Αρωματικά καθαριστικά: Τι απελευθερώνουν στον αέρα του σπιτιού

Η χαρακτηριστική μυρωδιά λεμονιού, πεύκου ή λουλουδιών μετά το καθάρισμα μπορεί να δίνει την αίσθηση φρεσκάδας, όμως νέα έρευνα δείχνει ότι ορισμένα αρωματικά καθαριστικά μπορεί να προκαλούν χημικές αντιδράσεις στον εσωτερικό αέρα και να δημιουργούν εξαιρετικά μικρά σωματίδια.

Ερευνητές από το Purdue University διαπίστωσαν ότι αρωματικές ουσίες που απελευθερώνονται τόσο από συμβατικά καθαριστικά όσο και από προϊόντα με αιθέρια έλαια μπορούν να αντιδρούν με το όζον που υπάρχει στον χώρο και να σχηματίζουν νανοσωματίδια μέσα σε λίγα λεπτά.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν σε συνέδριο της American Chemical Society (ACS).

Πώς δημιουργούνται τα σωματίδια

Πολλά αρωματικά καθαριστικά περιέχουν ουσίες όπως πινένιο, λιμονένιο, θυμόλη και λιναλοόλη, οι οποίες ευθύνονται για αρώματα όπως πεύκο, λεμόνι, θυμάρι και λεβάντα.

Όταν οι ουσίες αυτές εξατμίζονται από ένα σπρέι ή από μια καθαρισμένη επιφάνεια, μπορούν να αντιδράσουν με οξειδωτικές ουσίες που υπάρχουν στον αέρα, κυρίως με το όζον.

Η ίδια βασική χημική διαδικασία συμβαίνει και στην ατμόσφαιρα, όμως σε κλειστούς χώρους οι συγκεντρώσεις των αρωματικών ενώσεων μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, κατά τη διάρκεια του καθαρισμού οι συγκεντρώσεις ορισμένων τερπενίων στον εσωτερικό αέρα μπορεί να φτάσουν σε επίπεδα δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες φορές υψηλότερα από εκείνα που παρατηρούνται σε ένα δάσος.

Δισεκατομμύρια σωματίδια μέσα σε λίγα λεπτά

Σε πειράματα που πραγματοποιήθηκαν σε ένα πρότυπο σπίτι του πανεπιστημίου, οι επιστήμονες αναπαρήγαγαν καθημερινές εργασίες, όπως σφουγγάρισμα, ψεκασμό πάγκων και καθάρισμα επιφανειών.

Οι μετρήσεις έδειξαν ότι τέτοιες δραστηριότητες μπορούν να δημιουργήσουν δισεκατομμύρια ή ακόμη και τρισεκατομμύρια πολύ μικρά σωματίδια, ανάλογα με το προϊόν που χρησιμοποιείται. Τα περισσότερα είχαν διάμετρο μόλις 1 έως 30 νανόμετρα.

Επειδή είναι τόσο μικρά, πολλά οικιακά όργανα μέτρησης της ποιότητας του αέρα δεν μπορούν να τα εντοπίσουν.

Ο επικεφαλής της έρευνας Brandon Boor τόνισε ότι ο αέρας μπορεί να φαίνεται καθαρός και να μυρίζει ευχάριστα, παρότι στο εσωτερικό του έχουν ήδη σχηματιστεί μεγάλες ποσότητες σωματιδίων.

Γιατί ενδιαφέρουν τους επιστήμονες

Το πολύ μικρό μέγεθος των νανοσωματιδίων σημαίνει ότι μπορούν να εισχωρούν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τέτοια σωματίδια μπορούν να εναποτεθούν σε βαθύτερα τμήματα των πνευμόνων και ενδέχεται να συμβάλλουν σε ερεθισμό και φλεγμονή.

Ορισμένα εξαιρετικά μικρά σωματίδια ενδέχεται επίσης να μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα για να αποσαφηνιστούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις συγκεκριμένα από τη χρήση καθαριστικών.

Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι σε ορισμένες συνθήκες η εισπνεόμενη ποσότητα σωματιδίων κατά τον καθαρισμό μπορούσε να είναι συγκρίσιμη ή ακόμη και μεγαλύτερη από εκείνη που θα δεχόταν κάποιος κοντά σε δρόμο με έντονη κυκλοφορία.

Το όζον μπορεί να ενισχύει το φαινόμενο

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τι συμβαίνει όταν τα αρωματικά καθαριστικά χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα με συσκευές απολύμανσης που μπορούν να παράγουν όζον.

Όταν αυξάνονταν τα επίπεδα όζοντος και υπήρχαν παράλληλα υψηλές συγκεντρώσεις αρωματικών ενώσεων, ο σχηματισμός νανοσωματιδίων γινόταν εντονότερος.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες συστήνουν να αποφεύγεται η ταυτόχρονη χρήση αρωματικών καθαριστικών και συσκευών που μπορούν να παράγουν όζον.

Πώς μπορεί να μειωθεί η έκθεση

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι το μήνυμα δεν είναι να αποφεύγεται ο καθαρισμός, καθώς αυτός παραμένει σημαντικός για την απομάκρυνση ρύπων και μικροοργανισμών από τις επιφάνειες.

Ωστόσο, προτείνουν ορισμένα απλά μέτρα για τη μείωση της έκθεσης, όπως η επιλογή προϊόντων χωρίς άρωμα ή με χαμηλή περιεκτικότητα σε αρωματικές ουσίες, η αποφυγή χρήσης πολλών αρωματικών προϊόντων ταυτόχρονα και ο καλός αερισμός του χώρου με άνοιγμα παραθύρων ή χρήση εξαερισμού κατά τη διάρκεια και μετά το καθάρισμα.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Παράλληλα, συνιστούν να αποφεύγεται η χρήση συσκευών που παράγουν όζον όταν χρησιμοποιούνται αρωματικά καθαριστικά.

Το βασικό εύρημα είναι ότι η ευχάριστη μυρωδιά ενός καθαρού χώρου δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη και «καθαρού» αέρα.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη μελέτη για να καθοριστεί η πραγματική επίδραση αυτής της έκθεσης στην ανθρώπινη υγεία, ιδιαίτερα σε βάθος χρόνου.