κόπωση, οι παρενέργειες της θεραπείας, ο πόνος ή η προχωρημένη νόσος μπορεί να περιορίσουν σημαντικά τη σωματική δραστηριότητα ακριβώς τη στιγμή που η μεταβολική υγεία είναι πιο σημαντική.

Αυτό οδήγησε τους ερευνητές να εξετάσουν ένα πρακτικό ερώτημα: εφόσον τα οφέλη της άσκησης προκύπτουν μέσω συγκεκριμένων βιολογικών σημάτων, θα μπορούσαν ορισμένα από αυτά τα σήματα να ενεργοποιηθούν με άλλους τρόπους; Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, αυτό φαίνεται πιθανό. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η μετφορμίνη αυξάνει τα επίπεδα ενός φυσικού μορίου που συμμετέχει στη ρύθμιση της ενέργειας και του σωματικού βάρους σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη.

Το εύρημα αυτό δεν σημαίνει ότι ένα φάρμακο μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη φυσική δραστηριότητα. Αντίθετα, προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τους εσωτερικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η άσκηση βελτιώνει τον μεταβολισμό και δείχνει πώς αυτοί οι μηχανισμοί μπορούν να ενεργοποιηθούν ακόμη και όταν η κίνηση είναι περιορισμένη.

Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται ένα μόριο που ονομάζεται N-lactoyl-phenylalanine (Lac-Phe). Παρότι το όνομά του είναι σύνθετο, ο ρόλος του είναι σχετικά απλός. Το Lac-Phe παράγεται όταν το σώμα αντιμετωπίζει αυξημένες μεταβολικές απαιτήσεις. Δημιουργείται όταν το γαλακτικό οξύ, που αυξάνεται κατά τη διάρκεια έντονης προσπάθειας, συνδυάζεται με τη φαινυλαλανίνη, ένα βασικό δομικό στοιχείο των πρωτεϊνών. Οι επιστήμονες παρατήρησαν αρχικά ότι τα επίπεδα του Lac-Phe αυξάνονται σημαντικά μετά από έντονη άσκηση, παράλληλα με αλλαγές στη χρήση της ενέργειας και στη ρύθμιση της όρεξης.

Σε προηγούμενες μελέτες, υψηλότερα επίπεδα Lac-Phe έχουν συσχετιστεί με μειωμένη όρεξη και καλύτερο έλεγχο του σωματικού βάρους, δύο αποτελέσματα που συνδέονται συνήθως με τη συστηματική άσκηση. Ωστόσο, το Lac-Phe δεν αυξάνεται μόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης. Οι ερευνητές παρατήρησαν αυξημένα επίπεδά του και σε άτομα που λάμβαναν μετφορμίνη, ακόμη και χωρίς σωματική δραστηριότητα. Αυτό δημιούργησε την υπόθεση ότι ένας μηχανισμός που σχετίζεται με την άσκηση μπορεί να ενεργοποιηθεί φαρμακευτικά.

Για να διερευνήσουν αυτή την υπόθεση, οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη, καθώς οι ορμονικές θεραπείες που χρησιμοποιούνται συχνά σε αυτούς τους ασθενείς επηρεάζουν τον μεταβολισμό. Συγκεκριμένα, μπορεί να προκαλέσουν αύξηση βάρους, αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παρατηρήθηκε ότι τα επίπεδα Lac-Phe σε ασθενείς που λάμβαναν μετφορμίνη ήταν παρόμοια με εκείνα που εμφανίζονται μετά από έντονη άσκηση, παρόλο που οι ασθενείς δεν ασκούνταν τη στιγμή της εξέτασης.

Είναι σημαντικό ότι τα αυξημένα επίπεδα Lac-Phe δεν σχετίστηκαν με άμεση αντικαρκινική δράση της μετφορμίνης. Δηλαδή, δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση με αλλαγές στα επίπεδα του PSA, ενός βασικού δείκτη που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση του καρκίνου του προστάτη. Αντίθετα, φαίνεται ότι το Lac-Phe σχετίζεται κυρίως με τον τρόπο που ο οργανισμός διαχειρίζεται την ενέργεια, το βάρος και το μεταβολικό στρες κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Επιπλέον, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η μετφορμίνη αυξάνει και μια ορμόνη στρες που ονομάζεται GDF-15. Ωστόσο, το Lac-Phe φάνηκε να συνδέεται πιο στενά με τις αλλαγές στο σωματικό βάρος. Αυτό υποδηλώνει ότι η μετφορμίνη επηρεάζει τον μεταβολισμό μέσω πολλών διαφορετικών μηχανισμών, με το Lac-Phe να παίζει πιθανώς σημαντικό ρόλο.

Συνολικά, τα αποτελέσματα προσφέρουν μια πιο σαφή εικόνα για το πώς ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο για τον διαβήτη μπορεί να επηρεάσει τη μεταβολική υγεία ασθενών με καρκίνο του προστάτη. Αν και δεν αντικαθιστά την άσκηση, μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της μεταβολικής ισορροπίας όταν η φυσική δραστηριότητα είναι περιορισμένη.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η φροντίδα των ασθενών με καρκίνο δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση του όγκου, αλλά και τη συνολική υποστήριξη του οργανισμού. Η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι θεραπείες επηρεάζουν τον μεταβολισμό μπορεί να οδηγήσει σε νέες στρατηγικές που θα βοηθήσουν τους ασθενείς να διατηρήσουν τη δύναμη, την αντοχή και την ποιότητα ζωής τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας.