Διαβήτης και απώλεια ακοής: Λίγοι γνωρίζουν ότι συνδέονται

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές σε πολλά όργανα του σώματος, όπως τα μάτια, οι νεφροί και τα νεύρα. Για τον λόγο αυτό, οι ασθενείς υποβάλλονται συστηματικά σε ελέγχους για διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, νεφροπάθεια και νευροπάθεια. Ωστόσο, μια νέα συστηματική ανασκόπηση υποστηρίζει ότι υπάρχει ακόμη μία επιπλοκή που συχνά παραβλέπεται: Η απώλεια ακοής.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes Metabolism Research and Reviews, ανέλυσε δεδομένα από 29 μελέτες που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2000 και 2025 και περιλάμβαναν περισσότερους από 17.000 ενήλικες, κυρίως με διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με διαβήτη είχαν υπερδιπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν κλινικά σημαντική απώλεια ακοής σε σύγκριση με όσους δεν έπασχαν από τη νόσο. Με βάση αυτά τα ευρήματα, προτείνουν οι έλεγχοι ακοής να ενταχθούν στις τακτικές εξετάσεις παρακολούθησης των διαβητικών ασθενών, ώστε το πρόβλημα να διαγιγνώσκεται και να αντιμετωπίζεται νωρίτερα.

Σύμφωνα με την επικεφαλής της μελέτης, Mehwish Nisar από το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ, η απώλεια ακοής δεν έχει ενταχθεί μέχρι σήμερα στα καθιερωμένα πρωτόκολλα παρακολούθησης του διαβήτη, όπως συμβαίνει με τις επιπλοκές στα μάτια ή στους νεφρούς. Έτσι, παρά τις ενδείξεις ότι υπάρχει πραγματική βιολογική σύνδεση, η συγκεκριμένη επιπλοκή παραμένει συχνά εκτός της προσοχής τόσο των γιατρών όσο και των ασθενών.

Η ανασκόπηση έδειξε ότι περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους με διαβήτη παρουσιάζει μέτρια έως σοβαρή απώλεια ακοής, δηλαδή σε βαθμό που δυσκολεύει την καθημερινή επικοινωνία και συχνά απαιτεί τη χρήση ακουστικών βαρηκοΐας. Αν ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός ατόμων που ζουν με διαβήτη παγκοσμίως, εκτιμάται ότι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίζουν προβλήματα ακοής που σχετίζονται με τη νόσο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο κίνδυνος ήταν ακόμη μεγαλύτερος σε άτομα ηλικίας κάτω των 60 ετών. Οι συμμετέχοντες αυτής της ηλικιακής ομάδας είχαν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν μέτρια έως σοβαρή βαρηκοΐα σε σχέση με συνομηλίκους τους χωρίς διαβήτη. Επιπλέον, αυξημένος κίνδυνος παρατηρήθηκε ακόμη και σε άτομα που ζούσαν με διαβήτη για λιγότερο από δέκα χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι βλάβες στην ακοή μπορεί να ξεκινούν πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα. Η συσχέτιση ήταν επίσης εντονότερη στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να εξηγηθεί το φαινόμενο.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως ο διαβήτης προκαλεί άμεσα απώλεια ακοής, καθώς βασίζεται σε παρατηρησιακές έρευνες. Παρ' όλα αυτά, η σύνδεση μεταξύ των δύο καταστάσεων εμφανίζεται σταθερή και επαναλαμβανόμενη.

Αν και η συγκεκριμένη ανασκόπηση δεν εξέτασε τους βιολογικούς μηχανισμούς που ευθύνονται για τη σχέση αυτή, προηγούμενες έρευνες έχουν προτείνει αρκετές πιθανές εξηγήσεις. Τα χρόνια αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα φαίνεται ότι μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα μικρά αιμοφόρα αγγεία και στα νεύρα που τροφοδοτούν τον κοχλία, δηλαδή το όργανο της ακοής στο εσωτερικό αυτί. Παρόμοιοι μηχανισμοί ευθύνονται και για άλλες επιπλοκές του διαβήτη, όπως η αμφιβληστροειδοπάθεια και η νευροπάθεια. Η μειωμένη αιμάτωση, το οξειδωτικό στρες και οι νευρικές βλάβες ενδέχεται σταδιακά να περιορίζουν την ικανότητα του αυτιού να αντιλαμβάνεται τους ήχους, ιδιαίτερα τις υψηλές συχνότητες. Επειδή η εξέλιξη είναι αργή, πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι η ακοή τους επιδεινώνεται μέχρι να αρχίσει να επηρεάζεται η καθημερινή επικοινωνία.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι επιστήμονες προτείνουν η αξιολόγηση της ακοής να αποτελέσει μέρος της τακτικής παρακολούθησης των ατόμων με διαβήτη, όπως ήδη συμβαίνει με τις εξετάσεις των ματιών, των νεφρών και των νεύρων. Οι σύγχρονες ακοολογικές εξετάσεις είναι απλές, ανώδυνες και σχετικά χαμηλού κόστους, ενώ η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την ταχύτερη χορήγηση βοηθημάτων ακοής και άλλων παρεμβάσεων που μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Παράλληλα, η αναγνώριση μιας τέτοιας επιπλοκής ίσως οδηγήσει και σε καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου, περιορίζοντας την περαιτέρω επιδείνωση της ακοής.

Οι ειδικοί συμβουλεύουν τα άτομα με διαβήτη να μην αγνοούν πρώιμα συμπτώματα, όπως δυσκολία στην παρακολούθηση συζητήσεων σε χώρους με θόρυβο, την ανάγκη να ζητούν συχνά από τους άλλους να επαναλάβουν όσα είπαν ή την αύξηση της έντασης της τηλεόρασης και του τηλεφώνου. Εάν παρατηρηθούν τέτοιες αλλαγές, συνιστάται ένας απλός ακοολογικός έλεγχος, ο οποίος μπορεί να εντοπίσει εγκαίρως μια κλινικά σημαντική απώλεια ακοής.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παρότι χρειάζονται μελλοντικές προοπτικές μελέτες για να επιβεβαιωθεί εάν ο τακτικός έλεγχος της ακοής βελτιώνει τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα των ασθενών, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η υγεία της ακοής αξίζει να αποκτήσει σημαντικότερη θέση στη συνολική φροντίδα των ατόμων με διαβήτη. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση μπορεί να συμβάλει όχι μόνο στη διατήρηση της επικοινωνίας και της κοινωνικής ζωής, αλλά και στη συνολική ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν με τη νόσο.