Κοινά ψυχολογικά χαρακτηριστικά ανθρώπου και σκύλου

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ αποκάλυψαν νέα στοιχεία για τη συναισθηματική ζωή των σκύλων, τα οποία βοηθούν να εξηγηθεί γιατί ορισμένα golden retriever είναι πιο αγχώδη, ενεργητικά ή επιθετικά από άλλα. Η μελέτη τους δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences και είναι η πρώτη που δείχνει ότι συγκεκριμένα γονίδια που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των σκύλων συνδέονται επίσης με συναισθηματικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων, όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η νοημοσύνη.

Για να κατανοήσουν τις βιολογικές βάσεις της ιδιοσυγκρασίας των σκύλων, οι επιστήμονες μελέτησαν το DNA 1.300 golden retriever και το συνέκριναν με λεπτομερή δεδομένα για τη συμπεριφορά τους. Οι ιδιοκτήτες των σκύλων συμπλήρωσαν εκτενή ερωτηματολόγια σχετικά με τις καθημερινές συνήθειες, τις αντιδράσεις και τη γενικότερη συμπεριφορά των κατοικιδίων τους. Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέδεσαν αυτές τις πληροφορίες με γενετικά δεδομένα από δείγματα αίματος των ζώων.

Η ανάλυση αποκάλυψε συγκεκριμένα γονίδια που σχετίζονται με σημαντικά χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς, όπως η ικανότητα εκπαίδευσης, το επίπεδο δραστηριότητας, ο φόβος απέναντι σε άγνωστα άτομα και η επιθετικότητα προς άλλους σκύλους. Όταν οι επιστήμονες συνέκριναν τα ευρήματα με γενετικές μελέτες στον άνθρωπο, διαπίστωσαν ότι δώδεκα από τα γονίδια που σχετίζονται με τη συμπεριφορά των golden retriever συνδέονται επίσης με συναισθηματικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης αφορά το γονίδιο PTPN1. Στους σκύλους, το γονίδιο αυτό συνδέθηκε με επιθετικότητα προς άλλους σκύλους, ενώ στους ανθρώπους έχει συνδεθεί τόσο με τη νοημοσύνη όσο και με την κατάθλιψη. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης μια γενετική παραλλαγή που εμφανίζεται σε σκύλους οι οποίοι φοβούνται άλλους σκύλους. Στους ανθρώπους, η ίδια παραλλαγή φαίνεται να επηρεάζει την τάση να σκέφτεται κανείς επίμονα ντροπιαστικές εμπειρίες, αλλά και την πιθανότητα υψηλών ακαδημαϊκών επιδόσεων.

Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι άνθρωποι και σκύλοι μπορεί να μοιράζονται κοινές γενετικές βάσεις που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βιώνουν και εκφράζουν συναισθήματα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα αυτά μπορούν να βοηθήσουν τους ιδιοκτήτες να κατανοήσουν καλύτερα τη συμπεριφορά των κατοικιδίων τους. Για παράδειγμα, ένας σκύλος που εμφανίζει φόβο ή έντονο άγχος μπορεί να έχει γενετική προδιάθεση που τον κάνει πιο ευαίσθητο στο περιβάλλον του.

Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης ότι η γενετική μπορεί να κάνει ορισμένους σκύλους πιο επιρρεπείς στο να αντιλαμβάνονται τον κόσμο ως αγχωτικό. Αν οι εμπειρίες τους ενισχύσουν αυτή την προδιάθεση, ενδέχεται να εκδηλώσουν συμπεριφορές που οι άνθρωποι θεωρούν «προβληματικές», ενώ στην πραγματικότητα αποτελούν αντίδραση στο στρες ή στον φόβο.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης σύνδεση μεταξύ της ικανότητας εκπαίδευσης των golden retriever και ενός γονιδίου που ονομάζεται ROMO1. Στους ανθρώπους, το ίδιο γονίδιο σχετίζεται με τη νοημοσύνη αλλά και με τη συναισθηματική ευαισθησία. Αυτό υποδηλώνει ότι η εκπαίδευση ενός σκύλου δεν εξαρτάται μόνο από την επανάληψη ή την επιβράβευση συγκεκριμένων συμπεριφορών, αλλά και από τη συναισθηματική κατάσταση του ζώου. Ένας σκύλος που βιώνει έντονο άγχος ή φόβο μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να μάθει.

Τα ευρήματα της έρευνας μπορεί επίσης να έχουν πρακτικές εφαρμογές στην κτηνιατρική φροντίδα. Αν αναγνωριστεί ότι ορισμένες συμπεριφορές φόβου ή άγχους έχουν γενετική βάση, οι κτηνίατροι ίσως μπορούν να προτείνουν πιο στοχευμένες παρεμβάσεις ή θεραπείες για τη μείωση του στρες.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα γονίδια που εντοπίστηκαν δεν προκαλούν άμεσα μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Αντίθετα, επηρεάζουν βιολογικά συστήματα που ρυθμίζουν τη διάθεση, την ευαισθησία στο στρες και τον τρόπο με τον οποίο ένα ζώο αντιδρά στο περιβάλλον του. Ένα παράδειγμα είναι ο λεγόμενος «μη κοινωνικός φόβος», δηλαδή ο φόβος για αντικείμενα ή καταστάσεις όπως ηλεκτρικές σκούπες, δυνατούς ήχους ή μεγάλα οχήματα. Οι ερευνητές εντόπισαν ένα γονίδιο που συνδέεται με αυτή τη συμπεριφορά στους σκύλους και το οποίο στους ανθρώπους σχετίζεται με ευερεθιστότητα, συναισθηματική ευαισθησία και άγχος.

Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από τ ο πρόγραμμα Golden Retriever Lifetime Study, μια μακροχρόνια έρευνα που ξεκίνησε το 2012 από το Morris Animal Foundation. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν χιλιάδες golden retriever, ενώ οι ιδιοκτήτες τους παρέχουν πληροφορίες για 73 διαφορετικές συμπεριφορές μέσω ειδικών ερωτηματολογίων. Οι συμπεριφορές αυτές ομαδοποιούνται σε 14 κατηγορίες, ώστε οι επιστήμονες να μπορούν να μετρήσουν με ακρίβεια τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των σκύλων.

Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα με γενετικές αναλύσεις από δείγματα αίματος, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν γενετικούς δείκτες που εμφανίζονται συχνότερα σε σκύλους με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά συμπεριφοράς. Έτσι κατάφεραν να συνδέσουν συγκεκριμένες περιοχές του γονιδιώματος με συγκεκριμένα πρότυπα συμπεριφοράς.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι η προσωπικότητα των σκύλων επηρεάζεται τόσο από το περιβάλλον όσο και από τη γενετική. Η καλύτερη κατανόηση αυτής της σχέσης μπορεί να βοηθήσει στην αποτελεσματικότερη εκπαίδευση και φροντίδα των σκύλων, αλλά και να προσφέρει νέες γνώσεις για τη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και των ψυχικών διαταραχών.