Βακτηριακή λοίμωξη στα μάτια συνδέεται με τη Νόσο Αλτσχάιμερ

Νέα επιστημονική έρευνα αναδεικνύει ενδεχόμενη σύνδεση ανάμεσα σε μια πολύ κοινή βακτηριακή λοίμωξη και την άνοια αλλάζοντας τον τρόπο που οι ειδικοί σκέφτονται τη νόσο και ανοίγοντας πιθανές νέες κατευθύνσεις για πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία.  Η Νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια νευροεκφυλιστική πάθηση που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και χαρακτηρίζεται από προοδευτική απώλεια μνήμης, αλλαγές στη συμπεριφορά και βαθμιαία μείωση της νοητικής λειτουργίας. Η ιστορία των αιτιών της είναι πολύπλοκη και περιλαμβάνει γενετικούς παράγοντες, όπως η παρουσία του γονιδιακού τύπου APOE4, αλλά και μηχανισμούς όπως η φλεγμονή και η συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο.  

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications, ερευνητές από το Cedars-Sinai Health Sciences University ανέλυσαν δείγματα αμφιβληστροειδούς (retina) από 104 άτομα που κυμαίνονταν από υγιείς συμμετέχοντες έως άτομα με ήπια γνωστική δυσλειτουργία ή πλήρη νόσο Alzheimer’s. Χρησιμοποιώντας προχωρημένες τεχνικές απεικόνισης, γενετικής ανάλυσης και πρωτεϊνικών δοκιμών, οι επιστήμονες εστίασαν στην παρουσία του βακτηρίου Chlamydia pneumoniae, ενός πολύ κοινού μικροοργανισμού γνωστού για την πρόκληση πνευμονίας και λοιμώξεων των ιγμορείων.  

Τα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά: στα δείγματα από άτομα με Alzheimer’s βρέθηκαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα του βακτηρίου στο αμφιβληστροειδές και στον εγκέφαλο σε σύγκριση με τα δείγματα από υγιείς συμμετέχοντες. Και όχι μόνο αυτό: όσο υψηλότερη ήταν η συγκέντρωση του βακτηρίου στην περιοχή αυτή, τόσο σοβαρότερη φαινόταν η βλάβη και η γνωστική πτώση. Οι επιστήμονες περιγράφουν αυτό το μοτίβο ως μια «δόση-απόκριση» σχέση, όπου η αύξηση του βακτηριακού φορτίου συνδέεται άμεσα με την επιδείνωση των συμπτωμάτων και των παθολογικών χαρακτηριστικών της νόσου.  

Στο εργαστήριο, οι ερευνητές μελέτησαν επίσης ανθρώπινους νευρώνες και ζωικά μοντέλα, επιβεβαιώνοντας ότι η μόλυνση με Chlamydia pneumoniae οδηγεί σε ισχυρότερη φλεγμονή, μεγαλύτερη απώλεια νευρώνων και ταχύτερη γνωστική πτώση. Σε αυτά τα πειραματικά περιβάλλοντα, η παρουσία του βακτηρίου προκάλεσε ακόμη και αύξηση της παραγωγής πρωτεΐνης amyloid-beta, ενός από τα βασικά χαρακτηριστικά της Νόσου Αλτσχάιμερ που σχηματίζει πλάκες στον εγκέφαλο.  

Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι η μεγαλύτερη συγκέντρωση του βακτηρίου παρατηρήθηκε σε άτομα που έφεραν τον γονότυπο APOE4, έναν ισχυρό γενετικό παράγοντα κινδύνου για την Αλτσχάιμερ. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορεί να υπάρχει μια αλληλεπίδραση ανάμεσα σε γενετικούς παράγοντες και την ανοσολογική αντίδραση σε χρόνια λοιμώδη αίτια, μία ιδέα που ενισχύει την άποψη ότι η νόσος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από ένα μόνο μονοπάτι, αλλά από πολύπλοκες βιολογικές αλληλουχίες που περιλαμβάνουν και την αντίδραση του οργανισμού σε μολυσματικούς παράγοντες.  

Αυτά τα αποτελέσματα έχουν σημαντικές συνέπειες για τον τρόπο που η ιατρική αντιμετωπίζει την Αλτσχάιμερ. Από την πλευρά της διάγνωσης, αναδεικνύεται η πιθανότητα η απλή απεικόνιση ή εξέταση του οφθαλμού να χρησιμεύσει ως μη επεμβατικό εργαλείο για τον εντοπισμό πρώιμων ενδείξεων φλεγμονής ή βακτηριακής παρουσίας πριν εμφανιστούν τα κλασικά συμπτώματα γνωστικής πτώσης. Αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει πιο έγκαιρη παρέμβαση ή παρακολούθηση ατόμων υψηλού κινδύνου.  

Η μελέτη ανοίγει την πόρτα για νέες στρατηγικές που θα στοχεύουν όχι μόνο τα γνωστά μονοπάτια της νόσου (όπως την κατακράτηση πλάκας amyloid) αλλά και την ελευθέρωση από χρόνιες βακτηριακές λοιμώξεις και την καταστολή της φλεγμονής που αυτές προκαλούν. Υπάρχει η ιδέα ότι απομακρύνοντας ή μειώνοντας τέτοιου είδους μικροβιακή επιβάρυνση, θα μπορούσε να επιβραδυνθεί η πορεία της νόσου ή να μειωθεί ο ρυθμός με τον οποίο εξελίσσεται.  

Ειδικοί επισημαίνουν επίσης τη σημασία του να διατηρούνται τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι, όχι μόνο για την υγεία των ματιών, αλλά και ως μια πιθανή «παράθυρο» στην υγεία του νευρικού συστήματος γενικότερα. Η δυνατότητα ανάπτυξης μελλοντικών τεστ που θα ανιχνεύουν τέτοιους μικροοργανισμούς στο μάτι θα μπορούσε να αποτελέσει μια σημαντική προσθήκη στον εξοπλισμό παρακολούθησης της Νόσου Αλτσχάιμερ.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνεπώς, η έρευνα αυτή δεν αποδεικνύει ότι τα βακτήρια από μόνα τους δημιουργούν τη Νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά ενισχύει την υπόθεση ότι χρόνιες λοιμώξεις και η φλεγμονή που προκαλούν μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην εξέλιξη της νόσου. Αν αυτή η γραμμή αποδειχθεί έγκυρη και σε μεγαλύτερες μελέτες, θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο που εξετάζουμε, διαγιγνώσκουμε και ενδεχομένως αντιμετωπίζουμε την Αλτσχάιμερ στις επόμενες δεκαετίες