Βιοδείκτες θα εντοπίζουν τη μακρά COVID

22 Νοεμβρίου 2025, 08:00

Πολλοί από τους ερευνητές που σήμερα προσπαθούν να βρουν θεραπείες και ίαση για τη long COVID είχαν προηγουμένως αφιερώσει χρόνια στη μελέτη του HIV/AIDS. Αν και οι δύο ιοί είναι πολύ διαφορετικοί, υπάρχουν αρκετές ομοιότητες που δίνουν ελπίδα για νέες διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες της long COVID. Πολλά από όσα γνωρίζουμε σήμερα για τη long COVID, όπως οι βιοδείκτες, η παραμονή του ιού στους ιστούς, η χρόνια φλεγμονή και η χρήση αντιιικών, βασίζονται στην πολυετή έρευνα γύρω από τον HIV. Ωστόσο, χρειάστηκαν δεκαετίες για να μετατραπεί ο HIV από θανατηφόρα νόσο σε χρόνια, ελεγχόμενη κατάσταση. Όπως σχολιάζει ο Igho Ofotokun, MD, ερευνητής στο Emory University, «η ελπίδα είναι πως χάρη στις γνώσεις από τον HIV δεν θα χρειαστεί τόσος χρόνος για τη μακρά COVID, αλλά η πρόοδος δεν συμβαίνει από τη μία μέρα στην άλλη».

Αναζήτηση βιοδείκτη για τη long COVID

Πέντε χρόνια μετά την αναγνώριση της πάθησης, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η απουσία αξιόπιστου βιοδείκτη για διάγνωση. Χωρίς σαφή εργαστηριακό δείκτη, οι φαρμακευτικές εταιρείες διστάζουν να χρηματοδοτήσουν μεγάλες κλινικές δοκιμές. Αντίστοιχα, και στον HIV χρειάστηκε χρόνος: το πρώτο τεστ αίματος εγκρίθηκε το 1985, ενώ αποτελεσματικές αντιιικές θεραπείες εμφανίστηκαν το 1996.

Προκαταρκτικά ευρήματα το 2023 έδειξαν ότι ορισμένοι δείκτες φλεγμονής (C3, C4, C5) μπορούν να εντοπίσουν τη μακρά COVID με ακρίβεια 80%, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει κατοχυρωθεί βέβαιος βιοδείκτης.

HIV και long COVID

Γνωρίζουμε ότι ο HIV εγκαθίσταται βαθιά σε όργανα και ιστούς, δημιουργώντας «ιικούς ταμιευτήρες». Κάτι παρόμοιο φαίνεται να συμβαίνει και στη long COVID. Οι ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα εξαιτίας βλάβης σε πολλαπλά συστήματα: π.χ. «brain fog» λόγω προσβολής του εγκεφάλου ή δύσπνοια από βλάβη στην καρδιά και στους πνεύμονες.

Η ερευνήτρια Grace McComsey, MD, σημειώνει ότι όπως ο HIV παραμένει σε εγκέφαλο και έντερο, «βλέπουμε παρόμοια πρότυπα και στη long COVID». Μια μελέτη στο The Lancet Infectious Diseases υποδεικνύει ότι στοχευμένες θεραπείες προς αυτούς τους ταμιευτήρες μπορεί να είναι αποτελεσματικές, όπως συνέβη σε παλαιότερες κλινικές δοκιμές HIV.

Αντιιικά στη θεραπεία του HIV και της long COVID

Τα ισχυρά αντιιικάγια τον HIV μειώνουντοιικόφορτίοσεμημεταδοτικά επίπεδα, αλλά επειδή ο ιόςενσωματώνεται στο DNA τωνκυττάρων, δενεξαλείφεται πλήρως. Η κατανόησηόμωςτης παραμονήςτουιούέχειοδηγήσεισε αποτελεσματικές θεραπείες κάτι που οι ειδικοί ελπίζουν ότι μπορεί να ισχύσει και για τη long COVID.

Ο W. Michael Brode, MD, επισημαίνει πως τα αντιιικά πρέπει να φτάνουν αποτελεσματικάστους προσβεβλημένουςιστούς και να αποτρέπουντον πολλαπλασιασμότουιού. Τοίδιο πιθανόν να απαιτείται και στη long COVID. Για παράδειγμα, ενώ αρχικάφάνηκε πωςτοPaxlovidδεν βοηθά, μεταγενέστερεςμελέτεςέδειξαν αποτελεσματικότητα όταν χρησιμοποιήθηκεγια μεγαλύτεροχρονικόδιάστημα ή σεδιαφορετικάσχήματα δοσολογίας. Όπως και στον HIV, μπορεί να χρειάζονται συνδυασμοί αντιιικών και υψηλότερεςδόσειςγια να αντιμετωπιστούνοιιικοί ταμιευτήρες.

Χρόνια φλεγμονή και εμφάνιση νόσων

Στον HIV, μικρή αλλά σταθερή ιική αναπαραγωγή διεγείρει μόνιμα το ανοσοποιητικό, οδηγώντας σε χρόνια φλεγμονή, η οποία σχετίζεται με καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη, ηπατική νόσο και καρκίνο. Παρόμοιο μοτίβο παρατηρείται και στη μακρά COVID. Νεότερες μελέτες δείχνουν ότι η COVID-σχετιζόμενη φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει διαβήτη, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται ανάλογα με τη σοβαρότητα της οξείας λοίμωξης.

Αυτό έχει οδηγήσει σε ενδιαφέρον για τη χρήση θεραπειών που μειώνουν τη φλεγμονή. Στο πλαίσιο των μελετών RECOVER, δοκιμάζονται αγωνιστές υποδοχέων GLP-1 όπως το Ozempic, με στόχο τον περιορισμό της αγγειακής φλεγμονής. Παράλληλα, οι JAK αναστολείς φαίνεται ότι μπορεί να μειώνουν την υπερδραστηριότητα ενζύμων που συνδέονται με τη φλεγμονή στη μακρά COVID.

Η ανάγκηγια βιοδείκτη

Παράτιςθεραπευτικέςδοκιμές, χωρίς αξιόπιστο βιοδείκτηείναι δύσκολο να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα τωνθεραπειών πέρα από τις αναφορέςτων ασθενών. Όπως αναφέρει ο Brode, «για να μετρήσεις την πραγματική δραστηριότητα της νόσου και να δεις τι λειτουργεί, χρειάζεσαι βιοδείκτες».