Ένα σαυράκι ίσως βοηθήσει στην έρευνα για τον καρκίνο

Ένα εντυπωσιακό είδος κατοικίδιου σαυροειδούς, γνωστό για τον λευκοκίτρινο χρωματισμό του, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πολύτιμο εργαλείο για την έρευνα του καρκίνου. Σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Νότιγχαμ, το συγκεκριμένο ζώο εμφανίζει φυσικά επιθετικούς όγκους σε πολύ υψηλό ποσοστό, γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν πώς αναπτύσσεται και εξαπλώνεται η νόσος.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Biology, αποκάλυψε γενετικές μεταβολές στους όγκους μιας ιδιαίτερης ποικιλίας του leopard gecko, γνωστής ως «lemon frost». Πολλές από αυτές τις γενετικές αλλαγές αφορούν τα ίδια γονίδια και τις ίδιες βιολογικές διεργασίες που εμπλέκονται και στον ανθρώπινο καρκίνο, γεγονός που ενισχύει την πιθανότητα το ερπετό να αποτελέσει ένα νέο μοντέλο για τη μελέτη της νόσου.

Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ειδών. Για παράδειγμα, οι χελώνες εμφανίζουν πολύ σπάνια καρκίνο, ενώ περίπου το 80% των γκέκο «lemon frost» αναπτύσσει επιθετικούς όγκους, οι οποίοι συχνά κάνουν μεταστάσεις σε άλλα σημεία του σώματος.

Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Ylenia Chiari, εξηγεί ότι η κατανόηση των λόγων για τους οποίους ορισμένα ζώα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στον καρκίνο, ενώ άλλα εμφανίζουν φυσική ανθεκτικότητα, μπορεί να αποκαλύψει νέους μηχανισμούς προστασίας. Αυτή η γνώση θα μπορούσε μελλοντικά να οδηγήσει σε καλύτερες μεθόδους πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας του καρκίνου στον άνθρωπο.

Η συγκεκριμένη ποικιλία γκέκο προέκυψε από μια αυθόρμητη γενετική μετάλλαξη κατά τη διάρκεια επιλεκτικής εκτροφής. Ο εντυπωσιακός λευκός και κίτρινος χρωματισμός της την έκανε ιδιαίτερα δημοφιλή ως κατοικίδιο. Ωστόσο, οι εκτροφείς παρατήρησαν σύντομα ότι πολλά από τα ζώα ανέπτυσσαν επιθετικούς όγκους ήδη από νεαρή ηλικία, οι οποίοι συχνά εξαπλώνονταν σε άλλα όργανα.

Αυτό το χαρακτηριστικό καθιστά τα γκέκο ιδιαίτερα χρήσιμα για την έρευνα. Σε αντίθεση με τα εργαστηριακά ποντίκια, στα οποία οι επιστήμονες συνήθως προκαλούν τεχνητά την ανάπτυξη όγκων, τα «lemon frost» εμφανίζουν καρκίνο φυσικά. Έτσι, οι ερευνητές μπορούν να παρακολουθήσουν ολόκληρη την πορεία της νόσου – από την εμφάνιση έως τις μεταστάσεις – σε συνθήκες που προσομοιάζουν περισσότερο στη φυσική εξέλιξη του καρκίνου.

Για να κατανοήσουν καλύτερα τους μηχανισμούς της νόσου, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν πλήρη ανάλυση του γονιδιώματος, συγκρίνοντας καρκινικούς ιστούς με υγιή δείγματα από τα ίδια ζώα. Η ανάλυση αποκάλυψε ένα σταθερό σύνολο γενετικών μεταλλάξεων που εμφανιζόταν επανειλημμένα στους όγκους.

Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι πολλά από τα αλλοιωμένα γονίδια και τις βιολογικές οδούς είχαν ήδη συνδεθεί με διάφορες μορφές καρκίνου στον άνθρωπο και σε άλλα θηλαστικά. Αυτό δείχνει ότι, παρά τις μεγάλες εξελικτικές διαφορές, οι βασικοί μηχανισμοί ανάπτυξης του καρκίνου φαίνεται να είναι κοινoί σε πολλά είδη.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να αξιοποιηθούν περισσότερα ζωικά μοντέλα στην ιατρική έρευνα και όχι μόνο τα κλασικά εργαστηριακά πειραματόζωα. Ζώα που εμφανίζουν φυσικά υψηλά ποσοστά καρκίνου, όπως το συγκεκριμένο γκέκο, μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες που δεν είναι εύκολο να προκύψουν από τα υπάρχοντα μοντέλα.

Παράλληλα, η μελέτη έδειξε ότι τα σύγχρονα λογισμικά που έχουν αναπτυχθεί για την ανάλυση ανθρώπινων καρκίνων μπορούν να εφαρμοστούν με επιτυχία και σε άλλα είδη, διευρύνοντας σημαντικά τις δυνατότητες της συγκριτικής βιολογικής έρευνας.

Οι επιστήμονες τονίζουν επίσης ότι η μελέτη της βιοποικιλότητας μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την πρόοδο της ιατρικής. Κάθε είδος έχει εξελίξει διαφορετικούς μηχανισμούς άμυνας ή ευαισθησίας απέναντι στον καρκίνο και η κατανόησή τους μπορεί να οδηγήσει σε νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, αντί να αναζητούμε απαντήσεις μόνο στον άνθρωπο, αξίζει να μελετήσουμε και τα υπόλοιπα είδη του ζωικού βασιλείου. Η προστασία της βιοποικιλότητας δεν είναι σημαντική μόνο για το περιβάλλον, αλλά μπορεί να συμβάλει και σε μελλοντικές ιατρικές ανακαλύψεις που θα ωφελήσουν την ανθρώπινη υγεία.